
1632 წლის იანვრის ბოლო დღეებში ამსტერდამში არის კინდტი სახელით ცნობილი ქურდი ჩამოახრჩვეს. მისი ცხედარი ქალაქის ქირურგებს გადაეცათ. მათ წელიწადში ერთი საჯარო გაკვეთის უფლება ჰქონდათ, ყოველთვის სიკვდილით დასჯილი დამნაშავის სხეულზე, და შესვლისთვის ფულს იღებდნენ. იმ ზამთრის ბრბოში სადღაც, დიდი ალბათობით, იდგა ლეიდენიდან ახლახან ჩამოსული ახალგაზრდა მხატვარი, რომელიც ამ მოვლენის ჯგუფურ პორტრეტად ქცევისთვის დაიქირავეს. ასე შეიქმნა ნახატი, რომელსაც დღეს „ანატომიის გაკვეთილს“ ვუწოდებთ. რემბრანდტი ოცდახუთი წლის იყო.
„დოქტორ ნიკოლას ტულპის ანატომიის გაკვეთილი“ ის ნახატია, რომელმაც რემბრანდტს სახელი მოუტანა. ეს იყო მისი პირველი დიდი შეკვეთა ამსტერდამში და პირველი ჯგუფური პორტრეტი, და რამდენიმე წელიწადში ის ქალაქის ყველაზე მოთხოვნადი პორტრეტისტი გახდა. დღეს ნახატი ჰააგის მაურიცჰაუსში კიდია, ვერმეერის „გოგონა მარგალიტის საყურით“-დან რამდენიმე დარბაზის მოშორებით. და ის უფრო უცნაურია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს. მასზე გამოსახულმა ყველა ცოცხალმა კაცმა გადაიხადა, რომ იქ ყოფილიყო. ერთ-ერთი მათგანი, შესაძლოა, სხვამ დახატა. ფურცელზე, სადაც ოდესღაც მათი სახელები ეწერა, ახლა მკლავის ნახაზი ჩანს. ხოლო მკლავი მაგიდაზე, ხელოვნების ისტორიის ყველაზე ცნობილი გაკვეთა, ზუსტად ისეთი მკლავი არ არის, როგორიც რომელიმე ანატომს ოდესმე უნახავს.
„დოქტორ ტულპის ანატომიის გაკვეთილი“ მოკლედ

გამოსახულებაზე ნომრები ამ ცხრილს შეესაბამება. ეს ჩვენი ნომრებია და არა ის ძველი ნომრები, რომლებიც ოდესღაც პორტრეტირებულების გვერდით ეხატა. სახელები მაურიცჰაუსისა და მედიცინის ისტორიკოსების მიერ მიღებულ სტანდარტულ იდენტიფიკაციას მიჰყვება, ხოლო სადაც მკვლევრები ერთმანეთს არ ეთანხმებიან, ცხრილი ამას აღნიშნავს.
| # | ფიგურა | ვინ არის | სად ვიპოვოთ |
|---|---|---|---|
| 1 | ლექტორი | დოქტორი ნიკოლას ტულპი, ამსტერდამის ქირურგთა გილდიის პრელექტორი | მარჯვნივ, შავებში, ერთადერთი, ვისაც ქუდი ახურავს |
| 2 | უკან მდგომი | იაკობ ბლოკი | ცენტრში, დიდი წითური ულვაშით, ტულპის ხელისკენ იყურება |
| 3 | კაცი ფურცლით | ჰარტმან ჰარტმანსი | უკან მარჯვნივ, ბეწვით შემოვლებული რბილი საყელოთი, თქვენ გიყურებთ |
| 4 | კაცი, რომელიც წიგნს ამოწმებს | ადრიან სლაბრანი | მარცხნიდან მეორე, მზერა გადაშლილი წიგნისკენ გაურბის |
| 5 | წინ გადახრილი კაცი | იაკობ დე ვიტი | ცენტრში, გაკვეთილ მკლავზე დახრილი |
| 6 | ყველაზე ახლო მსმენელი | მატეის კალკუნი | ტულპთან ყველაზე ახლოს, ექიმის აწეულ ხელს მისჩერებია |
| 7 | კაცი პროფილში | იაკობ კოლველტი, სავარაუდოდ, მოგვიანებით დამატებული | სულ მარცხნივ, ტულპს უსმენს |
| 8 | კაცი მწვერვალზე | ფრანს ვან ლუნენი | პირამიდის მწვერვალზე, პირდაპირ მაყურებელს უყურებს |
| 9 | გვამი | არის კინდტი, დაბადებით ადრიან ადრიანსი, ძარცვისთვის ჩამოხრჩობილი | მაგიდაზე, სახე ნახევრად ჩრდილშია |
| 10 | გაკვეთილი წინამხარი | მარცხენა წინამხარი, კანგაძრობილი, რომ თითების მომხრელი კუნთები გამოჩნდეს | ტულპის პინცეტის ქვეშ |
| 11 | ხელუხლებელი მტევანი | რენტგენის მიხედვით, თავდაპირველად მოკვეთილი ხელის ნარჩენად იყო დახატული | წინა პლანზე ზეწარზე დევს |
| 12 | წიგნი | შესაძლოა ვეზალიუსის „ფაბრიკა“, შესაძლოა უფრო გვიანდელი ანატომიის სახელმძღვანელო | ქვედა მარჯვენა კუთხეში, მიცვალებულის ფეხებთან მიყუდებული |
| 13 | ფურცელი | სახელების სია, მკლავის ნახაზზე ზემოდან დახატული | ჰარტმანსის ხელში |
| 14 | ხელმოწერა | „Rembrant. f. 1632“ | უკანა კედელზე, ვან ლუნენის ზემოთ |
ვინ ვინ არის „ანატომიის გაკვეთილზე“: რემბრანდტი ქუდით იწყებს
დაიწყეთ ქუდით, რადგან რემბრანდტმაც ასე დაიწყო.
იმ ზამთარს ნიკოლას ტულპი ოცდათვრამეტი წლის იყო. ის 1593 წელს ამსტერდამში დაიბადა კლას პიტერსზონის სახელით და მედიცინა ლეიდენში შეისწავლა. 1620-იანი წლების დასაწყისში, როცა ტიტები ყოველი ჰოლანდიელი ვაჭრის ფუფუნების საგანი იყო, მან ტიტა თავის ემბლემად აირჩია, კაიზერსგრახტზე მდებარე სახლის აბრაზე ჩამოკიდა და სახელიც მის შესაფერისად შეიცვალა. Tulp ნიდერლანდურად ტიტას ნიშნავს. 1628 წელს ქირურგთა გილდიამ ის praelector anatomiae-დ, ანუ ყოველწლიური საჯარო გაკვეთის ხელმძღვანელ ლექტორად დანიშნა. მოგვიანებით ის ოთხჯერ იყო ქალაქის ერთ-ერთი ბურგომისტრი. ის თეატრალობის გრძნობის მქონე მკაცრი კალვინისტი იყო, და ნახატი ორივეს უბოძებს.
ის ცალკე ზის, მარჯვნივ, ტილოს საკუთარ ნახევარზე მარტო. შვიდი ქირურგი მარცხნივ ერთად შეჯგუფულა. მას ფართო შავი ქუდი ახურავს. სხვას არავის. XVII საუკუნის ჯგუფურ პორტრეტში ეს მოდის საკითხი არ არის. ეს რანგია. ქუდი ამბობს, რომ ეს კაცი ოსტატია, დანარჩენები კი — მისი აუდიტორია.
კინაღამ მეორე ქუდიც გაჩნდა. ინფრაწითელი და რენტგენული კვლევები აჩვენებს, რომ სულ ზემოთ მყოფი კაცი, ფრანს ვან ლუნენი, თავიდან ქუდით იყო დახატული, რომელიც მოგვიანებით საღებავით დაფარეს. სუსტი ჩრდილი დღემდე აჩვენებს, სად იყო ის. ჩვეულებრივი ახსნა თვალსაჩინოა: ორი ქუდი ორ ოსტატს ნიშნავდა, ოსტატი კი მხოლოდ ერთი შეიძლებოდა ყოფილიყო.
შვიდი ქირურგი, რომლებმაც ყურებისთვის გადაიხადეს
მარცხნივ მყოფი კაცები გილდიის ელიტა არ იყვნენ. ისინი წევრები იყვნენ, რომლებმაც ნახატში მოხვედრისთვის გადაიხადეს, და მედიცინის ისტორიკოსები აღნიშნავენ, რომ რამდენიმე მათგანი შედარებით უმნიშვნელო ქირურგი იყო, რომელიც ხარჯის გასაყოფად შეუერთდა. სახელი, რომელიც ყველას ახსოვს, ტულპია. სახელები კი, რომლებმაც ანგარიშის დიდი ნაწილი გადაიხადეს, მოსაძებნი გაქვთ.

ამსტერდამის უფრო ადრეული ანატომიური პორტრეტები, მაგალითად არტ პიტერსის 1603 წლის გაკვეთილი, ქირურგებს მაყურებლისკენ მიბრუნებულ რიგებად აწყობდა — გუნდური ფოტო, რომელშიც გვამიც მოხვდა. რემბრანდტმა თავისი კაცები პირამიდად დააწყო და თითქმის ყველა სხვაგან აყურებინა. თითოეული ერთი და იმავე აზრის სხვადასხვა მომენტშია დაჭერილი.
იაკობ დე ვიტი, ნომერი ხუთი, მკლავზე ისე ძლიერ იხრება, რომ საყელო ეხრება. ის კუნთს უყურებს. მატეის კალკუნი, ნომერი ექვსი, ტულპთან ყველაზე ახლოს მყოფი, მკლავს საერთოდ არ უყურებს. ის ტულპის აწეულ მარცხენა ხელს მისჩერებია. იაკობ ბლოკი, ნომერი ორი, მათ უკან, დიდი წითური ულვაშით, იმავე ხაზს მიჰყვება. ადრიან სლაბრანი, ნომერი ოთხი, თითქოს მიცვალებულის ფეხებთან მდებარე დიდ წიგნს გახედავს, ისე, როგორც ანატომიის ნებისმიერი სტუდენტი ადარებს სახელმძღვანელოს სხეულს.
შემდეგ პირამიდა იკვრება. ფრანს ვან ლუნენი მწვერვალზე და ჰარტმან ჰარტმანსი ფურცლით ნახატიდან პირდაპირ თქვენ გიყურებენ. ისინი გაკვეთილსა და დარბაზს შორის სახსარი არიან. ახლა თქვენც აუდიტორიაში ხართ.
ქირურგი, რომელიც შესაძლოა რემბრანდტს არ დაუხატავს
იაკობ კოლველტი, ნომერი შვიდი, სულ მარცხნივ, ჯგუფიდან გამოირჩევა. ის მკაცრ პროფილშია, უსმენს, და გვერდით მყოფ სახეებზე უფრო ბრტყლად და ხისტად არის დახატული. ტექნიკური კვლევების უმეტესობა ასკვნის, რომ ის პირველი კომპოზიციის მონახაზის შემდეგ დაემატა, ზოგი ავტორი კი ამტკიცებს, რომ ის სხვა მხატვარმა დაამატა. ზოგი წყარო იმავეს ამბობს მწვერვალზე მყოფ ვან ლუნენზეც. მოგვიანებით დამატების მტკიცებულებები მყარია. სხვა ხელის მტკიცებულება სტილის საკითხია, და მკვლევრები ამაზე დღემდე დავობენ.
რატომ უნდა დაემატებინათ კაცი? ყველაზე სავარაუდო პასუხი ფულია. ჯგუფურ პორტრეტს მასზე გამოსახულები იხდიდნენ, და დაგვიანებული ხელმომწერი დაგვიანებულ სახეს ნიშნავდა. ათი წლის შემდეგ „ღამის ყარაულიც“ ზუსტად იმავე ეკონომიკაზე იყო აგებული, და სწორედ ამიტომ არის მისი ერთ-ერთი მუშკეტერი კაცი, რომელიც იმ დროისთვის უკვე მკვდარი იყო.
ფურცელი, რომელზეც ოდესღაც სახელები ეწერა
შეხედეთ ფურცელს ჰარტმან ჰარტმანსის ხელში, ნომერი ცამეტი. დღეს მასზე სუსტი ხაზები ჩანს — მკლავის კონტური კუნთებით. ყოველთვის ასე არ გამოიყურებოდა.

მაურიცჰაუსის ცნობით, XVIII საუკუნის დასაწყისში ვიღაცამ პორტრეტირებულები დანომრა და მათი სახელები ჰარტმანსის ფურცელზე სიის სახით დახატა. დაახლოებით ორი საუკუნის განმავლობაში ფურცელი სახელების ჩამონათვალი იყო, ხოლო ნახაზი, რომელიც რემბრანდტმა იქ დახატა, მის ქვეშ იყო დამარხული. მოგვიანებით რესტავრაციამ ფურცლიდან ამ გადახატვის დიდი ნაწილი მოაშორა, და მკლავი დაბრუნდა. ფურცელი მაგიდაზე მყოფ მკლავს უნდა ეხმიანებოდეს: ნახაზი ქირურგის ხელში, სხეული მის წინ და წიგნი მაგიდის ბოლოს.
XVIII საუკუნის იმ წარწერის გარეშე შვიდი ქირურგი შვიდი უსახელო საყელო იქნებოდა.
ახლა შეხედეთ ვან ლუნენის თავს ზემოთ, ნომერი თოთხმეტი. კედელზე რემბრანდტმა ხელი მოაწერა: „Rembrant. f. 1632“, სადაც f ნიშნავს fecit-ს, „შექმნა“. მანამდე ის მონოგრამით, RHL, აწერდა ხელს — რემბრანდტ ჰარმენსზონი ლეიდენიდან. ეს ერთ-ერთი პირველი ნახატია, რომელსაც მხოლოდ სახელით მოაწერა ხელი, და მართლწერაზე ჯერ კიდევ არ ჰქონდა საბოლოოდ გადაწყვეტილი. მომდევნო წელს d დაამატა და სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა. სხვა ქალაქიდან ჩამოსული ახალგაზრდა კაცი, თავისი კარიერის უდიდეს ნახატზე ხელის მოწერისას, წყვეტდა, რა ერქმია საკუთარი თავისთვის.
ქურდი მაგიდაზე
სხეული არის კინდტს ეკუთვნის, ნომერი ცხრა, და ის ერთადერთი ადამიანია ნახატზე, რომელმაც იქ ყოფნა თავად არ აირჩია.
კინდტი დაიბადა ადრიან ადრიანსის სახელით; ის ლეიდენელი კაცი იყო ქურდობისა და ძალადობის ხანგრძლივი ისტორიით. მის ასაკზე წყაროები განსხვავდება: ერთი გადმოცემით ოცდარვა წლის იყო, მეორით — ორმოცდაერთის. ბოლო დანაშაული, როგორც ამბობენ, ამსტერდამში კაცისთვის ქურთუკის წართმევის მცდელობა იყო. წყაროების უმეტესობა გაკვეთას 1632 წლის 31 იანვრით ათარიღებს. ზოგი ამბობს, რომ იმავე დილით ჩამოახრჩვეს, ზოგი — რამდენიმე დღით ადრე. ასეა თუ ისე, დრო ქირურგებს აწყობდა. გაკვეთები ზამთარში ტარდებოდა, როცა სხეული ინახებოდა.

რემბრანდტმა მის სახეზე ჩრდილი დააყენა. ხელოვნებათმცოდნეები მას umbra mortis-ს, სიკვდილის ჩრდილს უწოდებენ, და ის ჩუმ სიკეთეს აკეთებს: სხეული სხეულად რჩება და არა ადამიანად.
შემდეგ არის მტევანი, ნომერი თერთმეტი. ის წინა პლანზე ზეწარზე დევს, მთელი და მოდუნებული. ტილოს რენტგენი აჩვენებს, რომ რემბრანდტმა თავიდან იქ მოკვეთილი ხელის ნარჩენი დახატა, მტევანი კი მოგვიანებით ზემოდან გადახატა. რატომ — არავინ იცის. შესაძლოა კინდტმა მართლაც დაკარგა ხელი ადრინდელი სასჯელის გამო, ან შესაძლოა მოკვეთილი ხელი პირველი ჩანაფიქრი იყო, რომელიც ვიღაცამ ზედმეტად პირქუშად მიიჩნია. ასეა თუ ისე, დასრულებულმა ნახატმა ქურდს დაუბრუნა ხელი, რომელიც ქალაქმა წაართვა.
ანატომიური შეცდომა წინამხარში
ახლა მკლავი, ნომერი ათი. სწორედ ამის გამო დავობენ ექიმები ამ ნახატზე უკვე მთელი საუკუნე.

ტულპი მარჯვენა ხელში დაჭერილი პინცეტით წევს კუნთებს, რომლებიც თითებს ხრის — მომხრელებს. მარცხენა ხელით აჩვენებს, რას აკეთებენ ეს კუნთები. მისი თითები შუა სახსრებში იხრება, ძირითადი სახსრები კი სწორი რჩება. ეს ორატორის ჟესტი არ არის. ის მოძრაობის დემონსტრირებას ახდენს, და გრძნობთ, რომ მომდევნო წამს მყესს მოქაჩავს და მიცვალებულის თითებიც ისევე მოიხრება. სწორედ ამიტომ უყურებს კალკუნი ექიმის ხელს და არა გვამს.
პრობლემა ისაა, საიდან იწყება კუნთები. ნახატზე მომხრელები თითქოს იდაყვის გარე მხრიდან გამოდის. ნამდვილ მკლავში ისინი შიდა მხრიდან იწყება. 2006 წელს, რემბრანდტის დაბადების ოთხასი წლისთავზე, ნიდერლანდელ ქირურგთა ჯგუფმა ფრანკ ეიპმას ხელმძღვანელობით მამაკაცის გვამის მარცხენა წინამხარი გაკვეთა ნახატთან შესადარებლად და დაასკვნა, რომ გამოსახულება არ ემთხვევა: კუნთები არასწორ ადგილას, სტრუქტურები, რომლებიც არ უნდა ჩანდეს, და იდუმალი თეთრი ძაფი ნეკის მხარეს. სხვა სპეციალისტებმა შეეწინააღმდეგეს. ზოგი ამტკიცებდა, რომ ტულპს კუნთი აწევისთვის უკვე ჰქონდა ძვალს მოცილებული, რაც მის უცნაურ დასაწყისს ახსნიდა. 2007 წლის კვლევამ თეთრი ძაფი იშვიათი ვარიანტული კუნთის მყესად ამოიცნო, ანუ ის სულაც არ ყოფილა შეცდომა.
მკლავი ასევე ზედმეტად დიდი ჩანს სხეულისთვის, და ბევრი ავტორი ფიქრობს, რომ რემბრანდტმა ის ცალკე გაკვეთილი მკლავიდან ან ანატომიის წიგნიდან დახატა. მწერალი ვ. გ. ზებალდი უფრო შორს წავიდა. „სატურნის რგოლებში“ ის ამტკიცებდა, რომ გაკვეთილი მტევანი მარჯვენა ხელია, მარცხენა მკლავზე მიმაგრებული, და ეს შეცდომა ისე წაიკითხა, თითქოს რემბრანდტი ექიმების წინააღმდეგ მიცვალებულის მხარეს დადგა. ყველა ანატომი არ ეთანხმება, მაგრამ ერთხელ თუ გაიგონებთ, ორჯერ დახედავთ.
და 1632 წელს არცერთი ნამდვილი ანატომიის გაკვეთილი მკლავით არ იწყებოდა. პირველ რიგში შიგნეულობა მუშავდებოდა, რადგან ის პირველი ლპებოდა. ნახატზე მუცელი ხელუხლებელია. ეს გაკვეთის ჩანაწერი არ არის. ეს იმ კაცის პორტრეტია, რომელსაც სურდა, რომ გარკვეულ პოზაში დაემახსოვრებინათ.
პოზა, რომელიც ტულპმა ვეზალიუსისგან ისესხა
ამ პოზას წყარო აქვს. 1543 წელს ფლამანდიელმა ანატომმა ანდრეას ვეზალიუსმა გამოსცა De humani corporis fabrica — წიგნი, რომელმაც თანამედროვე ანატომიას ჩაუყარა საფუძველი. წიგნში ავტორის პორტრეტი მას გვამის გვერდით მდგომს გვიჩვენებს, ხელში გაკვეთილი წინამხრითა და მტევნით, თითების მომხრელების აწევისას.

ტულპმა ის იცოდა. ყველა ანატომმა იცოდა. ხშირად წერენ, რომ მას სურდა, ვეზალიუსის მემკვიდრედ აღექვათ, და ნახატი ამ პრეტენზიას თვალსაჩინოს ხდის: იგივე მკლავი, იგივე კუნთები, იგივე აწეული ხელი, ასი წლის შემდეგ ამსტერდამში. უზარმაზარი წიგნი ქვედა მარჯვენა კუთხეში, ნომერი თორმეტი, შესაძლოა თავად „ფაბრიკაა“; ზოგი ისტორიკოსი ფიქრობს, რომ ეს 1627 წელს გამოცემული უფრო ახალი ანატომიის სახელმძღვანელოა. ასეა თუ ისე, ის იქ რწმუნებათა სიგელივით დევს.

ასე რომ, ნახატზე სამი მკლავია: ნამდვილი მაგიდაზე, დახატული ჰარტმანსის ფურცელზე და დაბეჭდილები წიგნში. რემბრანდტმა მთელი ნახატი ერთი წინამხრის გარშემო ააგო.
გილდიის დარბაზიდან მაურიცჰაუსამდე
ქირურგებმა ნახატი თავიანთი გილდიის დარბაზში ჩამოკიდეს, ვააგში — ამსტერდამის ნიუმარკტზე მდებარე ძველ ქალაქის კარიბჭეში, რომელსაც გილდია სხვა ხელობებთან ერთად იყოფდა. ნახატი თითქმის ორი საუკუნე გილდიასთან, შემდეგ კი ქირურგთა ქვრივების ფონდთან რჩებოდა. 1828 წელს ფონდმა ის გასაყიდად გამოიტანა. მეფე ვილემ I-მა აუქციონი შეაჩერა, ნიდერლანდების სახელმწიფომ ნახატი 32 000 გულდენად შეიძინა და ჰააგაში მის ახალ სამეფო სურათების გალერეაში გაგზავნა. მას შემდეგ იქ არის.
რემბრანდტმა იმავე გილდიისთვის კიდევ ერთი ანატომიის გაკვეთილი დახატა, 1656 წელს: ტულპის მემკვიდრე, დოქტორი იან დეიმანი, სიკვდილით დასჯილი მკერავის, იორის ფონტეინის, თავის ქალას ხსნის. ეს ნახატი 1723 წელს გილდიის დარბაზში მომხდარ ხანძარში ძლიერ დაიწვა. მხოლოდ ცენტრალური ფრაგმენტი გადარჩა, რომელიც ამსტერდამის მუზეუმის კოლექციაშია.

„ანატომიის გაკვეთილი“: ხშირად დასმული კითხვები
ვინ არიან გამოსახული „დოქტორ ტულპის ანატომიის გაკვეთილზე“?
ლექტორი, დოქტორი ნიკოლას ტულპი, და შვიდი ამსტერდამელი ქირურგი: იაკობ ბლოკი, ჰარტმან ჰარტმანსი, ადრიან სლაბრანი, იაკობ დე ვიტი, მატეის კალკუნი, იაკობ კოლველტი და ფრანს ვან ლუნენი. გვამი არის კინდტია, ქურდი, რომელიც 1632 წლის იანვარში ჩამოახრჩვეს.
სად არის რემბრანდტის „ანატომიის გაკვეთილი“?
მაურიცჰაუსში, ჰააგის პლეინის მოედანზე მდებარე სამეფო სურათების გალერეაში, ნიდერლანდების პარლამენტის შენობების გვერდით. ამ სტატიის წერის დროს მუზეუმი მას მე-9 დარბაზში მიუთითებს.
რა ზომისაა „დოქტორ ტულპის ანატომიის გაკვეთილი“?
ტილოს ზომაა 169,5 × 216,5 სანტიმეტრი, ანუ დაახლოებით 1,7 მეტრი სიმაღლეში და 2,2 მეტრი სიგანეში. ფიგურები თითქმის ნატურალური ზომისაა.
რამდენი წლის იყო რემბრანდტი, როცა „ანატომიის გაკვეთილი“ დახატა?
ის ოცდახუთი წლის იყო, როცა გაკვეთა 1632 წლის იანვარში ჩატარდა, და იმავე წლის ივლისში ოცდაექვსი შეუსრულდა, ამიტომ წიგნებში ორივე ასაკი გვხვდება. ეს იყო მისი პირველი ჯგუფური პორტრეტი და პირველი მსხვილი შეკვეთა ამსტერდამში.
ზუსტია თუ არა ანატომია ნახატზე?
ძირითადად კი, მაგრამ არა მთლიანად. თითების მომხრელები თითქოს იდაყვის არასწორი მხრიდან იწყება, და ნიდერლანდელი ქირურგების მიერ 2006 წელს ჩატარებულმა გაკვეთამ სხვა შეუსაბამობებიც აღმოაჩინა, თუმცა ზოგი სპეციალისტი ამტკიცებს, რომ ტულპმა კუნთი უბრალოდ მოაცილა, რათა აეწია.
რას ნიშნავს „ანატომიის გაკვეთილი“?
ეს უპირველესად ჯგუფური პორტრეტია და მხოლოდ შემდეგ — მეცნიერების გაკვეთილი. ის ტულპს ახალ ვეზალიუსად წარმოადგენს, ქირურგებს კი — სწავლულ კაცებად, და მიცვალებულის სახეზე დაცემული ჩრდილით ჩუმად შეგახსენებთ, ვინ გადაიხადა ამ გაკვეთილის ნამდვილი ფასი.
რას მივაქციოთ ყურადღება და სად ვნახოთ
მაურიცჰაუსი მდებარეობს მისამართზე Plein 29, ჰააგა, სადგურ Den Haag Centraal-იდან დაახლოებით ხუთი წუთის სავალზე. ღიაა ყოველდღე 10:00-დან 18:00-მდე, ორშაბათობით კი 13:00-დან. სტანდარტული ბილეთი 21 ევრო ღირს, ცხრამეტ წლამდე ვიზიტორები უფასოდ შედიან, ხოლო 2026 წლის იანვრიდან მუზეუმი დღის ბოლო ორ საათში ოთხევროიან შესვლას სთავაზობს. სამუშაო საათები და ფასები იცვლება, ამიტომ წასვლამდე მუზეუმის საიტი გადაამოწმეთ.
დარბაზი პატარაა, ასე რომ ახლოს შეგიძლიათ დადგეთ. ნახატს სამჯერ შეხედეთ.
პირველ რიგში, კარიდან, იპოვეთ სინათლე. ის ზემოდან მარცხნიდან ეცემა ქირურგების სახეებს, თეთრ საყელოებსა და სხეულს, ხოლო შავებში ჩაცმულ ტულპს ნახევრად ჩრდილში ტოვებს. ნახატზე ყველაზე ნათელი გვამია.
მეორე, მიდით ახლოს და მზერას გაჰყევით. დე ვიტი მკლავს უყურებს, კალკუნი — ხელს, სლაბრანი — წიგნს, ვან ლუნენი და ჰარტმანსი — თქვენ. შემდეგ შეხედეთ ტულპის მარცხენა ხელს და წარმოიდგინეთ, როგორ იხრება მაგიდაზე მყოფი თითებიც ისევე. ამ მანძილზე ჩართული Chiaro-თი მოკვეთილი ხელის ამბავი დახატული მტევნის ქვეშ მაშინ გესმით, როცა თვალი ჯერ კიდევ ზეწარზე გაქვთ, და მხოლოდ ასე შეიძლება იმ ცვლილების გაგება, რომელსაც ვერ ხედავთ.
მესამე, აიხედეთ ზემოთ და მარცხნივ. იპოვეთ სუსტი ჩრდილი იქ, სადაც ვან ლუნენის ქუდი იყო, მის ზემოთ კი ხელმოწერა, რომელსაც d აკლია.
ჩვენი მაურიცჰაუსის გვერდის გაჩერება ნახატს რამდენიმე წუთში მოგიყვებათ. თუ ხალხმრავალი ნახატების ასე წაკითხვა მოგწონთ, რემბრანდტის „ღამის ყარაული“ ათი წლის შემდეგ, გაცილებით დიდ ტილოზე, ფულის გადამხდელი პორტრეტირებულების იმავე არითმეტიკას იყენებს. კიდევ ერთი მხატვრისთვის, რომელიც მკვდარ სხეულებს მათ დასახატად სწავლობდა, იხილეთ ჟერიკოს „მედუზას ტივი“, რომელიც ნაწილობრივ საავადმყოფოს მორგიდან სახლში მიტანილი კიდურებით შეიქმნა. ხოლო მთელი სერია, სადაც ყოველი ნახატი ფიგურა-ფიგურაა ახსნილი, თავმოყრილია გვერდზე ცნობილი ნახატები, ყველა ფიგურა ამოცნობილი.
რვა კაცმა გადაიხადა, რომ ამ ნახატში დაემახსოვრებინათ, და გილდიამ მოგვიანებით მათი სახელები ფურცელზე დაწერა, რომ არავის დავიწყებოდა. ფურცელი კვლავ მკლავის ნახაზად იქცა. სახელი კი, რომელსაც ვიზიტორების უმეტესობა თან მიიტანს, ის არის, რომელიც მასზე არასოდეს ეწერა: არის კინდტი, ქურდი მაგიდაზე, ჩრდილში მოქცეული სახით და ხელით, რომელიც მას რემბრანდტმა დაუბრუნა.