კონტენტზე გადასვლა

„კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“: სერას ნახატის ყველა ფიგურა ამოცნობილი

გამოქვეყნდა: • კითხვის დრო: 15 წთ

დიდი პუანტილისტური ნახატი, რომელზეც პარიზელები მზიან მდინარის ნაპირზე ისვენებენ: მარჯვნივ მაღალი ქალი ტურნიურიანი კაბით თასმით მაიმუნს იჭერს, ქვედა მარცხენა კუთხეში ჩიბუხიანი კაცი წამოწოლილა, წყალთან ქალი თევზაობს, ცენტრში თეთრებში ჩაცმული გოგონაა, სენაზე იალქნიანი ნავები და მენიჩბეები ჩანან.

1884 წლის გაზაფხულზე ოცდაოთხი წლის პარიზელმა, ჟორჟ სერამ, პატარა ხის დაფებით სავსე ყუთის ტარება დაიწყო სენის გაღმა, კუნძულზე, რომელიც ქალაქის კედლების მიღმა მდებარეობდა. კუნძულს გრანდ-ჟატი ერქვა. კვირაობით აქ კანცელარიის მოხელეები, გამყიდველი გოგონები, ჯარისკაცები, ნავოსნები, ძიძები, ოჯახები და, როგორც ამბობდნენ, ქალები იკრიბებოდნენ, რომლებიც აქ ხედის სანახავად სულაც არ მოდიოდნენ. სერა ბალახზე ჯდებოდა და მათ საფოსტო ბარათის ზომის დაფებზე ხატავდა. შემდეგ ორი წელი სახელოსნოში გაატარა და ეს ესკიზები სამ მეტრზე მეტი სიგანის ტილოდ აქცია.

ასე შეიქმნა „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“, და ამ ნახატზე თითქმის არავინ არაფერს აკეთებს. კაცი ჩიბუხით წამოწოლილა. ქალს წყლის თავზე სათევზაო ანკესი უჭირავს. მეორე ქალი პროფილში დგას და თასმით მაიმუნი ჰყავს. თეთრებში ჩაცმული პატარა გოგონა თქვენკენ მოდის. დანარჩენები ადგილზე გაშეშებულან, თითქოს მთელ კუნძულს უთხრეს, არ გაინძრეთო, იმ ფოტოსურათისთვის, რომლის გამჟღავნებასაც ორი წელი დასჭირდა. ნახატი დღეს ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტში კიდია, და როგორც კი ფიგურების დანომვრას დაიწყებთ, ეს უძრაობა პიკნიკს კი აღარ ჰგავს, არამედ თავსატეხს.

„კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“ მოკლედ

„კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“ ოცი დანომრილი ნიშნით: 1 ქალი მაიმუნით, 2 მისი თანამგზავრი სიგარით, 3 მაიმუნი, 4 მოპსი, 5 შავი ძაღლი, 6 ჩიბუხიანი ნავოსანი, 7 ცილინდრიანი ჯენტლმენი, 8 ქალი ხელსაქმით, 9 მეთევზე ქალი, 10 ძიძა, 11 მოხუცი ქალი ნარინჯისფერი ქოლგის ქვეშ, 12 მესაყვირე, 13 ორი ჯარისკაცი, 14 გოგონა თეთრებში, 15 მისი დედა, 16 ქალი ლურჯი ქოლგის ქვეშ, 17 გოგონა თაიგულით, 18 მორბენალი გოგონა, 19 წყვილი ჩვილით, 20 მენიჩბეთა გუნდი.

სერამ ამ ადამიანთაგან არც ერთს არ დაარქვა სახელი, ამიტომ გასაღები მათ იმის მიხედვით ასახელებს, რასაც აკეთებენ. ნომრები ზემოთ მოცემულ გამოსახულებას ემთხვევა.

#ფიგურასად ვიპოვოთ
1ქალი მაიმუნითყველაზე მარჯვნივ, პროფილში, უზარმაზარი ტურნიური, მუქი ქოლგა
2მისი თანამგზავრიმის უკან, ცილინდრით, ხელში სიგარა
3მაიმუნიმის ფეხებთან, თასმაზე
4მოპსიქვედა მარჯვენა მხარეს, შავი ძაღლისკენ ხტება
5შავი ძაღლიქვემოთ, ცენტრში, ცხვირი ბალახში აქვს
6ნავოსანიქვედა მარცხენა მხარეს, უსახელო მაისურით გაშოტილი, ჩიბუხით
7ცილინდრიანი ჯენტლმენინავოსნის უკან, ზის, ხელჯოხი უჭირავს
8ქალი ხელსაქმითმის გვერდით, თავდახრილი, ბალახზე მარაო და წიგნი
9მეთევზე ქალიმარცხნივ, წყლის პირას, ანკესი მდინარეზე აქვს გაწვდილი
10ძიძაცენტრიდან მარცხნივ, ზურგით თქვენკენ, ზურგზე წითელი ლენტები
11მოხუცი ქალიძიძის გვერდით, ნარინჯისფერი ქოლგის ქვეშ
12მესაყვირეზედა მარცხენა მხარეს, საყვირი მდინარისკენ აქვს აწეული
13ორი ჯარისკაციმესაყვირის გვერდით, სმენაზე დგანან
14გოგონა თეთრებშიცენტრში, თქვენკენ მოდის
15მისი დედამის გვერდით, ვარდისფერსა და წითელში, ნარინჯისფერი ქოლგა
16ქალი ლურჯი ქოლგის ქვეშცენტრიდან მარჯვნივ, ბალახზე ზის
17გოგონა თაიგულითმის გვერდით, რამდენიმე ყვავილზე დახრილი
18მორბენალი გოგონაშუა პლანზე, მარჯვნივ, ნარინჯისფერში
19წყვილი ჩვილითშუა პლანის სიღრმეში, მარჯვნივ, კაცს ბავშვი უჭირავს
20მენიჩბეთა გუნდიმდინარეზე, ზედა მარცხენა მხარეს

ჩრდილში და შორეულ ნაპირზე კიდევ ათობით ფიგურაა. ეს ოცი კი ისაა, რომელთა გარშემოც სერამ ნახატი ააგო.

ქალი მაიმუნით და კაცი სიგარით

დაიწყეთ მარჯვნიდან. ნახატის ყველაზე მაღალი ფიგურა სრულ პროფილში მდგარი ქალია, ნომერი 1, მოტმასნილი შავი ჟაკეტითა და ისეთი გაზვიადებული ტურნიურით, რომ არქიტექტურას ჰგავს. ერთ ხელში მუქი ქოლგა უჭირავს. მეორეში თასმა. თასმის ბოლოს მაიმუნია.

მაიმუნმა, ნომერმა 3, სერას საკმაო დრო წაართვა. დიდ ეტიუდში, რომელიც ახლა ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენ-მუზეუმშია, ქალის ფეხებთან მყოფი ცხოველი უფრო ბუნდოვანი ნარინჯისფერი ფიგურაა დახვეული კუდით. დასრულებულ ნახატზე კი ის უეჭველად მაიმუნია, და 1886 წლის პარიზელებს ამაზე საკუთარი აზრი ექნებოდათ.

დეტალი ნახატის „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“ მარჯვენა მხრიდან: პროფილში მდგარი ქალი უზარმაზარი ტურნიურითა და მუქი ქოლგით, მის უკან ცილინდრიანი თანამგზავრი და მის ფეხებთან თასმაზე დაბმული პატარა მაიმუნი.

ევროპულ მხატვრობაში მაიმუნი საუკუნეების განმავლობაში ავხორცობისა და პატივმოყვარეობის სიმბოლო იყო. 1880-იანების ჟარგონში კი შენახულ ქალს შეიძლება singesse, ანუ მდედრი მაიმუნი, ეწოდებინათ. ამიტომ ბევრი ისტორიკოსი, მათ შორის კემბრიჯის ფიცუილიამის მუზეუმის კურატორები, ვარაუდობს, რომ ეს ქალი მეძავი ან საყვარელია, იმ კაცის მკლავში ხელგაყრილი, რომელიც მასში იხდის. მისი თანამგზავრი, ნომერი 2, ნახევრად მის უკან იმალება, ცილინდრით, ხელში სიგარით.

არსებობს უფრო რბილი წაკითხვაც. იგივე კურატორები ვარაუდობენ, რომ სერა შესაძლოა უბრალოდ მოდას დასცინოდა: მკაცრ ბრიტანულ მანერებს, რომლებსაც პარიზელები ბაძავდნენ, ტურნიურებს, შინაურ ცხოველებს, კვირის სეირნობას, როგორც სტატუსის აღლუმს. ასეა თუ ისე, სერამ კუნძულზე ყველაზე მრავალმნიშვნელოვანი ადამიანი ყველაზე თვალსაჩინო ადგილას დააყენა.

დაიხედეთ ქვემოთ. მოპსი, ნომერი 4, ნახტომშია და ბალახზე შავი ძაღლისკენ, ნომერი 5-ისკენ მიქრის, რომელსაც ცხვირი კორდში აქვს ჩარგული და არავის ეკუთვნის. ლენტიანი განებივრებული ოთახის ძაღლი და უსაყელო მაწანწალა. ცხოველების მიერ გათამაშებული პატარა კლასობრივი ხუმრობა.

რას იჭერენ ნახატზე „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“

ახლა წყლისკენ გადადით. ყველაზე მარცხნივ, ნაპირის სულ კიდეზე, ნომერი 9 დგას: ჟანგისფერ კაბასა და ჩალის ქუდში გამოწყობილ ქალს გრძელი, წვრილი ანკესი სენის თავზე გაუწვდია. ის ერთადერთია ნახატზე, ვინც რაიმე სახის სპორტით არის დაკავებული, და ისე აცვია, თითქოს ბაღში წვეულებაზე მიდის.

აქ იმალება ნახატის ყველაზე ხშირად ციტირებული ხუმრობა. ფრანგულად pêcher თევზაობას ნიშნავს. pécher კი, სხვა დიაკრიტიკული ნიშნით, ცოდვის ჩადენას. 1880-იან წლებში კუნძული ცნობილი იყო, როგორც ადგილი, სადაც კაცებს ფულით ქალის პოვნა შეეძლოთ, და ამ მოსაზრების თანახმად, მის ნაპირზე მარტო მეთევზე ქალი ქორჭილის გარდა სხვა რამეს იჭერდა. ეს ინტერპრეტაციაა და არა ფაქტი; სერას არანაირი ჩანაწერი არ დაუტოვებია. მაგრამ მან მართლაც დააყენა მეთევზე ქალი და მაიმუნიანი ქალი თავისი სურათის ორ კიდეზე, როგორც ფრჩხილების წყვილი ყველა დანარჩენის გარშემო.

დეტალი ნახატის „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“ მარცხენა ნაპირიდან: ჟანგისფერ კაბასა და ჩალის ქუდში გამოწყობილ ქალს ანკესი მდინარეზე გაუწვდია, ფერდობზე წითლებში ჩაცმული ქალი ზის, ზურგიდან დანახულ ძიძას თეთრი შალი და გრძელი წითელი ლენტები აქვს, მოხუცი ქალი კი ნარინჯისფერი ქოლგის ქვეშ ზის.

ფერდობზე ცოტა ზემოთ ნომერი 10 ზის, მეცხრამეტე საუკუნის მხატვრობის ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური ფორმა. ეს ძიძაა, მთლიანად ზურგიდან დანახული, და თითქმის სუფთა გეომეტრიაა: ღია ფერის შალის კონუსი, თავზე მრგვალი ჩაჩი და ზურგზე ჩამოშვებული ორი გრძელი წითელი ლენტი. პარიზში ძიძები ხშირად სოფლელი ქალები იყვნენ, და მათი სამოსი, ლენტების ჩათვლით, ერთი შეხედვით ამცნობდა, რასაც საქმიანობდნენ. სერამ ის პირამიდად აქცია. მის გვერდით, ნომერი 11, შავებში ჩაცმული მოხუცი ქალი ნარინჯისფერი ქოლგის ქვეშ მოკუნტულა. შესაძლოა, ის ძიძის დამქირავებელია. შესაძლოა, უბრალოდ დაღლილია.

ნავოსანი, ჯენტლმენი და შავი ძაღლი

ქვედა მარცხენა კუთხე ნახატის ყველაზე გულმოდგინედ დადგმული სოციალური კომედიაა. სამი ადამიანი ჩრდილში ზის, იმდენად ახლოს, რომ ერთმანეთს შეეხებოდნენ, და არავინ არავის იმჩნევს.

ნომერი 6, წინა პლანზე გაშოტილი, ნავოსანია. უსახელო მაისური და კეპი აცვია და ჩიბუხს ეწევა. თითქმის უეჭველად მუშათა კლასიდანაა, canotier, სენის ერთ-ერთი მენიჩბე. მის უკან, ნომერი 7, ცილინდრიანი ჯენტლმენი ზის, წელგამართული, ხელჯოხით, და წყალს მიშტერებია. მის გვერდით, ნომერი 8, შავებში ჩაცმული ქალი კალთაზე რაღაცას, რაღაც ხელსაქმეს დაჰხრია, გვერდით ბალახზე კი დახურული წიგნი და დაკეცილი მარაო უდევს.

დეტალი ნახატის „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“ ქვედა მარცხენა ნაწილიდან: უსახელო მაისურითა და კეპით კაცი ჩიბუხით წამოწოლილა, ცილინდრიანი ჯენტლმენი ხელჯოხით წელგამართული ზის, შავებში ჩაცმული ქალი ხელსაქმეს დაჰხრია, შავი ძაღლი კი ბალახს ყნოსავს.

მათ ჩრდილის ერთი ნაგლეჯი აქვთ საერთო და მეტი არაფერი. სერა თავისი ჩაკეტილობით იყო ცნობილი, მაგრამ ერთმა მეგობარმა ის კომუნარად, მემარცხენე ადამიანად მოიხსენია, და ეს კუთხე უსიტყვოდ წარმოთქმულ არგუმენტად იკითხება. გრანდ-ჟატზე კლასები ერთსა და იმავე ბალახზე ისხდნენ. უბრალოდ, ერთმანეთს არ ელაპარაკებოდნენ.

მესაყვირე, ჯარისკაცები და გოგონა თეთრებში

ფერდობზე ზემოთ ნომერი 12 ნარინჯისფერსერთუკიანი კაცია, რომელსაც საყვირი ტუჩებთან მიუტანია და წყლის გადაღმა უკრავს. მის გვერდით ნომერი 13 დგას, წითელშარვლიანი ორი ჯარისკაცი, ბოძებივით გამართული. სამსახურში არ არიან, მაგრამ მაინც სმენაზე დგანან.

შემდეგ ცენტრი. ნომერი 15 ვარდისფერსა და წითელში ჩაცმული მაღალი ქალია, რომელსაც ნარინჯისფერი ქოლგა უჭირავს და ჩვენკენ მოდის. ნომერი 14, რომელსაც მისი ხელი უჭირავს, თეთრკაბიანი პატარა გოგონაა ფართო, ღია ფერის ქუდით. ის ნახატის შუაგულში ყველაზე კაშკაშა ლაქაა და ბრბოში ერთადერთი ფიგურა, რომელიც ტილოდან პირდაპირ თქვენ გიყურებთ.

დეტალი ნახატის „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“ ცენტრიდან: თეთრკაბიანი და ღია ფერის ქუდიანი პატარა გოგონა მაყურებლისკენ მოდის და ვარდისფერქვედაბოლოიანი მაღალი ქალის ხელი უჭირავს.

გარკვეული ასაკის ამერიკელები მას უკვე იცნობენ. 1986 წლის ფილმში „ფერის ბიულერის დასვენების დღე“ კამერონი ხელოვნების ინსტიტუტში ამ ნახატის წინ დგას, კამერა კი სულ უფრო და უფრო უახლოვდება თეთრებში ჩაცმულ პატარა გოგონას, სანამ მისი სახე წერტილებად არ დაიშლება. დარბაზში ზუსტად ეს ხდება. რაც უფრო ახლოს მიდიხართ მასთან, მით უფრო ნაკლები რჩება მისგან.

მის მარჯვნივ ნომერი 16 ლურჯი ქოლგის ქვეშ ბალახზე ზის, ნომერი 17 კი, გრძელნაწნავიანი გოგონა, ყვავილების პატარა თაიგულს დაჰხრია. მათ უკან ნომერი 18 ნარინჯისფერში ჩაცმული გოგონაა, რომელიც მორბის. ის ერთადერთია კუნძულზე, ვინც მოძრაობს. მის უკან, შორს, ნომერი 19 წყვილია, კაცს თეთრებში გახვეული ჩვილი უჭირავს, ზედა მარცხენა მხარეს კი მდინარეზე ნომერი 20, მენიჩბეთა გუნდი, ნიჩბებს აწვება. მენიჩბეებიც კი უძრავად გამოიყურებიან.

რატომ დგას გრანდ-ჟატზე ყველა ქანდაკებასავით

ეს სიხისტე განზრახულია. სერამ პოეტსა და კრიტიკოს გუსტავ კანს უთხრა, რომ მისი ნიმუში პანათენეის მსვლელობა იყო, პართენონის ფრიზზე გამოკვეთილი მოქალაქეთა აღლუმი. მისი სიტყვებით, მას სურდა, თანამედროვე ადამიანები ისე ჩაევლო, როგორც იმ ფრიზის ფიგურები, თავიანთი არსებითი ფორმით. ამიტომაც მისცა თავის პარიზელებს მკაცრი პროფილები და მკაცრად ფრონტალური პოზები, მათ შორის კი თითქმის არაფერი.

1886 წელს ზოგიერთი კრიტიკოსი ფიგურებს ეგვიპტურ რელიეფებსა და ხის სათამაშოებს ადარებდა. სხვებმა აზრი დაინახეს. კრიტიკოსმა ფელიქს ფენეონმა, რომელიც იმ წელს სერასა და მის წრეზე წერდა, ახალ სტილს სახელი დაარქვა, რომელიც შემორჩა: ნეოიმპრესიონიზმი. ეს პოსტიმპრესიონიზმის ის შტოა, რომელიც ჩვენს სტატიაში იმპრესიონიზმისა და ექსპრესიონიზმის შესახებ გავარჩიეთ, და „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“ მისი დამფუძნებელი დოკუმენტია.

ორი წელი, სამოცი ეტიუდი და ტექნიკა, სახელად პუანტილიზმი

სერას დიდი ტილო კუნძულზე არ დაუხატავს. მასზე სახელოსნოში ორ ეტაპად მუშაობდა: 1884 წლის მაისიდან 1885 წლის მარტამდე და 1885 წლის ოქტომბრიდან 1886 წლის მაისამდე. პარალელურად დაახლოებით სამოცი მოსამზადებელი ნამუშევარი შექმნა. დათვლები განსხვავდება, მაგრამ მათ შორისაა ხის დაფებზე დაახლოებით ოცდაათი პატარა ზეთის ესკიზი, რომლებსაც ის croquetons-ს უწოდებდა, დაახლოებით ამდენივე ნახატი კონტეს ფანქრით და სამი დიდი ეტიუდი ტილოზე.

ზეთის ეტიუდი ნახატისთვის „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“: მდინარის ნაპირის იგივე კომპოზიცია ფერის უფრო თავისუფალი მონასმებით, მარჯვნივ მდგარი ქალი და მის ფეხებთან გრძელკუდიანი ცხოველი, რომელიც ჯერ ცალსახად მაიმუნი არ არის.

დიდი ეტიუდებიდან ყველაზე სრული მეტროპოლიტენ-მუზეუმშია. დასრულებულ ნახატთან შედარებით მისი ფიგურები უფრო თავისუფალი და რბილია, ქალის ფეხებთან მყოფი ცხოველი კი ჯერ მაიმუნად არ ქცეულა.

და აი, მოულოდნელობა. წერტილები, ის, რაც ყველას ახსოვს, გვიან გაჩნდა. პირველ ეტაპზე სერა ტილოს მოკლე, ურთიერთგადამკვეთი მონასმებით ხატავდა და ზოგიერთ ფერს პალიტრაზე ურევდა, მათ შორის მქრქალ მიწის პიგმენტებს, როგორიცაა ოხრა. მხოლოდ მეორე ეტაპზე გადაუარა ზედაპირის დიდ ნაწილს სუფთა ფერის პატარა, თითქმის ერთნაირი წერტილებით და მათი შერევა მაყურებლის თვალს მიანდო. ამ მეთოდს თავად ქრომოლუმინარიზმი უწოდა. სამყარომ მას პუანტილიზმი დაარქვა. ერთი შეფასებით, წერტილების რაოდენობა დაახლოებით ორას ოცი ათასია.

სერას წაკითხული ჰქონდა ფერის თეორეტიკოსები მიშელ ეჟენ შევრელი და ოგდენ რუდი, და სჯეროდა, რომ ლურჯი წერტილის გვერდით ნარინჯისფერი წერტილი ორივეს ისე აავიბრირებდა, როგორც ვერც ერთი შერეული საღებავი. მალე სხვა მხატვრებიც ცდიდნენ ამას. ვინსენტ ვან გოგმა, რომელიც ახალი ჩამოსული იყო პარიზში, ავტოპორტრეტი სერას წერტილებით დახატა, სანამ მათ საკუთარ მორევისებრ მონასმებად დაშლიდა.

ყვითელი, რომელიც ყავისფრად იქცა

მთელ ამ მეცნიერებას ერთი პრობლემა აქვს. ნახატის შუაგულში მზით განათებული ბალახისთვის სერამ ახალი პიგმენტი, თუთიის ყვითელი გამოიყენა, თუთიის ქრომატი, კაშკაშა, ლიმონისფერი და თანამედროვე. ის ქიმიურად არამდგრადიც იყო. დროთა განმავლობაში ქრომატი დიქრომატად იქცევა და კაშკაშა ყვითელი ოხრისა და ყავისფრისკენ მუქდება. ცვლილება ჯერ კიდევ სერას სიცოცხლეში დაიწყო. მზის კაშკაშა ლაქები, რომლებიც მან 1885 წელს დახატა, დღეს უფრო მქრქალი, ზეთისხილისფერი მწვანეა.

ის, რასაც ჩიკაგოში ხედავთ, ზუსტად ის არ არის, რასაც სერა ხედავდა. მუზეუმის 2004 წლის გამოფენისთვის „სერა და „გრანდ-ჟატის“ შექმნა“ გუნდმა, რომელშიც ფერის მეცნიერი როი ბერნსიც შედიოდა, ტილოს ციფრული რეკონსტრუქცია შექმნა თავდაპირველი ყვითლების აღდგენით. უცნაურია ეს იცოდე ნახატზე, რომელიც თავისი სინათლით არის განთქმული: სწორედ სინათლე ფერმკრთალდება.

დახატული არშია და თეთრი ჩარჩო

მიუახლოვდით ტილოს კიდეს და იპოვით ბოლო რამეს, რაც სერამ მას გაუკეთა. დაახლოებით 1888 და 1889 წლებში, პირველი ჩვენებიდან ორი-სამი წლის შემდეგ, მან ნახატი ჩარჩოდან მოხსნა, ხელახლა გადაჭიმა, რათა კიდე დაეტოვებინა, და გარშემო წერტილებისგან შედგენილი არშია მოხატა. არშია ძირითადად წითელი, ნარინჯისფერი და ლურჯია და მიმართულებით იცვლება, ნახატის მეზობელი ფერების საპასუხოდ.

დეტალი ნახატის „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“ ქვედა მარჯვენა კუთხიდან: მწვანე ბალახი და ქალის მუქი ქვედაბოლოს კიდე წითელი, ნარინჯისფერი და ლურჯი წერტილებისგან შედგენილ ვიწრო დახატულ არშიას ხვდება.

არშია ჩაფიქრებული იყო, როგორც გადასვლა ნახატსა და მის ჩარჩოს შორის. სერამ „გრანდ-ჟატი“ უბრალო თეთრ ჩარჩოში გამოფინა და არა მოოქრულ ხეში, რაც 1886 წელს გამოწვევა იყო. ის ჩარჩო დაიკარგა, სერა კი 1891 წლის მარტში, ოცდათერთმეტი წლისა, მოულოდნელი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა ისე, რომ ახლის გაკეთება ვერ მოასწრო. 2022 წელს ხელოვნების ინსტიტუტმა ნახატი ახალ თეთრ ჩარჩოში ჩამოკიდა, რომელიც რესტავრატორებმა იმდენად დაუახლოვეს, რამდენადაც შეეძლოთ, იმას, რაც, როგორც ჩანს, მას სურდა.

როგორ მოხვდა ნახატი ჩიკაგოში და რატომ არასოდეს ტოვებს მას

„გრანდ-ჟატის“ დებიუტი 1886 წლის მაისში პარიზში, მერვე და ბოლო იმპრესიონისტულ გამოფენაზე შედგა, სადაც ის პოლ სინიაკისა და კამილ პისაროს, იმ ძველი იმპრესიონისტის ნამუშევრებთან ერთად ეკიდა, რომელიც ახალგაზრდა „წერტილოვან“ მხატვრებს მხარს უჭერდა. ეს ომის გამოცხადება იყო იმ მიმდინარეობისთვის, რომელმაც ის შეიფარა.

სერას გარდაცვალების შემდეგ ნახატი სამი ათწლეული საფრანგეთში დარჩა. 1900 წლიდან ის სერას წრის მხატვრის, ლუსი კუტიურიეს ოჯახს ეკუთვნოდა. 1924 წელს ჩიკაგოელმა კოლექციონერებმა ფრედერიკ კლეი ბარტლეტმა და ჰელენ ბერჩ ბარტლეტმა ის ხელოვნების ინსტიტუტის კურატორების რჩევით იყიდეს, ფასად, რომელსაც ჩვეულებრივ ოც ათას დოლარს ასახელებენ. ჰელენი მომდევნო წელს გარდაიცვალა, 1926 წელს კი ფრედერიკმა მათი კოლექცია მისი ხსოვნისთვის მუზეუმს გადასცა.

ნახატს ჩიკაგო ერთხელ დაუტოვებია. 1958 წელს ის ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმს ათხოვეს, სადაც 15 აპრილს ხანძარი გაჩნდა და ერთი მუშა დაიღუპა. ნახატი, რომელიც ხანძრის სართულზე ერთი სართულით მაღლა იყო, მეზობელ უიტნის მუზეუმში გაიტანეს, დაუზიანებელი. მას შემდეგ არსად გამგზავრებულა.

1984 წელს სტივენ სონდჰაიმმა და ჯეიმზ ლაპინმა ის ბროდვეის მიუზიკლად „კვირა პარკში ჯორჯთან ერთად“ აქციეს, რომელმაც დრამის პულიცერის პრემია მოიპოვა. ამიტომაც უწოდებს ამდენი ამერიკელი ამ ნახატს არასწორ სახელს.

ხშირად დასმული კითხვები „გრანდ-ჟატის“ შესახებ

სად არის ნახატი „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“?

ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტში, მისამართზე 111 South Michigan Avenue. ის 1924 წლიდან მუზეუმის კოლექციაშია და ბოლოს 240-ე დარბაზში იყო მითითებული, მუზეუმის იმპრესიონისტულ და პოსტიმპრესიონისტულ ნახატებთან ერთად, თუმცა დარბაზები შეიძლება შეიცვალოს.

რა ზომისაა ნახატი „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“?

მისი ზომაა 207,5 x 308,1 სანტიმეტრი, ანუ ორ მეტრზე მეტი სიმაღლისა და სამ მეტრზე ცოტა მეტი სიგანის. ადამიანების უმეტესობას მისი ზომა აკვირვებს; წინა პლანის ფიგურები თითქმის ნატურალური ზომისაა.

ვინ არის გამოსახული ნახატზე „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე“?

კვირის სეირნობაზე გამოსული ჩვეულებრივი პარიზელები და არა კონკრეტული ადამიანების პორტრეტები: ქალი მაიმუნით და მისი თანამგზავრი, მეთევზე ქალი, ნავოსანი, ცილინდრიანი ჯენტლმენი, ძიძა, მესაყვირე, ორი ჯარისკაცი და გოგონა თეთრებში; ყველა ზემოთაა დანომრილი.

რას ნიშნავს მაიმუნი ნახატზე „გრანდ-ჟატი“?

მაიმუნი ავხორცობისა და პატივმოყვარეობის ძველი სიმბოლო იყო, 1880-იანი წლების პარიზულ ჟარგონში კი შენახულ ქალს შეიძლება singesse, მდედრი მაიმუნი, ეწოდებინათ. ბევრი ისტორიკოსი მაიმუნიან ქალს საყვარლად ან მეძავად კითხულობს; სხვები ფიქრობენ, რომ სერა მოდურ მანერებს დასცინოდა. თავად მას არასოდეს უთქვამს, რომელია სწორი.

რატომ ჰქვია ნახატს „კვირა დღე გრანდ-ჟატის კუნძულზე — 1884“?

მუზეუმის სათაური თარიღს შეიცავს, რადგან სცენა 1884 წელს ხდება, იმ ზაფხულს, როცა სერამ კუნძულზე მუშაობა დაიწყო. ის ნახატს 1886 წლამდე ხატავდა, არშია კი დაახლოებით 1888 და 1889 წლებში დაამატა.

რას მივაქციოთ ყურადღება, როცა ნახავთ

ადამიანების უმეტესობა ამ ნახატს დარბაზის შუიდან უყურებს, ფოტოს იღებს და გზას აგრძელებს. სერამ ის ორი სხვა ადგილიდან სანახავად ააგო.

ჯერ კარგად უკან დადექით, სამიდან ხუთ მეტრამდე, და წერტილებს დნობის საშუალება მიეცით. იპოვეთ ორი ფრჩხილი, მაიმუნი მარჯვნივ და ანკესი მარცხნივ, და შეამჩნიეთ, რომ მათ შორის თითქმის ყველა მდინარისკენ ან თქვენკენაა მიბრუნებული და არასოდეს ერთმანეთისკენ.

შემდეგ მიდით სულ ახლოს. შეხედეთ თეთრებში ჩაცმულ გოგონას, ნომერ 14-ს, და უყურეთ, როგორ ქრება თეთრ, ვარდისფერ, ლურჯ და ნარინჯისფერ ნაწილაკებში. შეხედეთ შუაგულში მზით განათებულ ბალახს და სცადეთ, ის ზეთისხილისფრის ნაცვლად ლიმონისფერ ყვითლად წარმოიდგინოთ. შემდეგ კუთხეში მიდით და იპოვეთ დახატული არშია, რომლის წერტილებიც კიდის გასწვრივ ფერს იცვლიან.

Chiaro სწორედ ამ ახლო მანძილზეა გამოსადეგი, როცა ფიგურები უკვე დაიშალა და გასაღები მეორე ხელში გიჭირავთ: singesse-ისა და თასმის ამბავი მაშინ ჟღერს, როცა მაიმუნის მოხრილ ზურგს დაჰყურებთ, რომელიც ნახევარი მეტრიდან მხოლოდ ყავისფერი და ნარინჯისფერი წერტილების გროვაა.

თუ შეგიძლიათ, სამუშაო დღეს ადრე მიდით. ხელოვნების ინსტიტუტი ჩვეულებრივ დილის 11 საათზე იხსნება, ხუთშაბათობით კი უფრო გვიანობამდეა ღია; ზრდასრულის საერთო ბილეთი, როცა ბოლოს შევამოწმეთ, 32 დოლარი ღირდა, ილინოისის მცხოვრებთათვის კი ნაკლები. სამუშაო საათები და ფასები იცვლება, ამიტომ წასვლამდე მუზეუმის საიტი შეამოწმეთ. ჩვენს საიტზე ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტის გვერდზე „გრანდ-ჟატი“ ერთ-ერთი აუდიოგაჩერებაა, ასე რომ, ამბის მოსმენა მისვლამდეც შეგიძლიათ.

თუ ბრბოს ასე კითხვა მოგწონთ, იგივე დანომრილი მიდგომა რემბრანდტის „ღამის საგუშაგოს“, რაფაელის „ათენის სკოლას“ და სხვა ნახატებს შლის ჩვენს სერიაში ცნობილი ნახატები, ყველა ფიგურა ამოცნობილი. ხოლო თუ გსურთ, სერა იმ მხატვრებს შორის მოათავსოთ, რომლებთანაც კამათობდა, დაიწყეთ ჩვენი გზამკვლევით იმპრესიონისტ მხატვრებზე, რომლებიც იმ რვა პარიზულ გამოფენაზე მონაწილეობდნენ.

სერამ ორი წელი დახარჯა იმაზე, რომ კუნძულზე ყველა გაეშეშებინა, ყვითელი კი მას შემდეგ მოძრაობს. თეთრებში ჩაცმული გოგონა კი არა. ის კვლავ თქვენკენ მოდის, დედის ხელჩაკიდებული, ერთადერთი გრანდ-ჟატზე, ვინც შეამჩნია, რომ ვიღაც უყურებდა.