
1659 წელს ხანდაზმული მაუდით მოვაჭრე, სახელად იან პიტერსენ ბრონკჰორსტი, ამსტერდამში ნოტარიუსის კანტორაში შევიდა და ფიცით დაადასტურა, რა დაჯდა „ღამის ყარაული“, რემბრანდტ ვან რეინის მიერ დახატული მისი მილიციის ასეულის პორტრეტი. ჩვიდმეტი წლის წინ, თქვა მან, რემბრანდტმა დახატა ის და ასეულის სხვა კაცები, „რიცხვით თექვსმეტნი“, და თითოეულმა დაახლოებით ასი გულდენი გადაიხადა, „ერთმა ცოტა მეტი, მეორემ ცოტა ნაკლები, იმის მიხედვით, თუ რა ადგილი ეკავა მასზე“. ბრონკჰორსტი რემბრანდტის ვაჟის, ტიტუსის მეურვის სასარგებლოდ აძლევდა ჩვენებას. და როცა ამბობდა, რომ ადგილს მნიშვნელობა ჰქონდა, კარგად იცოდა, რას ამბობდა. ნახატზე თავად ის ერთ-ერთი ყველაზე ძნელად მოსაძებნი კაცია.
რემბრანდტმა ნახატი 1642 წელს დაასრულა. მისი სიმაღლე თითქმის სამნახევარი მეტრია, სიგანე კი ოთხ მეტრზე მეტი, და ის რეიქსმუზეუმის საპატიო გალერეის ბოლოში კიდია, როგორც საერო ეკლესიის საკურთხევლის ხატი. ამავე დროს, ეს გადამხდელი კლიენტების ჯგუფური პორტრეტია. როცა მას უყურებთ, უყურებთ თვრამეტ კაცზე გაყოფილ ანგარიშს, დაქირავებულ მედოლეს, გოგონას, რომლის სახელიც არავინ იცის, სხვისი გრავიურიდან ნასესხებ ძაღლს, კაცს, რომელიც იმ დროისთვის უკვე მკვდარი იყო, და, შესაძლოა, ერთ თვალს, რომელიც თავად მხატვარს ეკუთვნის.
„ღამის ყარაული“: რემბრანდტის ბრბო მოკლედ

სურათზე მოცემული ნომრები ამ ცხრილს შეესაბამება. მეორე სვეტის სახელები მოდის ფარიდან, რომელიც რემბრანდტის მოდელებმა ნახატში ჩაახატინეს, და ამსტერდამელი ისტორიკოსის, ს. ა. კ. დუდოკ ვან ჰელის საარქივო კვლევიდან, რომელიც Rijksmuseum Bulletin-ში გამოქვეყნდა. სადაც იდენტიფიკაცია ინტერპრეტაციაა და არა დანამდვილებით ცნობილი, ცხრილი ამას აღნიშნავს.
| # | ფიგურა | ვინ არის | სად ვიპოვოთ |
|---|---|---|---|
| 1 | კაპიტანი | ფრანს ბანინგ კოკი, მოგვიანებით ამსტერდამის ბურგომისტრი | ცენტრში, შავებში წითელი სარტყლით, მარცხენა ხელი წინ აქვს გაწვდილი |
| 2 | ლეიტენანტი | ვილემ ვან რეიტენბურხი, ვლაარდინგენის სენიორი | მის გვერდით, ღია ყვითლებში თეთრი სარტყლით, საზეიმო შუბი უჭირავს |
| 3 | გოგონა ოქროსფერში | ცნობილი პიროვნება არ არის; ასეულის ცოცხალი ემბლემა | კაპიტნის უკან მარცხნივ, წელზე მკვდარი ქათამი ჰკიდია |
| 4 | მედროშე | იან ფისერ კორნელისენი | ცენტრის ზემოთ მარცხნივ, ასეულის დროშას აღმართავს |
| 5 | თვალი და ბერეტი | შესაძლოა, თავად რემბრანდტი | მედროშესა და ოქროს მუზარადიან კაცს შორის იჭყიტება |
| 6 | მუშკეტერი წითლებში | ჩვეულებრივ მიიჩნევენ იან ვან დერ ჰედედ | მარცხნივ, ლულაში დენთს ყრის |
| 7 | მსროლელი პატარა მუშკეტერი | დაუდგენელია | კაპიტნის უშუალოდ უკან, მუზარადზე მუხის ფოთლები |
| 8 | მუშკეტერი, რომელიც თაროს უბერავს | იან კლასენ ლეიდეკერსი | ლეიტენანტის უკან, მუქ მუზარადში |
| 9 | სერჟანტი | რომბაუტ კემპი | მარჯვნივ, ძველმოდურ წისქვილის ქვისებრ საყელოში, ხელით მიუთითებს |
| 10 | მედოლე | იაკობ იორისი, დაქირავებული, ფარზე არ არის | ყველაზე მარჯვნივ, დოლს უკრავს |
| 11 | ძაღლი | გრავიურიდან ნასესხები | ქვემოთ მარჯვნივ, დოლს უყეფს |
| 12 | ფარი | იმ თვრამეტი კაცის სახელები, ვინც გადაიხადა | თაღზე მაღლა, ცენტრში |
| 13 | დენთის ბიჭი | დაუდგენელია | ყველაზე მარცხნივ, კადრიდან გარბის |
ვინ ვინ არის „ღამის ყარაულში“: დავიწყოთ ხელით
დაიწყეთ იქიდან, საიდანაც რემბრანდტს სურს: ორი კაცით, რომლებიც პირდაპირ თქვენკენ მოდიან.
ფრანს ბანინგ კოკი კაპიტანია. შავებში აცვია, ფართო მაქმანის საყელოთი და მკერდზე გადაჭიმული წითელი სარტყლით, და სიტყვის შუაში არის. მარცხენა ხელი წინ მოაქვს, ხელისგული ღია აქვს, თითქოს ახლახან უბრძანა ლეიტენანტს, ასეული დაძრას. მის ზემოთ ფარზე მისი სახელი Banning Cocq-ად წერია და ინგლისურენოვანი წიგნების უმეტესობაც ასე წერს. დაიბადა 1605 წელს ფარმაცევტის ოჯახში, რომელიც ამსტერდამში ბრემენიდან ჩამოვიდა, და კარგად დაქორწინდა. ნახატის შექმნის დროისთვის ის ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარე ორი პატარა მამულის, პურმერლანდისა და ილპენდამის სენიორი იყო, 1650 წელს კი ამსტერდამის ერთ-ერთი ბურგომისტრი გახდა. ნახატი იმდენად მოსწონდა, რომ საოჯახო ალბომისთვის მისი აკვარელის ასლი გააკეთებინა; ეს ალბომი ახლა დროებით რეიქსმუზეუმის გრავიურების კაბინეტშია.
ვილემ ვან რეიტენბურხი ლეიტენანტია. ის ყველაფერია, რაც კაპიტანი არ არის: ღია ფერისაა იქ, სადაც კოკი მუქია, პროფილით დგას, როცა კოკი თქვენ გიყურებთ, უსმენს, როცა კოკი ლაპარაკობს. აცვია ოქროთი ნაქარგი ტყავის კამზოლი, თეთრი სარტყელი და თეთრბუმბულიანი ქუდი, ხელში კი პარტიზანა უჭირავს, მოკლე საზეიმო შუბი, რომელიც ლეიტენანტის წოდების ნიშანი იყო.

ახლა შეხედეთ ლეიტენანტის კამზოლს, წელს ოდნავ ქვემოთ. მასზე ჩრდილია და მას კაპიტნის ხელის ფორმა აქვს. ეს ნახატის ყველაზე ხშირად ციტირებული დეტალია და ერთდროულად ორ საქმეს აკეთებს. გეუბნებათ, საიდან მოდის სინათლე: ზემოდან და მარცხნიდან. და კაპიტნის ხელს წინ უბიძგებს, ტილოდან გარეთ, თქვენს სივრცეში. დადექით ორიგინალის წინ და ხელი თითქოს ჰაერში კიდია, ნახატის წინ ერთი მტკაველის მოშორებით.
ორი ოფიცრის უკან რემბრანდტმა ჟანრის წესები დაარღვია. ადრეულ მილიციის პორტრეტებზე კაცები გუნდის ფოტოსავით ჩამწკრივებულები იყვნენ, რომ ყოველ სახეს თავისი წილი მიეღო. რემბრანდტმა კი მომენტი დადგა. ასეული ბნელი კარიბჭიდან გამოედინება და ლაშქრობას აპირებს. ხალხი იარაღს ტენის, დროშას აღმართავს, დოლს უკრავს, ყვირის, მიუთითებს, ერთმანეთს ედება. ქაოსს ჰგავს. არ არის.
გოგონა ქათმით და კაცი, რომელიც უკვე მკვდარი იყო
ნახატის ყველაზე ცნობილი ფიგურა ასეულის წევრი არ არის. ეს გოგონაა, პატარა და ქერა, ოქროსფერსა და ღია ცისფერში ჩაცმული, და ისე ანათებს, თითქოს საკუთარი სინათლის წყარო ჰქონდეს. წელზე თავდაყირა მკვდარი ქათამი ჰკიდია. მისი ბრჭყალები კარგად ჩანს. სწორედ ესაა მთავარი.

ეს ასეული კლოვენიერებს ეკუთვნოდა, ამსტერდამის არკებუზიერებს, მუშკეტების გილდიას. მათი ემბლემა ოქროს ბრჭყალი იყო, მათი სახელის სიტყვათა თამაში, და ბრჭყალებიანი ქათამი ეს ემბლემაა, ხორცშესხმული. ფრინველის უკან პისტოლეტია, კიდევ ერთი მინიშნება კლოვერზე, იარაღზე, რომლის მიხედვითაც გილდიას ეწოდა სახელი. გოგონა თილისმაა, მოსიარულე გერბი. რამდენადაც დოკუმენტები აჩვენებს, ის არავის ქალიშვილი არ არის. ადრინდელი ავტორები ვარაუდობდნენ, რომ მას გილდიის სახლის მნის ქალიშვილი უპოზირებდა; დუდოკ ვან ჰელმა შეამოწმა და მნის უფროსი ქალიშვილი 1642 წელს ოცდათხუთმეტი წლის იყო. ზოგი მასში სასკიას, რემბრანდტის ცოლის სახეს ხედავს, რომელიც 1642 წლის ივნისში, ნახატის დასრულების წელს გარდაიცვალა. არც ამის მტკიცებულება არსებობს, და ჯობია, გოგონა იყოს ის, რასაც ნახატი ამბობს: სიმბოლო, რომელიც შემთხვევით ოთახში ყველაზე კაშკაშა რამ აღმოჩნდა.
უშუალოდ მის უკან მეორე გოგონაა, თითქმის მთლიანად დამალული, ცისფერში. დამთვალიერებლების უმეტესობა მას ვერასოდეს ამჩნევს.
ახლა მუშკეტერებს შეხედეთ, რადგან რემბრანდტმა მათში პატარა საწვრთნელი სახელმძღვანელო დამალა. მარცხნივ კაცი, თავიდან ფეხებამდე წითლებში ჩაცმული, რომელსაც ჩვეულებრივ იან ვან დერ ჰედედ მიიჩნევენ, მუშკეტის ლულაში დენთს ყრის. კაპიტნის უშუალოდ უკან დაბალი ფიგურა მუხის ფოთლებით მორთული მუზარადით ისვრის; ლულა ზუსტად ლეიტენანტის ქუდის უკან გადის. ხოლო ლეიტენანტის უკან, მუქ მუზარადში, კიდევ ერთი მუშკეტერი დარჩენილ დენთს უბერავს საცეცხლე თაროდან. დატენე, ისროლე, გაწმინდე. ეს ის ციკლია, რომელსაც ყოველი მუშკეტერი ვარჯიშობდა, ნახატის წინა პლანზე კომიქსივით გაშლილი.
კაცს, რომელიც თაროს უბერავს, ნახატის ყველაზე უცნაური ამბავი ახლავს. თავად მუზეუმის აღწერა მას იან კლასენ ლეიდეკერსად ასახელებს. დუდოკ ვან ჰელის კვლევის თანახმად, ლეიდეკერსი 1640 წლისთვის უკვე გარდაცვლილი იყო, სანამ რემბრანდტი მას ნატურიდან დახატავდა, და პოზა, როგორც ჩანს, ჟაკ დე გეინის მუშკეტით ვარჯიშის ნაბეჭდი სახელმძღვანელოდანაა აღებული. მისი სახელი ფარზე მაინც წერია.
„ღამის ყარაულის“ ავტორი იჭყიტება
ერთი დონით მაღლა ახედეთ, უკანა რიგს. კაცი, რომელიც ასეულის დროშას აღმართავს, მედროშე იან ფისერ კორნელისენია, და რემბრანდტმა ის სრულ სინათლეში დააყენა, რაც კომპლიმენტი იყო. მედროშეს ასეულის ღირსება ეკისრა. მის მარჯვნივ ოქროს მუზარადიანი ახალგაზრდა კაცი დგას. და მათ შორის, ღრიჭოში, რომელსაც ორჯერ არასოდეს შეხედავდით, ერთი თვალი და რბილი ბერეტის კიდე ჩანს.

ამ თვალს ხშირად რემბრანდტის ავტოპორტრეტს უწოდებენ. თავად რეიქსმუზეუმის ონლაინ ტური ამბობს, რომ ფიგურა „სავსებით შეიძლება“ ის იყოს, რადგან სახის ხილული ნაწილი მის ავტოპორტრეტებს ემთხვევა. დუდოკ ვან ჰელის დანომრილ სქემაზე ის უბრალოდ ასეა წარწერილი: „ავტოპორტრეტი“. მტკიცებულება არავის აქვს და არც ერთი დოკუმენტი არ ამბობს, რომ რემბრანდტმა თავი ნახატში ჩახატა. მაგრამ ბერეტი მისია, ჩვევა მისი იყო და ხუმრობაც მისია. ამსტერდამის ყველაზე ცნობილმა მხატვარმა, ნახატზე, სადაც ყოველი სახე ფული ღირდა, საკუთარ თავს ერთი თვალის ოდენა ტილო უფასოდ დაუთმო.
იმავე დარბაზში სასიამოვნო ირონია გელით. 2023 წლიდან რემბრანდტის 1636 წლის „მედროშე“, ახალგაზრდა მხატვრის სრული ავტოპორტრეტი მედროშის სამოსში, დროშით ხელში, რეიქსმუზეუმის საპატიო გალერეაში კიდია, „ღამის ყარაულთან“ ახლოს. ნიდერლანდების სახელმწიფომ ის როტშილდების ოჯახისგან 175 მილიონ ევროდ იყიდა. ამ ასეულის ნამდვილი მედროშის დახატვამდე ექვსი წლით ადრე რემბრანდტი უკვე ამ როლის რეპეტიციას გადიოდა, თავად თამაშობდა რა მას.
ვინ გადაიხადა და რატომ არის ფარი მნიშვნელოვანი
ახედეთ თაღს, კაპიტნის თავს ზემოთ და მარჯვნივ. ქვის წყობაზე ოვალური ფარი ჰკიდია, და მასზე სახელების სიაა. თვრამეტი სახელი.

ფარი რემბრანდტის თავდაპირველი ჩანაფიქრის ნაწილი არ იყო. ის მოგვიანებით, სხვა ხელით დაემატა, და წყაროები არ თანხმდებიან, როდის. დუდოკ ვან ჰელი მას დაახლოებით 1653 წლით ათარიღებს; სხვა წყაროები, მათ შორის ინგლისურენოვანი ვიკიპედია, მას 1715 წლამდეც კი წევენ. ასეა თუ ისე, ის იმიტომ დახატეს, რომ კაცებს სურდათ, სახელით დაემახსოვრებინათ. ირონია ისაა, რომ გამუქებულმა ლაქმა XVIII საუკუნისთვის სახელები წაუკითხავი გახადა, და ისინი მხოლოდ მას შემდეგ დაბრუნდნენ, რაც ლაქი 1947 წელს მოაშორეს.
თვრამეტი სახელია კაპიტანი, ლეიტენანტი და ის თექვსმეტი მცველი, რომლებიც ბრონკჰორსტმა აღწერა: მედროშე, ორი სერჟანტი, რომბაუტ კემპი და რეინიერ ენგელენი, მახვილოსანი, შუბოსნები, ფაროსნები და მუშკეტერები. ყველა სახელის სახესთან მიბმა შეუძლებელია, და დუდოკ ვან ჰელი გულწრფელად აღიარებდა, რომ მისი ზოგიერთი შესაბამისობა დასაბუთებული ვარაუდია. სია 1642 წლის ამსტერდამის ვაჭართა ფენის ჭრილია: მაუდით მოვაჭრეები, ღვინის მაკლერი, საკვები პროდუქტების მოვაჭრე, ყველანი მეორე უბნიდან, რამდენიმე ქუჩიდან დამრაკსა და სინგელს შორის.
ბრონკჰორსტის ფრაზა ფულზე კომპოზიციასაც ხსნის. ვინც ცოტა მეტს იხდიდა, უკეთეს ადგილს იღებდა. ბრონკჰორსტი, რომელსაც დუდოკ ვან ჰელი უკანა რიგების თეთრწვერა ფაროსნად მიიჩნევს, ბრბოში ნახევრად დაკარგულია. რომბაუტ კემპმა, მარჯვნივ მდგომმა სერჟანტმა მოძველებული წისქვილის ქვისებრი საყელოთი, დინამიკური პოზა და მიმთითებელი ხელი მიიღო. ორმა ოფიცერმა, რომლებმაც თითქმის დანამდვილებით გაცილებით მეტი გადაიხადეს, ცენტრი და სინათლე მიიღეს. ასი გულდენი ერთ თავს გიყიდდათ. თექვსმეტ მცველზე ჯამმა დაახლოებით 1600 გულდენი შეადგინა, რაც იმავე წელს მეორე მოწმემაც დაადასტურა, პლუს ის, რაც კაპიტანმა და ლეიტენანტმა ზემოდან გადაიხადეს.
ძველი ამბავი, თითქოს მცველებს ნახატი შეეძულათ და გადახდაზე უარი თქვეს, მითია. 1659 წლის ჩვენებები აჩვენებს, რომ გადაიხადეს. ნახატი მათი გილდიის სახლის, კლოვენიერსდულენის დიდ დარბაზში ეკიდა, როგორც ახალი შენობისთვის შეკვეთილი ექვსი ჯგუფური პორტრეტიდან ერთ-ერთი. იქ სამოცდაათ წელზე მეტხანს დარჩა.
მედოლე, ძაღლი და გაქცეული ბიჭი
ყველაზე მარჯვნივ კაცი დიდ დოლს უკრავს. ეს იაკობ იორისია, ასეულის მედოლე, და ის ნახატზე ერთადერთი მკაფიოდ იდენტიფიცირებული ფიგურაა, რომლის სახელიც ფარზე არ წერია. მას არ გადაუხდია. მედოლეები დაქირავებული ხალხი იყო, და რემბრანდტმა ის ხმისთვის ჩართო. ნახატი, რომელშიც დოლი გრიალებს, ის ნახატია, რომელშიც რაღაც უნდა მოხდეს.

მედოლის ფეხებთან ბანჯგვლიანი ძაღლი ხმაურს უყეფს. ძაღლი პატარა დეტალია მოულოდნელი წყაროთი. ანე ლენდერსმა, რეიქსმუზეუმის კურატორმა, აღნიშნა, რომ ის ძალიან ჰგავს ძაღლს ჰოლანდიელი მხატვრის, ადრიან ვან დე ვენეს ილუსტრაციიდან, ხოლო ნახატის რენტგენულმა სურათებმა აჩვენა, რომ მსგავსება დასრულებულ ზედაპირზე უფრო ღრმად მიდიოდა. სხვა სიტყვებით, როგორც ჩანს, რემბრანდტმა თავისი ძაღლი წიგნიდან ისესხა.
ყველაზე მარცხნივ ბიჭი, რომელსაც ზედმეტად დიდი მუზარადი ახურავს, დენთის რქით ხელში ნახატიდან გარბის. ეს დენთის ბიჭია და ის ძაღლის საპირწონეა. ერთი მარცხნივ გარბის, მეორე მარჯვნივ ყეფს, და მათ შორის მთელი ასეული მოძრაობას იწყებს.
მართლა ღამეა „ღამის ყარაულზე“?
არა. ეს ის მოულოდნელობაა, რომელიც ყველამ უნდა გაიგოს, სანამ მის წინ დადგება. „ღამის ყარაული“ დღის სცენაა. ასეული დაჩრდილული კარიბჭიდან დღის სინათლეზე გამოდის. ღრმა ყავისფერი ბინდი, რომელმაც ნახატს მეტსახელი მისცა, ლაქის ფენა ფენაზე დადებისგან გაჩნდა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში გაყვითლდა და გამუქდა, სანამ მთელი ტილო ჩირაღდნებით განათებულს არ დაემსგავსა. XVII საუკუნეში მას არავინ ეძახდა „ღამის ყარაულს“. მისი ოფიციალური სახელწოდება დაახლოებით ასეთია: „II უბნის მილიციის ასეული კაპიტან ფრანს ბანინგ კოკის მეთაურობით“, და ამის ხმამაღლა თქმას არავინ აპირებდა. როცა უფრო მოკლე სახელი დამკვიდრდა, ნახატი ღამეს ჰგავდა, ამიტომ ღამე ერგო.
ლაქი 1940-იან წლებში მოაშორეს, მას შემდეგ, რაც ნახატი ომიდან დაბრუნდა, და დღის სინათლე ისევ გამოჩნდა. სახელი დარჩა.
კიდეები, რომლებიც ამსტერდამმა 1715 წელს მოჭრა
ნახატი, რომელსაც ხედავთ, ის ნახატი არ არის, რომელიც რემბრანდტმა დაასრულა. 1715 წელს „ღამის ყარაული“ გილდიის სახლიდან ამსტერდამის რატუშაში გადაიტანეს, დამის მოედანზე, შენობაში, რომელიც ახლა სამეფო სასახლეა. ის კედელზე, რომლისთვისაც იყო განკუთვნილი, არ ეტეოდა. ამიტომ ოთხივე მხრიდან მოჭრეს.

ყველაზე დიდი დანაკარგი მარცხენა მხარეს იყო. რეიქსმუზეუმის თანახმად, იმ მხრიდან დაახლოებით 64 სანტიმეტრი სიგანის ზოლი წავიდა, ზემოდან დაახლოებით 23 სანტიმეტრი, ქვემოდან დაახლოებით 11 და მარჯვნიდან 7. მარცხენა კიდეზე სამი ფიგურა გაქრა: ორი მილიციელი და პატარა ბავშვი. ასევე გაქრა თაღის თავი, ბალუსტრადა და იმ საფეხურის კიდე, რომელზეც ასეული ჩამოდის. მოჭრილი ნაწილები არასოდეს უპოვიათ.
ვიცით, როგორ გამოიყურებოდნენ, პატარა ასლის წყალობით, რომელიც მხატვარ ხერიტ ლუნდენსს მიეწერება და შეიქმნა მაშინ, როცა ორიგინალი ჯერ კიდევ მთლიანი იყო. ის ლონდონის ნაციონალურ გალერეას ეკუთვნის. მასზე ორი ოფიცერი ცენტრიდან ოდნავ განზე, მარჯვნივ მიდის წინ, და მათ უკან მეტი სივრცეა. კომპოზიცია სუნთქავს. მოჭრილ ვერსიაში კაპიტანი თითქმის ზუსტად ცენტრშია და ბრბო უფრო მჭიდროდ გამოიყურება. ნახატის მცოდნეთა უმეტესობამ მოჭრილი ვერსია იცის და უმეტესობა ამაზე არც კი ფიქრობს.
2021 წლის ივნისში რეიქსმუზეუმმა რამდენიმე თვით ნამდვილი ტილოს გარშემო დაკარგული ზოლების დაბეჭდილი რეკონსტრუქციები ჩამოკიდა. რეკონსტრუქციები ლუნდენსის ასლის მიხედვით შეიქმნა ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით, რომელიც გაწვრთნეს, რომ დაკარგული ნაწილები რემბრანდტის პალიტრითა და სტილით დაეხატა. მუზეუმმა ნათლად თქვა, რომ მათ სამუდამოდ არასოდეს მიამაგრებდა. მიზანი ის იყო, რომ ხალხს ერთი ზაფხულით ენახა ნახატი, რომელიც რემბრანდტმა სინამდვილეში დახატა.
დანები, მჟავა და სეიფი მაასტრიხტში
1911 წელს უმუშევარი მეწაღე ნახატს დანით დაესხა თავს; სქელმა ძველმა ლაქმა გადაარჩინა. 1975 წლის 14 სექტემბერს ყოფილმა სკოლის მასწავლებელმა, სახელად ვილჰელმუს დე რეიკმა, ის პურის დანით დაჭრა და ზიგზაგისებრი ჭრილობები დატოვა. შემდგომმა რესტავრაციამ, 1975 და 1976 წლებში, დატოვა ის ლაქი, რომელსაც ახლა აშორებენ. 1990 წელს კაცმა მას მჟავა შეასხა; დაცვამ ტილოს წყალი გადაასხა, და მჟავამ მხოლოდ ლაქამდე მიაღწია.
1939 წლის სექტემბერში ტილო ჩარჩოდან მოხსნეს, ცილინდრზე დაახვიეს და ამსტერდამიდან გაიტანეს. ომის დიდი ნაწილი მან სეიფში გაატარა, მაასტრიხტთან ახლოს მღვიმეებში, ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთში.
ოპერაცია „ღამის ყარაული“ საჯაროდ

2019 წლის ივლისში რეიქსმუზეუმმა რემბრანდტის „ღამის ყარაულის“ ისტორიაში უდიდესი კვლევითი და საკონსერვაციო პროექტი წამოიწყო და გადაწყვიტა, ის ყველას თვალწინ ჩაეტარებინა. ტილოს გარშემო, პირდაპირ მის დარბაზში, შუშის კამერა ააშენეს, და სამუშაო გრძელდებოდა, სანამ დამთვალიერებლები უყურებდნენ და კამერები მას ონლაინ გადასცემდნენ. მუზეუმმა ამას ოპერაცია „ღამის ყარაული“ უწოდა.
პირველი ხუთი წელი ძირითადად დაკვირვებას დაეთმო: სკანირება, რენტგენოფლუორესცენცია, უზარმაზარი გარჩევადობის ფოტოები. კვლევამ მოულოდნელობები გამოავლინა, მათ შორის ტყვიის ნაერთი საღებავში, რომელიც მანამდე არც ერთ ისტორიულ ზეთის ნახატში არ უპოვიათ, და ესკიზის კვალი, რომელიც რემბრანდტმა ხატვის დაწყებამდე მოხაზა. 2024 წლის ნოემბერში რვა რესტავრატორმა 1975 წლის ლაქის ნელ-ნელა მოშორება დაიწყო გამხსნელში დალბობილი ხელსახოცებით, რომლებსაც ზედაპირზე აჭერენ. მუზეუმის დირექტორმა თქვა, რომ რამდენ ხანს გასტანს ეს, თავად ნახატი გადაწყვეტს. ამ სტატიის დაწერის დროისთვის მუზეუმს დასრულების თარიღი არ ჰქონდა გამოცხადებული, ასე რომ, დაინახავთ თუ არა ტილოს შუშის მიღმა, მომუშავე რესტავრატორებით, იმაზეა დამოკიდებული, როდის წახვალთ.
რას მივაქციოთ ყურადღება და სად ვნახოთ
„ღამის ყარაული“ საპატიო გალერეის ბოლოში კიდია, რეიქსმუზეუმის გრძელ ცენტრალურ დარბაზში, მისამართზე Museumstraat 1, ამსტერდამის მუზეუმების მოედანზე. მუზეუმი ყოველდღე ღიაა 9:00-დან 17:00-მდე. ზრდასრულის ბილეთი 25 ევრო ღირს, 18 წლამდე და 18 წლის დამთვალიერებლები უფასოდ შედიან, და ყველამ, მუზეუმის ბარათის მფლობელების ჩათვლით, შესვლის დრო წინასწარ უნდა დაჯავშნოს. ფასები და საათები იცვლება, ამიტომ წასვლამდე მუზეუმის საიტი შეამოწმეთ. ჩვენს საიტზე რეიქსმუზეუმის გვერდზე „ღამის ყარაული“ ხუთი აუდიოგაჩერებიდან ერთ-ერთია, ვერმეერის „პატარა ქუჩასთან“ და ასელეინის „შეშინებულ გედთან“ ერთად.
წადით გახსნისთანავე ან ბოლო საათში. დღის შუა ნაწილში ნახატის წინ ბრბო ათ რიგად დგას, თქვენთვის საინტერესო ფიგურები კი პატარაა. როცა მიხვალთ, სამჯერ შეხედეთ.
პირველ რიგში, უკან დადექით, იმდენად შორს, რომ მთელი ტილო დაინახოთ. თვალი ადევნეთ სინათლეს. იპოვეთ ხელის ჩრდილი ლეიტენანტის კამზოლზე, შემდეგ გოგონა, შემდეგ შენიშნეთ, როგორ იძირება დანარჩენი ყველაფერი ყავისფერში.
მეორე, მიუახლოვდით მარცხნიდან. დატენე, ისროლე, გაწმინდე: წითელი მუშკეტერი, პატარა მუხის ფოთლებიანი მუზარადით, კაცი, რომელიც თაროს უბერავს. შემდეგ ახედეთ დროშას და იპოვეთ თვალი. ტილო უზარმაზარია, თვალი კი მონეტის ოდენაა. ამ მანძილიდან ჩართული Chiaro-ით ბერეტის, ფარისა და ასი გულდენის ამბავი ყურში გიჟღერთ, სანამ ჯერ კიდევ წყვეტთ, გიყურებთ თუ არა ის თვალი.
მესამე, წადით მარჯვნივ. მიმთითებელი კემპი, მედოლე, ძაღლი. შემდეგ ახედეთ ფარს და გაიხსენეთ, რომ მასზე ყოველი სახელი კაცი იყო, რომელმაც გადაიხადა, ხოლო კაცი, რომელმაც ისინი დახატა, იქ, უკანა რიგშია, უფასოდ, და იჭყიტება.
თუ ხალხმრავალი ნახატის ასე წაკითხვა მოგწონთ, იგივე დანომრილი მიდგომა მუშაობს რაფაელის „ათენის სკოლაზე“, სადაც ფილოსოფოსებს ლეონარდოსა და მიქელანჯელოს სახეები აქვთ, და დავიდის „ნაპოლეონის კორონაციაზე“, სადაც ნახატზე გამოსახული რამდენიმე ადამიანი იქ არ იმყოფებოდა. XVII საუკუნის კიდევ ერთი მხატვრისთვის, რომელმაც თავი საკუთარ ნახატში ჩახატა, იხილეთ ველასკესის „მენინები“. და თუ დიდი მუზეუმი ჩვეულებრივ დაღლილს და დაცარიელებულს გტოვებთ, ჩვენი რჩევები სამხატვრო მუზეუმისთვის მათთვის, ვისაც ხელოვნება არ ესმის სწორედ ამ დარბაზზე გადის. მთელი სერია, სადაც ყოველი ნახატი ფიგურა-ფიგურაა ახსნილი, თავმოყრილია გვერდზე ცნობილი ნახატები, ყველა ფიგურა ამოცნობილი.
ბრონკჰორსტმა, ძველმა მაუდით მოვაჭრემ, რომელმაც 1659 წელს ფასზე დაიფიცა, მიიღო ის, რაშიც გადაიხადა: თავი ბრბოში, ნახევრად ჩრდილში, ერთი თვრამეტიდან. რემბრანდტმა არაფერი გადაიხადა და ერთი თვალი მიიღო. თითქმის ოთხი საუკუნის შემდეგ თვალს უფრო მეტი ადამიანი ეძებს.