
1816 წლის 17 ივლისის დილით, დასავლეთ აფრიკის სანაპიროსთან, ხის ტივზე მყოფმა თხუთმეტმა კაცმა აფრა დაინახა. ზღვაში უკვე ცამეტი დღე დაცურავდნენ. როცა ტივი მოწყვიტეს, მასზე სულ ცოტა 147 ადამიანი იდგა. მათ ხელი დაუქნიეს. მერე ხომალდი გაქრა. ეს წამი, როცა ხომალდი ჯერ დაინახეს და მერე დაკარგეს, არის „მედუზას ტივი“.
დარჩენილმა კაცებმა ამბოხი გადაიტანეს, მკვდრები ჭამეს და მერვე დღეს ყველაზე სუსტი ამხანაგები ზღვაში გადაყარეს. მათ ჰქონდათ ამბავი, რომლის მოყოლაც ხელისუფლებაში არავის სურდა.
ეს ამბავი თეოდორ ჟერიკომ მოჰყვა. როცა ნახატი დაასრულა, ოცდაშვიდი წლის იყო. მასზე თვრამეტი თვე იმუშავა, გადარჩენილებს ესაუბრა, ტივის მაკეტი ააგო და სახელოსნო საავადმყოფოს მორგიდან მოტანილი სხეულის ნაწილებით აავსო. ნახატი 1819 წლის პარიზის სალონზე წარადგინა განზრახ უფერული სათაურით: „ხომალდის დაღუპვის სცენა“. ამით არავინ მოტყუებულა. მთელმა საფრანგეთმა იცოდა, რომელ კატასტროფაზე იყო საუბარი და ვისი ბრალი იყო.
ნახატი თითქმის ხუთი მეტრი სიმაღლისაა და შვიდ მეტრზე მეტი სიგანის. წინა პლანის ფიგურები ნატურალურ ზომაზე დიდია. დღეს ის ლუვრში კიდია, წითელ დარბაზში, „მონა ლიზასგან“ სულ რამდენიმე ნაბიჯში, და მის წინ გამვლელთა უმეტესობამ წარმოდგენაც არ აქვს, რომ ნახატზე გამოსახულ კაცებს სახელები ჰქონდათ.
„მედუზას ტივი“, ფიგურა ფიგურით

სურათზე ნომრები ამ ცხრილს შეესაბამება. ჟერიკოს არასოდეს გამოუქვეყნებია სია, ვინ ვინ არის, ამიტომ ამ იდენტიფიკაციებიდან ზოგი ტრადიციას და იმას ეყრდნობა, რასაც მოგვიანებით მისი მეგობრები ჰყვებოდნენ. სადაც ასეა, ცხრილში ეს მითითებულია.
| # | ფიგურა | სად ვიპოვოთ | ვინ პოზირებდა ან ვინ არის |
|---|---|---|---|
| 1 | ტალღა | უკიდურეს მარცხნივ, აფრის უკან აღმართული | საფრთხე, რომელსაც ტივი შორდება |
| 2 | აფრა და ანძა | ცენტრიდან მარცხნივ | ფრეგატის რეებისგან გაკეთებული; აფრა ტივს სამაშველო ხომალდს აშორებს |
| 3 | მამა | ქვემოთ მარცხნივ, წითელ ქსოვილში, ხელი თავზე უდევს | უსახელო; ხშირად დანტეს გრაფ უგოლინოს ანარეკლად მიიჩნევენ |
| 4 | მკვდარი ვაჟი | მამის მუხლებზე გადაწოლილი | უსახელო |
| 5 | გვამი კიდესთან | უკიდურეს მარცხნივ, თავგადაგდებული, ფეხები წყალში | ერთ-ერთი იმ სხეულთაგან, რომლებსაც ჟერიკო მორგის ნიმუშებით სწავლობდა |
| 6 | პირქვე დამხობილი ჭაბუკი | წინა პლანის ცენტრში, ერთი ხელი გაშლილი | ამბობენ, რომ ამ ფიგურისთვის ეჟენ დელაკრუა პოზირებდა |
| 7 | კაცები ანძის ძირში | ცენტრიდან მარცხნივ, ჩრდილში | ტრადიციით, მათ შორის არიან გადარჩენილები ანრი სავინი და ალექსანდრ კორეარი |
| 8 | კაცი, რომელიც ჰორიზონტზე მიუთითებს | ცენტრში, ხელგაწვდილი, უკან იყურება | ხშირად კორეარად მიიჩნევენ; ეს ზუსტი არ არის |
| 9 | ჟან შარლი | პირამიდის მწვერვალზე, კასრზე დგას | შავკანიანი მეზღვაური და ნამდვილი გადარჩენილი; მოდელი იყო ჰაიტელი კაცი, ცნობილი როგორც ჟოზეფი |
| 10 | კაცი, რომელიც თეთრ ქსოვილს იქნევს | მარჯვნივ, ჟან შარლის გვერდით | უსახელო |
| 11 | „არგუსი“ | ჰორიზონტზე, ქსოვილის მარჯვნივ | ბრიგი, რომელმაც თხუთმეტი გადარჩენილი იხსნა |
| 12 | ზღვაში ჩასრიალებული სხეული | ქვემოთ მარჯვნივ, თეთრ ზეწარში გახვეული | უსახელო |
„მედუზას ტივის“ ამბავი ცამეტ დღეში
„მედუზა“ საფრანგეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ფრეგატი იყო. 1816 წლის ივნისში ის როშფორიდან სენეგალის სენ-ლუისკენ გავიდა. ეს კოლონია ბრიტანეთმა ნაპოლეონის ომების შემდეგ ახალი დაბრუნებული ჰქონდა საფრანგეთისთვის. ბორტზე დაახლოებით ოთხასი ადამიანი იყო, მათ შორის კოლონიის ახალი გუბერნატორი ჟულიენ-დეზირე შმალცი ოჯახით, მოხელეები, ჯარისკაცები და მოახალშენეები.
ხომალდის კაპიტანი იუგ დიუროა დე შომარე იყო. ეს იყო ემიგრაციიდან დაბრუნებული როიალისტი, რომელიც ოცი წლის განმავლობაში ზღვაში თითქმის არ გასულა. სარდლობა მან ისე მიიღო, როგორც აღდგენილი ბურბონების მონარქიის პირველ წლებში ბევრი ადამიანი იღებდა ბევრ რამეს: რევოლუციის დროს სწორ მხარეს ყოფნის გამო. მან „მედუზას“ ნება მისცა, დანარჩენ კონვოის წინ გაჭრილიყო. ის რიშფორის სახელით ცნობილი მგზავრის რჩევებს უსმენდა, რომელსაც ნავიგაციასთან საქმე არ უნდა ჰქონოდა. და 1816 წლის 2 ივლისს, მოწმენდილ ამინდში, ხომალდი არგენის მეჩეჩზე, დღევანდელი მავრიტანიის სანაპიროსთან მდებარე ქვიშის ნაპირზე, შესვა.
ხომალდის ნავები დაახლოებით 250 ადამიანს იტევდა. დანარჩენები ტივზე გადავიდნენ, რომელიც დაახლოებით ოცი მეტრი სიგრძისა და შვიდი მეტრი სიგანის იყო და ფრეგატის ანძებისა და ფიცრებისგან იყო შეკრული. მასზე სულ ცოტა 146 კაცი და ერთი ქალი იდგა. ისე იყო გადატვირთული, რომ წყლის ქვეშ მიცურავდა, და შუაში მდგომნი წელამდე ზღვაში იდგნენ. ნავებს ის ნაპირამდე უნდა მიეთრიათ. რამდენიმე მილის შემდეგ ბუქსირის თოკები გაუშვეს. წყაროები არ ეთანხმებიან ერთმანეთს, ვინ მოიშორა თოკი პირველმა, მაგრამ შედეგს არავინ ედავება. ნავებში მსხდომი ოფიცრები წავიდნენ, ტივი კი ღია ატლანტიკაში დარჩა ერთი ტომარა გალეტით, წყლის ორი კასრით და ღვინის ექვსი კასრით.

პირველ ღამეს დაახლოებით ოცი კაცი მოკლეს ან თავად ჩაიხრჩო თავი. მერე ამბოხი დაიწყო. ღვინით დამთვრალი ჯარისკაცები და მეზღვაურები ცდილობდნენ, თოკები გადაეჭრათ და ტივი ჩაეძირათ, ოფიცრები კი ხმლებით ებრძოდნენ მათ. მეოთხე დღისთვის სამოცდაშვიდი ადამიანი იყო ცოცხალი. იმ დროისთვის ზოგიერთებმა მკვდრების ჭამა უკვე დაიწყეს. მერვე დღეს ყველაზე ძლიერებმა გადაწყვიტეს, რომ საკვები არ ეყოფოდათ, და სუსტები და დაჭრილები ზღვაში გადაყარეს. თხუთმეტი დარჩა.
„არგუსმა“, იმავე კონვოის ბრიგმა, ისინი 17 ივლისს შემთხვევით იპოვა. გადარჩენილებმა ის ერთხელ უკვე დაინახეს და უყურეს, როგორ გაქრა. ორი საათის შემდეგ ის დაბრუნდა. თხუთმეტიდან ხუთი გადარჩენიდან რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა. ერთ-ერთი მათგანი იყო ჟან შარლი, კაცი, რომელსაც ჟერიკო თავისი ნახატის მწვერვალზე დააყენებდა.
ორი გადარჩენილი, ერთი წიგნი და სკანდალი
საფრანგეთის მთავრობას ერჩივნა, მთელი ეს ამბავი დავიწყებოდათ. არ დავიწყებიათ.
ანრი სავინი, ხომალდის ქირურგი, თხუთმეტიდან ერთ-ერთი იყო. მისი მოხსენება გაზეთ Journal des débats-ს ჩაუვარდა ხელში, რომელმაც ის 1816 წლის 13 სექტემბერს გამოაქვეყნა. ამან სენსაცია გამოიწვია, რადგან კანიბალიზმი და მიტოვება დაბეჭდილ სიტყვად იქცა. შემდეგ სავინიმ სრული აღწერა დაწერა კიდევ ერთ გადარჩენილთან, ინჟინერ და გეოგრაფ ალექსანდრ კორეართან ერთად. მათი წიგნი „ფრეგატ „მედუზას“ დაღუპვა“ (Naufrage de la frégate la Méduse) ერთმანეთის მიყოლებით გამოიცა. კორეარმა მისთვის ტივის გეგმა დახატა.
1817 წელს შომარე სამხედრო ტრიბუნალმა გაასამართლა. ტივის მიტოვებაში ის გაამართლეს, არაკომპეტენტურობასა და იმაში, რომ ხომალდი ყველას გადასვლამდე დატოვა, დამნაშავედ ცნეს და სამი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. იმ დროს ბევრი ფიქრობდა, რომ იოლად გადაურჩა. ლიბერალური ოპოზიციისთვის კატასტროფა იგავად იქცა: ერთგულებისთვის დანიშნული არაკომპეტენტური არისტოკრატი ქვეყანას მეჩეჩზე სვამს და თავს იხსნის.
ასეთ ვითარებაში გადაწყვიტა საკუთარი სახსრების მქონე ახალგაზრდა მხატვარმა, რომელსაც სახელმწიფო შეკვეთა არ ჰქონდა, ამ ამბავზე თავისი ცხოვრების ყველაზე დიდი ნახატი შეექმნა.
მხატვარი, რომელმაც თავი გადაიპარსა

თეოდორ ჟერიკო 1791 წელს რუანში დაიბადა. მდიდარი, ლამაზი და ცხენებით შეპყრობილი იყო, და უკვე 1812 წელს სალონზე კავალერიის ოფიცრის გამოსახულებით გაითქვა სახელი. ის ახლახან დაბრუნებული იყო იტალიიდან, სადაც მიქელანჯელოს გულდასმით სწავლობდა, და ბიძის ცოლთან რომანიდანაც, რომელიც ქალის ფეხმძიმობით დასრულდა. მას ისეთი დიდი თემა სჭირდებოდა, რომ შიგ თავი დაემარხა.
1818 წლის დასაწყისში ის სავინის და კორეარს შეხვდა. გამოჰკითხა ისინი, წაიკითხა მათი წიგნი და მათთან და მესამე გადარჩენილთან, ხომალდის დურგალ ლავილეტთან ერთად, ტივის მასშტაბური მაკეტი ააგო. ამბის ყველა ეტაპის ესკიზი შექმნა, რისი დახატვაც შეეძლო: ამბოხი, კანიბალიზმი, გადარჩენა. და ყველა უარყო.
მერე სიკვდილის საძებნელად წავიდა. ბოჟონის საავადმყოფოს პირდაპირ სახელოსნო იქირავა და მომაკვდავ პაციენტებს ხატავდა. მოჭრილი კიდურები სახელოსნოში მიჰქონდა და ხატავდა, როგორ იხრწნებოდნენ. ამბობენ, ორი კვირა ხატავდა ფსიქიატრიული საავადმყოფოდან ნათხოვარ მოკვეთილ თავს. სტუმრები სუნს უჩიოდნენ.
1818 წლის ნოემბრიდან 1819 წლის ივლისამდე ის პრაქტიკულად თავის სახელოსნოში ცხოვრობდა, ფობურ დიუ რულში. თავი გადაიპარსა, რომ გარეთ გასვლის ცდუნება არ ჰქონოდა. ნახატი რვა თვეში დაასრულა.
მოდელებად მეგობრებს იყენებდა, გადარჩენილებსაც. კორეარი, სავინი და ლავილეტი სამივე პოზირებდა. მისი თვრამეტი წლის ასისტენტი ჟამარი რამდენიმე სხეულისთვის შიშველი პოზირებდა. ჰაიტელი მოდელი, რომელიც მხოლოდ ჟოზეფის სახელით არის ცნობილი, სულ ცოტა ორი შავკანიანი ფიგურისთვის პოზირებდა, მათ შორის კასრზე მდგარი კაცისთვის. ხოლო ახალგაზრდა სტუდენტი ეჟენ დელაკრუა, რომელიც მოგვიანებით „თავისუფლება ხალხს წინ მიუძღვის“ დახატავდა, ტივის შუაში პირქვე დამხობილი, ხელგაშლილი ჭაბუკისთვის პოზირებდა.
ვინ ვინ არის ტივზე, ქვემოდან ზემოთ
ნახატის წაკითხვა ისე ჯობს, როგორც ჟერიკომ ააგო: ქვემოთ მყოფი მკვდრებიდან ზემოთ მყოფ ცოცხლებამდე.

დაიწყეთ ქვედა მარცხენა კუთხიდან. წითელ ქსოვილში გახვეული მოხუცი ზის, თავი ხელზე აქვს დაყრდნობილი. მის მუხლებზე ახალგაზრდა კაცის შიშველი სხეული წევს. მოხუცი ჰორიზონტს არ უყურებს. ის ნახატზე ერთადერთი ფიგურაა, რომელსაც იმედი აღარ აქვს. კრიტიკოსები მას გრაფ უგოლინოს უკავშირებენ, დანტეს „ჯოჯოხეთის“ პატიმარს, რომელიც უყურებს, როგორ კვდებიან შიმშილით მისი შვილები, და ჟერიკომ ეს ამბავი იცოდა. ტივზე, სადაც ადამიანები მკვდრებს ჭამდნენ, ეს მინიშნება დეკორატიული არ არის.
მის გარშემო სხეულებია. ერთი უკიდურეს მარცხნივ წევს, თავგადაგდებული, ფეხები ზღვაში უთრევს. მეორე, ქვემოთ მარჯვნივ, ნახევრად ზეწრით არის დაფარული და ფიცრებიდან სრიალებს. ეს ის ფიგურებია, რომლებიც მორგიდან მოვიდნენ. მათი კანი ცოცხლებისგან განსხვავებული ფერისაა, მომწვანო და ნაცრისფერი, და ჟერიკომ ისინი იმ ყურადღებით დახატა, რასაც მხატვრების უმეტესობა სახეებს უთმობდა.

წინა პლანის ცენტრში ახალგაზრდა კაცი პირქვე წევს, ხელი კოჭზე გაუშლია. ეს ის ფიგურაა, რომლისთვისაც, როგორც ამბობენ, დელაკრუა პოზირებდა. ის დაახლოებით ოცი წლის იყო. მოგვიანებით იხსენებდა, რომ დაუმთავრებელმა ტილომ ისე შეძრა, რომ სახელოსნოდან გამოვარდა და შინამდე სირბილით მივიდა. თერთმეტი წლის შემდეგ მან საკუთარი დიდი პოლიტიკური ნახატი შექმნა, და ის იმავე დარბაზში კიდია.

აიწიეთ ზემოთ და მარცხნივ, ანძის ძირში ჩრდილში მდგარი კაცებისკენ. ტრადიცია აქ სავინის და კორეარს ათავსებს, ორ კაცს, რომლებმაც წიგნი დაწერეს, ნატურიდან დახატულებს. ფიგურა, რომელსაც ყველაზე ხშირად კორეარს უწოდებენ, წინ მდგარი კაცია, რომელიც ხელს ჰორიზონტისკენ იწვდის და სხვებისკენ ბრუნდება, თითქოს რაღაცის თქმა უნდაო. ჟერიკოს ისინი არ დაუსათაურებია და გზამკვლევებში იდენტიფიკაციები განსხვავდება. ზუსტად ის ვიცით, რომ ორი კაცი, რომლებმაც კატასტროფა საჯარო გახადეს, ამ ტილოს წინ იდგნენ, სანამ ის იხატებოდა, და მათი სახეები მასზეა.
კაცი კასრზე

მიჰყევით სხეულებს მარჯვნივ და ზემოთ: ისინი ადიან, კაცი კაცზე, ერთ ფიგურამდე, რომელიც ცარიელ კასრზე დგას. ის ზურგით ჩანს. თავს ზემოთ ქსოვილს იქნევს. ის ნახატის უმაღლესი წერტილია და ბოლო ადგილი, სადაც თქვენი მზერა მიდის.
ეს ჟან შარლია, შავკანიანი მეზღვაური, რომელიც ცამეტ დღეს გადაურჩა და გადარჩენიდან მალევე გარდაიცვალა. ჟერიკომ ის ჰაიტელი მოდელის, ჟოზეფის მიხედვით დახატა. 1819 წელს საფრანგეთის მონებით ვაჭრობა ოფიციალურად აკრძალული იყო, მაგრამ ფრანგული მონათმფლობელური ხომალდები ჯერ კიდევ დაცურავდნენ, სენეგალი კი სწორედ ის კოლონია იყო, სადაც „მედუზა“ მიემართებოდა. ზოგი მკვლევარი, მათ შორის კლაუს ბერგერი და დაიან ჩალმერს ჯონსონი, ამტკიცებს, რომ შავკანიანი კაცის ნახატის მწვერვალზე დაყენება, როგორც ფიგურისა, რომელიც ყველას იმედს ატარებს, მონობის გაუქმების სასარგებლოდ შეგნებული განცხადება იყო, და ამის დასამტკიცებლად ჟერიკოს ადრეულ ესკიზებსა და ჟოზეფის პორტრეტულ ეტიუდებზე მიუთითებს. სხვები უფრო ფრთხილად არიან, რომ აქ პოლიტიკური პროგრამა ამოიკითხონ. ასეა თუ ისე, ძნელია იმ ეპოქის სხვა დიდი სალონური ნახატის გახსენება, სადაც მწვერვალზე მდგარი კაცი, ის, ვისკენაც ყველა იწვდის ხელს, შავკანიანია.
მის გვერდით სხვა კაცი თეთრ ქსოვილს იქნევს. მათ ქვემოთ ხელების ბრბო ზემოთ იწვდის. მთელი ნახატის მიმართულება ქვედა მარცხენა კუთხეში მყოფი მამიდან, რომელიც დანებდა, ზედა მარჯვენა კუთხეში კასრზე მდგარ კაცამდე მიდის, რომელიც არ დანებებულა.
ანალიზი: ორი პირამიდა და ძლივს შესამჩნევი ხომალდი

კომპოზიციის ნებისმიერი ანალიზი ორი სამკუთხედით იწყება. პირველი ანძაა თავისი თოკებით, რომელიც უკან, მარცხნივ იხრება. მეორე ადამიანთა გროვაა, რომელიც ქვემოთ მყოფი მკვდრებიდან მწვერვალზე მდგარ ჟან შარლამდე ადის. ორივე ერთმანეთს ეყრდნობა. ანძა და აფრა ტივს ერთი მიმართულებით, მარცხნივ, ტალღისკენ ექაჩება. სხეულები კი მეორე მხარეს იწევენ, მარჯვენა კიდისკენ, ჰორიზონტისკენ.
ახლა იპოვეთ ხომალდი. შეხედეთ თეთრი ქსოვილის მარჯვნივ, ჰორიზონტის ხაზზე. შვიდ მეტრზე მეტი სიგანის ტილოზე რამდენიმე სანტიმეტრის სიმაღლის პაწაწინა ნაცრისფერი ფორმაა. ეს „არგუსია“. ბევრი დამთვალიერებელი მას ვერასოდეს ამჩნევს.
სწორედ ესაა მთავარი. ჟერიკოს შეეძლო გადარჩენის დახატვა: ახლოს მოსული ბრიგი და ქვემოთ ხელგაწვდილი მეზღვაურები. სამაგიეროდ, მან აირჩია წამი, როცა გადარჩენილებმა ხომალდი პირველად დაინახეს და არ იცოდნენ, თუ დაინახა მან ისინი. ნამდვილ ამბავში ხომალდი წავიდა. ნახატი გადარჩენილებს იმ წამში ყინავს, როცა იმედი და სასოწარკვეთა ერთი და იგივეა. სიმბოლიკა დამალული არ არის. ტივი, სავსე ადამიანებით, რომლებიც საკუთარმა ოფიცრებმა მიატოვეს, ხელს უქნევს ხომალდს, რომელიც შეიძლება არც გაჩერდეს, ქვეყანაში, რომელსაც მართავენ ისინი, ვინც იქ დატოვეს.
ისტორიკოსმა ჟიულ მიშლემ ეს ერთი ფრაზით თქვა, რომელსაც დღემდე იმეორებენ: მთელი ჩვენი საზოგადოება „მედუზას“ ტივზეა.
ესკიზი, რომელიც აჩვენებს, რა შეცვალა

ლუვრს ჟერიკოს „ტივის“ ერთ-ერთი ზეთის ესკიზიც ეკუთვნის. საბოლოო ვერსიის გვერდით დადეთ და მის გადაწყვეტილებებს დაინახავთ. ესკიზში ტივი უფრო გვერდიდან ჩანს, ტალღები უფრო მწვანე და მძვინვარეა, სხეულები ნაკლები და უფრო ნათელი. საბოლოო ნახატში ჟერიკომ თქვენ შიგნით შეგიყვანათ. ტივი თქვენკენ იხრება, ფიცრები ჩარჩოს ქვედა კიდეს სცდება, ხოლო წინა პლანზე მკვდრები იმდენად ახლოს არიან, რომ შეგიძლიათ ფეხი დაადგათ. ტივს უსაფრთხო მანძილიდან არ უყურებთ. თქვენ მასზე ხართ.
მან სინათლეც დაუწია. საბოლოო სურათი ყავისფერი, შავი და ავადმყოფური ხორცის ფერისაა, ერთი მხრიდან განათებული, როგორც კარავაჯოსთან. ნაწილი განზრახ იყო. ნაწილი დროის ბრალია.
რატომ ბნელდება „მედუზას ტივი“ სულ უფრო მეტად
ჟერიკო ბევრ ბიტუმს იყენებდა, ფისის მსგავს ყავისფერ პიგმენტს, რომელიც მისი თაობის მხატვრებს უყვარდათ, რადგან ხავერდოვნად და მდიდრულად ედებოდა. ასეთი არ რჩება. დროთა განმავლობაში ბიტუმი მუქდება, იკუმშება, სკდება და ბოლომდე არასოდეს შრება. „ტივის“ დიდი ნაწილები დღეს გაცილებით მუქია, ვიდრე 1819 წელს, და ჩრდილებში ზოგი დეტალის გარჩევა დღეს თითქმის შეუძლებელია.
1859 წლისთვის ლუვრი ტილოს მდგომარეობით იმდენად იყო შეშფოთებული, რომ ორ მხატვარს, პიერ-დეზირე გიიემესა და ეტიენ-ანტუან-ეჟენ რონჟას, ნატურალური ზომის ასლი შეუკვეთა, ორიგინალი რომ დაკარგულიყო. ორიგინალი ასევე 1848 წელს დაიხა და შეაკეთეს. ორ მსოფლიო ომს ის გადაურჩა იმით, რომ დაახვიეს და პროვინციაში უსაფრთხო ადგილას გადაიტანეს.
როცა მის წინ დგახართ, ჩრდილის დიდი ნაწილი, რომელსაც ხედავთ, ჩრდილი არ იყო, როცა ჟერიკომ დაასრულა. ანძის ძირში მყოფი კაცები უფრო ადვილად ჩანდნენ. სიბნელე ნაწილობრივ მისია, ნაწილობრივ კი ბიტუმის.
ექვსი ათასი ფრანკი და ცუდად ჩამოკიდება
1819 წლის სალონი აგვისტოში გაიხსნა. ნახატი მაღლა ჩამოკიდეს, რის გამოც წინა პლანის ფიგურები ბრბოს თავზე ეკიდნენ, დეტალები კი იმალებოდა. ჟერიკომ ის ადგილზე ნახა და მიხვდა, რომ ეს შეცდომა იყო. Journal de Paris წერდა, რომ ის ყველა მზერას აოგნებდა და იზიდავდა. კლასიცისტ კრიტიკოსებს გვამების გროვა სძულდათ. მეფე ლუი XVIII მის სანახავად მოვიდა და, როგორც ამბობენ, სიტყვა naufrage-ზე („ხომალდის დაღუპვა“) თამაშით ჟერიკოს უთხრა, რომ მისი ეს ხომალდის დაღუპვა მისთვის ნამდვილად არ იყო კატასტროფა. ჟიურიმ ნახატს ოქროს მედალი მიანიჭა. სახელმწიფომ ის არ იყიდა.
ამიტომ ჟერიკომ ტილო დაახვია და ლონდონში წაიღო. 1820 წელს ის უილიამ ბულოკის ეგვიპტურ დარბაზში, პიკადილიზე, გამოიფინა, სადაც დაახლოებით ორმოცმა ათასმა ადამიანმა გადაიხადა მის სანახავად და ჟერიკომ თითქმის ოცი ათასი ფრანკი გამოიმუშავა. ეს ბევრად მეტი იყო, ვიდრე ნებისმიერი ფრანგული სამინისტრო გადაუხდიდა. შემდეგ ნახატი დუბლინში გაემგზავრა.
ამით დიდხანს ტკბობა არ დასცალდა. ცხენიდან რამდენიმე ჩამოვარდნისა და ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ ჟერიკო პარიზში, 1824 წლის იანვარში გარდაიცვალა. ოცდათორმეტი წლის იყო. „ტივი“ 1824 წლის ნოემბერში მის სახელოსნოში დარჩენილ სხვა ნამუშევრებთან ერთად გაიყიდა. ლუვრის საკუთარი კატალოგის მიხედვით, ის 6005 ფრანკად შეიძინა ჟერიკოს მეგობარმა პიერ-ჟოზეფ დედრე-დორსიმ, სამეფო მუზეუმების დირექტორის, გრაფ დე ფორბენის სახელით, რომელმაც ფული წინასწარ გაიღო. მას შემდეგ ის სახელმწიფოს ეკუთვნის.
ეს არის ნახატის ჩუმი ირონია. ის როიალისტური მთავრობის წინააღმდეგ მიმართული თავდასხმა იყო, და როიალისტურმა მთავრობამ ის ხუთი წლის შემდეგ, მხატვრის სიკვდილის მერე იყიდა.
„მედუზას ტივი“ ლუვრში: სად კიდია

„ტივი“ დენონის ფრთაში კიდია, 1-ელ დონეზე, 700-ე დარბაზში, მოლიენის დარბაზში. ეს ფრანგული რომანტიკული ფერწერის გრძელი წითელი გალერეაა. ლუვრის კატალოგში ის ინვენტარის ნომრით 4884 არის აღრიცხული: ტილო, ზეთი, 4,91 × 7,16 მეტრი. მუზეუმი აფრთხილებს, რომ დარბაზებში განთავსება შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ თუ ვიზიტს ერთი ნახატის გარშემო გეგმავთ, მისი ონლაინ კატალოგი გადაამოწმეთ.
იმავე დარბაზში ჩვეულებრივ დელაკრუას „თავისუფლება ხალხს წინ მიუძღვის“ კიდია, ასე რომ, ტივზე პირქვე დამხობილი ჭაბუკიდან შეგიძლიათ თვალი გადაიტანოთ იმ ნახატზე, რომელიც იმავე ახალგაზრდა კაცმა 1830 წელს შექმნა. მომდევნო კარს მიღმა დარუს დარბაზია დავიდის „ნაპოლეონის კორონაციით“ და „ჰორაციუსების ფიცით“. „მონა ლიზა“ იმავე სართულზე რამდენიმე დარბაზის მოშორებითაა, ამიტომ მოლიენის დარბაზი ხშირად სავსეა მისკენ მიმავალი და იქიდან მომავალი ხალხით, და წყნარია მათგან, ვინც მართლა უყურებს. ფრთის დანარჩენ ნაწილს ჩვენი გზამკვლევები ლუვრის ნახატებზე და იმაზე, რა ვნახოთ ლუვრში, მოიცავს. თუ „ტივი“ დაგაფიქრებთ იმაზე, როგორ აქცევდნენ მხატვრები რეალურ სისასტიკეს გამოსახულებად, მისი ბუნებრივი წყვილი გოიას „1808 წლის 3 მაისია“, ხუთი წლით ადრე დახატული.
ლუვრის ვებგვერდის მიხედვით, მუზეუმი ღიაა ორშაბათს, ხუთშაბათს, შაბათსა და კვირას 9:00-დან 18:00-მდე, ოთხშაბათსა და პარასკევს კი 9:00-დან 21:00-მდე. სამშაბათობით დაკეტილია. ზოგადი შესვლა 22 ევრო ღირს ევროპის ეკონომიკური ზონიდან ჩამოსული დამთვალიერებლებისთვის და 32 ევრო ყველა დანარჩენისთვის, თვრამეტ წლამდე ასაკის ყველასთვის კი უფასოა. მკაცრად რეკომენდებულია, ვიზიტის დრო წინასწარ ონლაინ დაჯავშნოთ.
თუ ტილოზე გამოსახული სახეებისთვის სახელების მისადაგება მოგწონთ, რაფაელის „ათენის სკოლაც“ ასევეა ახსნილი, სერიის დანარჩენი ნახატები კი თავმოყრილია გვერდზე ცნობილი ნახატები, ყველა ფიგურა ამოცნობილი.
რას დავაკვირდეთ, როცა მის წინ დგახართ
ჯერ დარბაზის შუაში დადექით, საკმარისად შორს, რომ მთელი ნახატი დაინახოთ. შეამჩნიეთ, რომ ტივს ოდნავ ზემოდან უყურებთ და რომ მისი ქვედა კიდე თითქმის თქვენს ფეხებთანაა. ჟერიკოს უნდოდა, რომ ბორტზე ყოფილიყავით.
მერე მიდით ახლოს და იპოვეთ „არგუსი“. ადამიანების უმეტესობას ამას გარკვეული დრო სჭირდება. როცა იპოვით, ისევ შეხედეთ ქვედა მარცხენა კუთხეში მყოფ მამას, რომელიც მას არ უყურებს, და კასრზე მდგარ ჟან შარლს, რომელიც უყურებს. მთელი ნახატი ამ ორ კაცს შორის მანძილია. Chiaro სწორედ ამ მომენტში გამოგადგებათ, რადგან „არგუსი“ ტილოზე ერთადერთი დეტალია, რომელსაც აზრისთვის ამბავი სჭირდება: რამდენიმე სანტიმეტრი ნაცრისფერი საღებავი, რომელიც ჯერ კიდევ ცოცხალი თხუთმეტი კაცისთვის მთელი სამყარო იყო.
ამის შემდეგ შეხედეთ ქვემოთ მყოფ სხეულებს, მომწვანოებს, და გაიხსენეთ, საიდან მოიტანა ისინი ჟერიკომ. შეხედეთ ანძის ძირში მყოფ კაცებს და გაიხსენეთ, რომ ორი ნამდვილი გადარჩენილი მის სახელოსნოში იდგა და თავისი სახეები ათხოვა. და შეხედეთ მუქ ლაქებს, სადაც ბიტუმმა სინათლე შეჭამა, და შეეცადეთ, წარმოიდგინოთ ნახატი ისეთი, როგორიც 1819 წელს სალონზე ბრბომ ნახა: უფრო ნათელი, უფრო მკვეთრი და უფრო შემზარავი.
„ტივის“ გაჩერება ჩვენს ლუვრის უფასო აუდიოგიდში იმავე ტილოს გაგაცნობთ, დარბაზშივე, თქვენს ენაზე.
კორეარმა, ინჟინერმა, რომელმაც ტივის გეგმა დახატა, 1818 წელს პალე-როიალში წიგნის მაღაზია გახსნა. მას „„მედუზას“ ხომალდდაღუპულთან“ უწოდა, და ის აღდგენილი მონარქიის ოპოზიციის შეხვედრის ადგილად იქცა. მთავრობა, რომელმაც ნახატი იყიდა, წლების განმავლობაში ცდილობდა კატასტროფის დავიწყებას. ტივზე მყოფმა კაცებმა იზრუნეს, რომ ეს ვერ მოეხერხებინა. პაწაწინა ნაცრისფერი ხომალდი ჟერიკოს ჰორიზონტზე ისევ იქაა, ისევ შორდება და ისევ ბრუნდება.