
Het Museo del Prado is een van de grote kunstmusea van de wereld, en een van de musea die je het makkelijkst slecht bezoekt. Het is groot, het is druk, en omdat het in wezen de Spaanse koninklijke collectie is en geen samengesteld museum vol topstukken, houdt het je niet bij de hand. Mensen komen zonder ticket aan, staan in de zon in de rij, gaan uitgeput naar binnen, proberen alle achtduizend werken te zien en vertrekken vier uur later zonder er ook maar één goed te hebben bekeken. Dat hoeft allemaal niet. Het Prado is eigenlijk heel eenvoudig goed te doen als je drie dingen vooraf regelt: wanneer je gaat, hoe je binnenkomt en wat je route is. Deze gids behandelt alle drie, plus de indeling van het gebouw en de praktische details die het verschil maken tussen een geweldig bezoek en een geforceerde mars.
Wil je de kunst zelf, welke tien à twaalf schilderijen je voorrang geeft als je eenmaal binnen bent, dan is dat een apart artikel: wat je in het Prado moet zien. Dit artikel gaat over de logistiek.
Openingstijden van het Prado
Hoe laat sluit het Prado? Om 20.00 uur van maandag tot en met zaterdag, en om 19.00 uur op zon- en feestdagen. Het gaat om 10.00 uur open op elke dag dat het museum open is. Toegangsprijs: 15 euro voor een gewoon toegangsbewijs, en gratis voor iedereen in de laatste twee uur van elke dag.
| Dag | Openingstijden | Gratis toegang |
|---|---|---|
| Maandag tot en met zaterdag | 10.00 tot 20.00 uur | 18.00 tot 20.00 uur |
| Zon- en feestdagen | 10.00 tot 19.00 uur | 17.00 tot 19.00 uur |
| 6 januari, 24 december, 31 december | 10.00 tot 14.00 uur | geen |
| 1 januari, 1 mei, 25 december | Gesloten | geen |
Dit zijn de reguliere openingstijden van het Prado, de vaste tijden voor het hele jaar. Het Prado is van maandag tot en met zaterdag open van 10.00 uur ’s ochtends tot 20.00 uur ’s avonds, en op zon- en feestdagen van 10.00 tot 19.00 uur. Er zijn een paar korte dagen: op 6 januari, 24 december en 31 december sluit het al om 14.00 uur, en het is drie dagen per jaar helemaal dicht: op 1 januari, 1 mei en 25 december. Wil je weten wat de openingstijden van het Prado vandaag zijn, kijk dan voor je gaat in de kalender op de officiële website van het museum, want Spaanse feestdagen verschuiven en speciale tentoonstellingen veranderen soms het schema, maar het gewone patroon, open vanaf 10 uur en de meeste dagen tot 20 uur, is betrouwbaar.
Het nuttigste om te weten over de openingstijden is dat het museum het grootste deel van het jaar tot 20.00 uur open is, wat betekent dat de late middag een echte optie is, en vaak de beste. De reisgroepen die het gebouw halverwege de ochtend overspoelen, zijn tegen vier of vijf uur grotendeels vertrokken, en het licht in de bovenste zalen is in de vroege avond prachtig.
Tickets, toegangsprijs en het gratis tijdvak
De toegangsprijs voor een gewoon toegangsbewijs voor de vaste collectie is 15 euro. Wil je er een tijdelijke tentoonstelling bij, dan is er een combiticket dat iets meer kost. Koop je ticket vooraf online via de officiële website van het museum in plaats van aan de deur in de rij te staan: dit is de eenvoudigste verbetering die je aan je bezoek kunt aanbrengen, omdat je dan langs de kassarij loopt en meteen naar de ingang voor ticketbezitters gaat.
Het Prado biedt ook elke dag een tijdvak waarin iedereen gratis naar binnen mag, en het is de moeite waard om dat goed te begrijpen, want het is echt een koopje en tegelijk echt een afweging. De toegang is gratis van maandag tot en met zaterdag van 18.00 tot 20.00 uur, en op zon- en feestdagen van 17.00 tot 19.00 uur. Je betaalt niets. Het addertje is dat iedereen dat weet, dus het gratis tijdvak is het drukste moment in het gebouw, de rij om binnen te komen kan lang zijn en je hebt hooguit twee uur tot sluitingstijd. Het gratis tijdvak is uitstekend als je een krap budget hebt, al een kort lijstje werken hebt gekozen en je niet stoort aan drukte. Het is een slechte keuze als je op je gemak wilt rondlopen. Een handige middenweg: betaal de 15 euro, kom in de vroege middag, en je hebt het gebouw op zijn rustigst, met uren over.
Er zijn ook een paar vaste categorieën met gratis toegang, onder 18 jaar, in veel gevallen studenten onder de 25 en anderen, dus als je in een daarvan valt, kijk dan voor je een ticket koopt even op de lijst met voorwaarden van het museum.
Waar het ligt en hoe je er komt

Het Prado ligt aan de Paseo del Prado, een statige, met bomen omzoomde boulevard in het centrum van Madrid, in de cluster van musea die soms de Gouden Driehoek van de Kunst wordt genoemd, met het Reina Sofía, waar Picasso’s Guernica hangt, en het Thyssen-Bornemisza allebei op korte loopafstand. De dichtstbijzijnde metrostations zijn Banco de España aan lijn 2, Atocha aan lijn 1 en Estación del Arte. Het is een makkelijke wandeling vanaf het Retiropark en vanaf station Atocha, en Madrid is compact genoeg om vanuit het grootste deel van het centrum gewoon te lopen.
De hoofdingang voor individuele bezoekers is de Puerta de los Jerónimos, de moderne vleugel van glas en steen aan de noordkant, waar buiten het zittende bronzen beeld van Velázquez staat, met penseel en palet in de hand: een passende gastheer, want zijn Las Meninas is het hart van de collectie binnen. Er is ook de historische Goya-ingang met het staande beeld van Goya. Tickets en de veiligheidscontrole zijn bij de Jerónimos-ingang, dus ga daar eerst heen.
Hoe het gebouw is ingedeeld
De kern van het Prado is het Villanuevagebouw, een lang neoclassicistisch bouwwerk dat de architect Juan de Villanueva in de jaren 1780 ontwierp, oorspronkelijk bedoeld als natuurwetenschappelijk museum en als kunstmuseum in gebruik genomen toen het in 1819 openging. Het loopt van noord naar zuid, en zodra je doorhebt dat het gebouw in wezen één lange as is met zalen die erop uitkomen, wordt de weg vinden een stuk makkelijker. De collectie is verdeeld over drie hoofdverdiepingen: de begane grond (planta baja), de hoofdverdieping (planta primera) en een bovenverdieping (planta segunda).
In grote lijnen: de grote Spaanse schilderijen, Velázquez, een groot deel van Goya en het hart van de collectie, hangen op de hoofdverdieping, de eerste verdieping, waar Las Meninas in het midden hangt, in zaal 12. De vroege Vlaamse en vroege Italiaanse werken, Jheronimus Bosch, Van der Weyden, Fra Angelico, hangen grotendeels op de begane grond. Goya’s Zwarte Schilderijen hangen ook op de begane grond, in zaal 67. Op de bovenverdieping hangen meer Goya en werk uit de achttiende eeuw. Pak bij de ingang een gratis papieren plattegrond of gebruik de app van het museum, want de zaalnummers zijn de enige betrouwbare manier om een bepaald schilderij te vinden: het gebouw is groot en de indeling is niet altijd intuïtief.

De cruciale omslag in je hoofd is deze: probeer het gebouw niet op volgorde af te lopen. Het Prado is te groot om verdieping voor verdieping te verwerken, en de zalen zijn niet ingedeeld als één nette chronologie. Kies in plaats daarvan de specifieke werken die je wilt zien, zoek hun zaalnummers op en plan je route ertussen. Het museum geeft je een plattegrond waarop de meesterwerken zijn aangegeven, juist zodat je dat kunt doen.
Een realistisch plan voor een eerste bezoek
Probeer bij een eerste bezoek van twee à drie uur niet het hele museum te doen. Mik op de meesterwerken en accepteer dat je het grootste deel van het gebouw niet zult zien; zo hoort je het Prado te bezoeken. Een werkbare route: begin bij Las Meninas in zaal 12 terwijl je nog fris bent, want het is het allerbelangrijkste schilderij en het verdient je scherpste aandacht. Werk je vanuit de zalen van Velázquez door de omliggende Spaanse zalen heen. Ga dan naar de begane grond voor De tuin der lusten van Bosch en de vroege Vlaamse en Italiaanse werken. Zoek daarna de zalen van Goya op: De derde mei 1808 en, op de begane grond, de Zwarte Schilderijen. Heb je nog tijd en energie, dan zijn de zalen van Titiaan en het zelfportret van Dürer de omweg waard.

Een paar praktische gewoontes maken het verschil. Ga zitten voor de belangrijkste werken in plaats van eromheen te cirkelen: er staan precies daarom bankjes voor Las Meninas en de Bosch, en tien minuten zitten leert je meer dan dertig minuten schuifelen. Neem water mee, maar reken erop dat je tassen moet afgeven: grote tassen en rugzakken gaan naar de garderobe. De regels voor fotograferen kunnen veranderen, dus kijk wat het huidige beleid is; jarenlang was fotograferen binnen in het algemeen niet toegestaan, en dat is eigenlijk een geschenk: het betekent dat mensen kijken in plaats van fotograferen. Trek tijd uit voor de museumwinkel en een kop koffie (het museum heeft een café) en verdeel je krachten: museummoeheid bestaat echt en het Prado is overvol.

Wanneer je gaat voor het rustigste bezoek
De rustigste momenten zijn meteen bij opening, om 10.00 uur op een doordeweekse dag, voordat de reisgroepen aankomen, en de late middag op een doordeweekse dag, vanaf een uur of vier, als ze weer weg zijn. De drukste momenten zijn halverwege tot eind van de ochtend, de hele dag in het weekend en het gratis avondtijdvak. Als je planning het toelaat, komt een doordeweekse late middag met een vooraf gekocht ticket dicht bij ideaal: een korte rij, weinig drukte en genoeg tijd vóór de sluiting om 20.00 uur om alles te zien wat ertoe doet. Vermijd het eerste uur van het gratis tijdvak als je niet van drukte houdt, en vermijd zondagmiddagen in het hoogseizoen helemaal als dat kan.
Chiaro is precies gemaakt voor het deel van je bezoek waarbij deze gids je niet kan helpen: het moment dat je voor het schilderij staat en wilt weten waar je naar kijkt, zonder een bordje te lezen of een rondleiding te boeken. Het vertelt je bij elk werk de details die ertoe doen, de spiegel in Las Meninas, de muziek in de hel van Bosch, de Christushouding in Goya’s vuurpeloton, zodat je hier de logistiek kunt plannen en het kijken vanzelf gaat zodra je binnen bent.
Kort samengevat
Koop je ticket vooraf online. Ga op een doordeweekse dag, het liefst aan het eind van de middag, of neem het gratis avondtijdvak als je een krap budget hebt en drukte je niet stoort. Ga naar binnen via de Jerónimos-deur bij het standbeeld van Velázquez. Probeer niet alles te zien: kies de meesterwerken uit wat je in het Prado moet zien en plan je route ertussen op zaalnummer met behulp van de plattegrond. Ga zitten voor de grote werken. Het Prado beloont de gedisciplineerde bezoeker enorm en straft wie alles wil zien, dus ga naar binnen met een plan en je hebt een van de beste museumdagen die je waar dan ook in Europa kunt beleven. Is Madrid één stop op een reis vol musea, dan werkt dezelfde aanpak in het Louvre en de Uffizi: boek vooruit, ga vroeg of laat, en kies voor diepgang boven volledigheid.