Μετάβαση στο περιεχόμενο

Το Ανάκτορο των Βερσαλλιών: ένα κυνηγετικό περίπτερο που κατάπιε μια κυβέρνηση

Δημοσίευση: • 13 λεπτά ανάγνωσης

Αεροφωτογραφία του Ανακτόρου των Βερσαλλιών, με τη μακριά πρόσοψη σε σχήμα πετάλου του κεντρικού ανακτόρου, τους γεωμετρικούς κήπους που απλώνονται δυτικά προς το Μεγάλο Κανάλι και το πάρκο του βασιλικού κτήματος γύρω τους.

Στις 6 Μαΐου 1682, ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ μετέφερε ολόκληρη την αυλή του από το Παρίσι στις Βερσαλλίες. Το συγκρότημα δεν ήταν ακόμα έτοιμο. Η Αίθουσα των Κατόπτρων θα ολοκληρωνόταν σε τρία χρόνια. Οι δύο τεράστιες πτέρυγες εκατέρωθεν του κεντρικού ανακτόρου ήταν σε πλήρη κατασκευή. Το παρεκκλήσι που ο βασιλιάς προόριζε για πνευματική κορύφωση όλου του συνόλου δεν θα καθαγιαζόταν για άλλα είκοσι οκτώ χρόνια. Ο βασιλιάς όμως ήταν σαράντα τριών χρονών και ανυπόμονος. Εγκαταστάθηκε στο μισοτελειωμένο ανάκτορο με τη βασίλισσά του, την επίσημη ερωμένη του, τα τρία νομιμοποιημένα νόθα παιδιά του, τον Δελφίνο και περίπου τρεις χιλιάδες αυλικούς. Η πρωτεύουσα της Γαλλίας μετανάστευσε μαζί του. Για τα επόμενα εκατόν επτά χρόνια, ως τον Οκτώβριο του 1789, όταν ένα επαναστατικό πλήθος βάδισε από το Παρίσι και ανάγκασε τον Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ να γυρίσει στην πόλη, οι Βερσαλλίες ήταν η έδρα της γαλλικής κυβέρνησης.

Ο λόγος της μετακόμισης δεν ήταν η πολυτέλεια. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ είχε περάσει τα παιδικά του χρόνια μέσα στη Φροντά, τον εμφύλιο πόλεμο του 1648 ως το 1653, κατά τον οποίο η ανώτερη αριστοκρατία της Γαλλίας είχε εξεγερθεί κατά της βασιλικής εξουσίας, είχε πολιορκήσει τη βασιλομήτορα στο Λούβρο και είχε αναγκάσει δύο φορές τη βασιλική οικογένεια να φύγει από το Παρίσι μέσα στη νύχτα. Ο βασιλιάς δεν το ξέχασε ποτέ. Η μετακόμιση στις Βερσαλλίες δεν ήταν απόσυρση στην εξοχή. Ήταν πολιτικό πρόγραμμα. Αναγκάζοντας τους ευγενείς να ζουν μαζί του, να κοιμούνται στο ίδιο κτίριο, να παρευρίσκονται στο ξύπνημά του, στο ντύσιμό του, στο φαγητό του, στο μπάνιο του και στην κατάκλισή του, ο βασιλιάς μετέτρεψε τη γαλλική αριστοκρατία σε αιχμάλωτο κοινό που μπορούσε να το παρακολουθεί, να το κατατάσσει και να το διαχειρίζεται κάθε ώρα κάθε μέρας. Η ζωή της αυλής στις Βερσαλλίες ήταν ένα αδιάκοπο θέατρο στο οποίο ο βασιλιάς ήταν ο πρωταγωνιστής και η χορογραφία ήταν η πολιτική της παρουσίας.

Αυτό που διασχίζετε σήμερα είναι το εν μέρει αποκατεστημένο απομεινάρι εκείνου του προγράμματος. Η Επανάσταση πούλησε σε δημοπρασία τα περισσότερα έπιπλα το 1793 και το 1794. Ο Ναπολέων χρησιμοποίησε το ανάκτορο ως σκηνικό. Ο βασιλιάς Λουδοβίκος Φίλιππος το έκανε μουσείο της γαλλικής ιστορίας το 1837. Η Συνθήκη των Βερσαλλιών υπογράφηκε στην Αίθουσα των Κατόπτρων το 1919. Η γερμανική κατοχή το άφησε ήσυχο. Ακολουθούν το κτίριο, οι κήποι και όσα μπορείτε να διαβάσετε σε αυτά.

Σε τι χρησίμευε

Ο Λουδοβίκος ΙΓ΄, ο πατέρας του Βασιλιά Ήλιου, είχε χτίσει ένα μικρό κυνηγετικό περίπτερο από τούβλο και πέτρα στις Βερσαλλίες το 1623. Ήταν ένα λιτό διώροφο κτίριο σε βαλτώδες έδαφος, κατάλληλο για να αποσύρεται ο βασιλιάς για λίγες μέρες όταν ήθελε να κυνηγήσει ελάφια στα γύρω δάση. Η τοποθεσία δεν επιλέχθηκε για την ομορφιά της. Επιλέχθηκε επειδή η γη ήταν φτηνή και ο πατέρας του βασιλιά ήθελε ένα ιδιωτικό καταφύγιο μακριά από το Παρίσι.

Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ κληρονόμησε το κυνηγετικό περίπτερο το 1643, σε ηλικία τεσσάρων ετών. Το επισκέφθηκε για πρώτη φορά το 1651. Ερωτεύτηκε τον τόπο αλλά δεν ήθελε να γκρεμίσει το λιτό κτίριο του πατέρα του, έτσι αποφάσισε να τυλίξει γύρω του ένα πολύ μεγαλύτερο ανάκτορο. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1661 υπό τον αρχιτέκτονα Λουί Λε Βο, με τον κηπουρό Αντρέ Λε Νοτρ να σχεδιάζει τους κήπους και τον ζωγράφο Σαρλ Λε Μπρεν να διευθύνει την εσωτερική διακόσμηση. Οι τρεις άντρες δούλεψαν μαζί είκοσι χρόνια στην πρώτη φάση. Μετά τον θάνατο του Λε Βο το 1670, ο Ζιλ Αρντουέν-Μανσάρ ανέλαβε επικεφαλής αρχιτέκτονας και πρόσθεσε τις δύο μακριές πτέρυγες, το παρεκκλήσι, την Οραντζερί και την Αίθουσα των Κατόπτρων. Όταν ο βασιλιάς εγκαταστάθηκε οριστικά το 1682, οι Βερσαλλίες ήταν ήδη το μεγαλύτερο βασιλικό ανάκτορο της Ευρώπης και είχαν κοστίσει το ισοδύναμο περίπου μισού έτους εσόδων του γαλλικού κράτους.

Το κόστος είναι το κλειδί. Οι Βερσαλλίες χρεοκόπησαν τη γαλλική μοναρχία σιγά σιγά μέσα στον 18ο αιώνα, και η χρεοκοπία συνέβαλε άμεσα στην Επανάσταση. Όταν συγκλήθηκαν οι Γενικές Τάξεις το 1789, συγκλήθηκαν στις Βερσαλλίες, και οι πρώτες πράξεις επαναστατικής ανυπακοής έγιναν μέσα στο κτήμα του ανακτόρου. Το κτίριο ήταν ταυτόχρονα το σύμβολο του καθεστώτος που έπεσε και ο τόπος που το έριξε.

Η Αίθουσα των Κατόπτρων

Η Αίθουσα των Κατόπτρων στο Ανάκτορο των Βερσαλλιών, μια στοά μήκους εβδομήντα τριών μέτρων με δεκαεπτά τοξωτούς καθρέφτες απέναντι από δεκαεπτά ψηλά παράθυρα που ανοίγουν προς τους κήπους, με κρυστάλλινους πολυελαίους και ζωγραφισμένη καμαροσκεπή οροφή από πάνω.

Η Galerie des Glaces, η Αίθουσα των Κατόπτρων, είναι η πιο διάσημη αίθουσα του ανακτόρου και η μόνη που σχεδόν κάθε επισκέπτης αναγνωρίζει μόλις μπει. Έχει μήκος εβδομήντα τρία μέτρα, πλάτος δέκα και μισό μέτρα και ύψος δώδεκα και μισό μέτρα. Στη μία μακριά πλευρά, δεκαεπτά ψηλά παράθυρα ανοίγουν προς τους κήπους. Στην άλλη, δεκαεπτά τοξωτά πλαίσια καθρεφτίζουν τα παράθυρα σε γυαλί. Η αίθουσα σχεδιάστηκε από τον Μανσάρ και διακοσμήθηκε από τον Λε Μπρεν, ολοκληρώθηκε το 1684 και προοριζόταν ρητά να είναι το πολιτικό θέατρο του ανακτόρου.

Οι καθρέφτες ήταν το τεχνικό επίτευγμα. Τη δεκαετία του 1680, η παραγωγή μεγάλων επίπεδων καθρεφτών ήταν βενετικό μονοπώλιο. Η Βενετία απαγόρευε στους υαλουργούς της να δουλεύουν στο εξωτερικό με ποινή θανάτου. Ο υπουργός Οικονομικών του Λουδοβίκου ΙΔ΄, ο Κολμπέρ, στρατολόγησε κρυφά Βενετούς υαλουργούς, τους φυγάδευσε από τη Βενετία και τους εγκατέστησε σε ένα κρατικό εργοστάσιο στο Παρίσι. Η Βενετία έστειλε δολοφόνους. Μερικοί από τους φυγάδες υαλουργούς δηλητηριάστηκαν. Άλλοι εξαγοράστηκαν πίσω. Το εργοστάσιο όμως επέζησε, και ως το 1684 είχε παραγάγει τα τριακόσια πενήντα επτά πλαίσια καθρεφτών της Galerie des Glaces, καθένα με τη δική του επίστεψη, με μια τεχνολογία γυαλιού που καμία άλλη χώρα της Ευρώπης δεν μπορούσε να φτάσει. Η αίθουσα ήταν βιομηχανική κατασκοπεία που έγινε αρχιτεκτονική.

Η πολιτική λειτουργία της αίθουσας ήταν να διαλαλεί τον πλούτο στην κλίμακα του κτιρίου. Όταν περπατούσατε κατά μήκος της Galerie des Glaces το 1685, περνούσατε δίπλα από ένα είδος πολυτελείας που καμία άλλη μοναρχία της Ευρώπης δεν μπορούσε να αντέξει οικονομικά ή να αναπαραγάγει. Ο καθρέφτης ήταν το iPhone του 17ου αιώνα. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ είχε τριακόσιους πενήντα επτά, σε μία αίθουσα, φωτισμένους από εκατοντάδες κεριά των οποίων το φως αναπηδούσε στους καθρέφτες και ξαναγύριζε μέσα από τα παράθυρα στους κήπους. Όλο το αποτέλεσμα ήθελε να πει ένα πράγμα: γαλλικό βιομηχανικό και διακοσμητικό μονοπώλιο υπό βασιλική διεύθυνση.

Η οροφή από πάνω είναι ένας συνεχής ζωγραφισμένος καμαροσκεπής θόλος του Σαρλ Λε Μπρεν, που απεικονίζει τριάντα επεισόδια από την προσωπική ιστορία του Λουδοβίκου ΙΔ΄ μεταξύ 1661 και 1678. Ο βασιλιάς είναι ο πρωταγωνιστής σε κάθε σκηνή: διασχίζει τον Ρήνο, δέχεται την παράδοση του Μάαστριχτ, στέφεται από τη Νίκη, κατατροπώνει την Τριπλή Συμμαχία. Ο Λε Μπρεν έκανε τον σχεδιασμό. Την εκτέλεση την ανέλαβε μια ομάδα περίπου σαράντα ζωγράφων και χρυσωτών που δούλευαν υπό τη διεύθυνσή του για πέντε χρόνια.

Οι κήποι

Πανοραμική θέα των κήπων των Βερσαλλιών από τη δυτική ταράτσα του ανακτόρου, με την Κρήνη της Λητούς στο κέντρο, παρτέρια από κουρεμένο πύξο και γρασίδι, και το Μεγάλο Κανάλι να απλώνεται προς τον ορίζοντα.

Βγείτε από την Αίθουσα των Κατόπτρων από οποιοδήποτε από τα δεκαεπτά παράθυρα, στην πραγματικότητα από τις κεντρικές πόρτες που οδηγούν στην ταράτσα, και στέκεστε στην αρχή ενός από τους μεγαλύτερους γεωμετρικούς κήπους που σχεδιάστηκαν ποτέ. Ο Αντρέ Λε Νοτρ ξεκίνησε τον σχεδιασμό το 1661 και δούλεψε πάνω του για την υπόλοιπη ζωή του. Το σχέδιο εκτείνεται δυτικά από το ανάκτορο για περίπου τρία χιλιόμετρα και καταλήγει στο Μεγάλο Κανάλι, που έχει μήκος ενάμισι χιλιόμετρο και πλάτος εκατόν είκοσι μέτρα. Όλη η έκταση ήταν αρχικά βάλτος. Το πρώτο καθήκον του Λε Νοτρ ήταν να τον αποξηράνει, να τον διαμορφώσει σε αναβαθμίδες και να φέρει αρκετό χώμα από τη γύρω περιοχή για να χτίσει τα υποκείμενα χωματουργικά έργα. Δεκάδες χιλιάδες εργάτες και στρατιώτες δούλεψαν στους κήπους για δεκαετίες. Οι απώλειες από την ελονοσία στη φάση του βάλτου ήταν τόσο μεγάλες που το εργοτάξιο των Βερσαλλιών αναφέρεται μερικές φορές στη γαλλική ιστοριογραφία ως το δεύτερο μέτωπο των μακρών πολέμων του Λουδοβίκου ΙΔ΄.

Οι κήποι είναι οργανωμένοι σε έναν αυστηρό άξονα ανατολής-δύσης, ευθυγραμμισμένο με τα κεντρικά σαλόνια του ανακτόρου. Ο κύριος άξονας διακόπτεται κατά διαστήματα από κρήνες, την Κρήνη της Λητούς ακριβώς κάτω από την ταράτσα, την Κρήνη του Απόλλωνα στην αρχή του Μεγάλου Καναλιού, και τέμνεται από εγκάρσιες αλέες που οδηγούν σε δευτερεύουσες «αίθουσες» του κήπου, τα λεγόμενα μποσκέ. Τα μποσκέ είναι μικρότεροι κλειστοί χώροι, ο καθένας με διαφορετικό θέμα: το Μποσκέ της Αίθουσας Χορού έχει ένα βυθισμένο αμφιθέατρο, το Μποσκέ των Τριών Κρηνών έχει νερά που πέφτουν σε καταρράκτες, τα Λουτρά του Απόλλωνα έχουν μια σπηλιά. Ο Λε Νοτρ σχεδίασε τους κήπους ως ένα σύστημα από αίθουσες και όχι ως ένα ενιαίο ανοιχτό τοπίο. Τους διασχίζετε όπως διασχίζετε ένα κτίριο, με κάθε χώρο να ανοίγει στον επόμενο.

Οι κρήνες λειτουργούν με ένα σύστημα νερού με βαρύτητα που ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ έφτιαξε για τους κήπους με εξωφρενικό κόστος. Το νερό έρχεται από τον ποταμό Ερ, εξήντα χιλιόμετρα μακριά, και φτάνει στις Βερσαλλίες μέσω ενός υδραγωγείου που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ πλήρως, της Μηχανής του Μαρλί και μιας ευφυούς σειράς αντλιών που ανέβαζαν το νερό διακόσια μέτρα ψηλά, στο υψόμετρο του ανακτόρου. Το σύστημα συνολικά χρησιμοποιούσε περισσότερη ιπποδύναμη άντλησης από οποιαδήποτε βιομηχανική εγκατάσταση στην Ευρώπη του 17ου αιώνα. Ακόμα κι έτσι, το νερό δεν έφτανε ποτέ για να λειτουργούν όλες οι κρήνες ταυτόχρονα. Οι κηπουροί ανέπτυξαν ένα σύστημα σκυταλοδρομίας: ένας fontainier περπατούσε μπροστά από τον βασιλιά όσο εκείνος περιηγούνταν στους κήπους, άνοιγε κάθε κρήνη λίγο πριν στρίψει ο βασιλιάς τη γωνία και την έκλεινε πίσω του. Ο επισκέπτης του 18ου αιώνα θα έβλεπε μια παρέλαση από κρήνες σε λειτουργία σε κάθε σημείο όπου στεκόταν ο βασιλιάς. Οι άλλες κρήνες, όταν ο βασιλιάς δεν ήταν εκεί, ήταν στεγνές. Το Chiaro αντιπαραβάλλει το πρόγραμμα της σκυταλοδρομίας του fontainier με τη διαδρομή που περπατούσε ο βασιλιάς, ώστε ο τρόπος που το νερό ακολουθούσε τον μονάρχη μέσα στα μποσκέ να γίνεται κατανοητός ενώ στέκεστε στο ίδιο κιγκλίδωμα όπου στεκόταν κι εκείνος.

Ο ίδιος ο Λουδοβίκος ΙΔ΄

Το επίσημο πορτρέτο του Λουδοβίκου ΙΔ΄ από τον Ιασέντ Ριγκό, του 1701, όπου ο εξηντατριάχρονος βασιλιάς εικονίζεται με πλήρη ενδυμασία στέψης, μανδύα με ερμίνα και κρίνα, μακριά σγουρή περούκα και κόκκινα ψηλοτάκουνα παπούτσια, όρθιος δίπλα σε έναν μαρμάρινο κίονα.

Το επίσημο πορτρέτο του Λουδοβίκου ΙΔ΄ ζωγραφίστηκε από τον Ιασέντ Ριγκό το 1701, όταν ο βασιλιάς ήταν εξήντα τριών χρονών. Κρέμεται σήμερα στο Λούβρο, αλλά ένα σύγχρονο αντίγραφο κρέμεται στις Βερσαλλίες και το πρωτότυπο ζωγραφίστηκε για να εκτεθεί στο ανάκτορο. Είναι η εικόνα με την οποία ο βασιλιάς μένει σήμερα παντού στη μνήμη: πλήρης μανδύας με ερμίνα, το Ξίφος του Καρλομάγνου στη μέση του, λευκές μεταξωτές κάλτσες, παπούτσια με κόκκινα τακούνια, μια τεράστια περούκα από μαύρες μπούκλες που πέφτει ως τη μέση του, και οι γάμπες του βασιλιά σε περίοπτη θέση, σε στάση χορευτή.

Η περούκα και τα παπούτσια είναι αυτό που μετράει. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ ήταν κάτω από το μέσο ύψος της εποχής, περίπου εκατόν εξήντα τρία εκατοστά, και ένιωθε άβολα γι’ αυτό. Τα ψηλά κόκκινα τακούνια και η ψηλή περούκα μαζί πρόσθεταν περίπου δεκαπέντε εκατοστά στο φαινομενικό του ανάστημα. Το ίδιο το κόκκινο τακούνι έγινε αυλική σύμβαση: μόνο τα μέλη του βασιλικού οίκου και λίγοι ειδικά εξουσιοδοτημένοι αυλικοί επιτρεπόταν να το φορούν. Το να φοράς κόκκινα τακούνια στις Βερσαλλίες το 1701 σήμαινε ότι διαλαλούσες την πρόσβασή σου στον βασιλιά. Το να μην τα φοράς σήμαινε ότι ήσουν αποκλεισμένος από τον στενό του κύκλο. Η αυλή χρησιμοποιούσε την ενδυμασία όπως μια σύγχρονη εταιρεία χρησιμοποιεί τις κάρτες πρόσβασης: όσο πιο βαθιά έμπαινες στο κτίριο, τόσο πιο συγκεκριμένος γινόταν ο κώδικας ένδυσης.

Η ίδια η στάση, ο βασιλιάς ελαφρά γερμένος στο πλάι, με το ένα πόδι μπροστά και τη γάμπα σε θέα, είναι δανεισμένη από τον κλασικό χορό. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ ήταν σοβαρός χορευτής μπαλέτου στα νιάτα του. Χόρευε δημόσια σε αυλικά μπαλέτα μεταξύ 1651 και 1670, μεταξύ άλλων και στον ρόλο του ήλιου που ανατέλλει στο Ballet de la Nuit του 1653, και από εκεί προέρχεται το προσωνύμιό του, ο Βασιλιάς Ήλιος. Η εκπαίδευση στον χορό φαίνεται σε κάθε πορτρέτο. Καταλάβαινε ότι το να σε κοιτάζουν ήταν παράσταση και πλαισίωνε τον εαυτό του ανάλογα.

Τι να προσέξετε

Πέντε πράγματα να κάνετε στο ανάκτορο. Πρώτον, στην Αίθουσα των Κατόπτρων, μετρήστε τα πλαίσια των καθρεφτών κατά μήκος του τοίχου. Υπάρχουν δεκαεπτά μεγάλες τοξωτές ομάδες, η καθεμία φτιαγμένη από περίπου είκοσι ένα ξεχωριστά κομμάτια καθρέφτη. Τριακόσια πενήντα επτά κομμάτια συνολικά. Το καθένα ήταν είδος πολυτελείας εξαγωγικής ποιότητας το 1684.

Δεύτερον, στο δάπεδο της Αίθουσας των Κατόπτρων κοντά στο κέντρο, σταθείτε και κοιτάξτε ψηλά τη ζωγραφισμένη οροφή. Η μορφή του Λουδοβίκου ΙΔ΄ βρίσκεται σχεδόν σε κάθε πλαίσιο. Κάθε πλαίσιο είναι μια διαφορετική νίκη. Το πιο περίοπτο τον δείχνει να διασχίζει τον Ρήνο το 1672, έναν στρατιωτικό ελιγμό με μικρό διακύβευμα που οι ζωγράφοι του βασιλιά μετέτρεψαν στη συνέχεια σε μία από τις κεντρικές αφηγήσεις της βασιλείας του.

Τρίτον, στον Κοιτώνα του Βασιλιά, δύο αίθουσες πιο κάτω από την Αίθουσα των Κατόπτρων, βρείτε το κιγκλίδωμα που χωρίζει το κρεβάτι του βασιλιά από την υπόλοιπη αίθουσα. Τα μέλη της αυλής παρευρίσκονταν στο lever του βασιλιά, την επίσημη τελετή του ξυπνήματος, στεκόμενα πίσω από αυτό το κιγκλίδωμα σε προσεκτικά καθορισμένες σειρές. Η θέση καθόριζε το κύρος. Στην πρώτη σειρά ήσουν δούκας. Στην τελευταία ήσουν μαρκήσιος. Αν δεν σε καλούσαν, δεν ήσουν κανείς.

Τέταρτον, κατεβείτε στην Κρήνη της Λητούς, την πρώτη κρήνη στον κεντρικό άξονα κάτω από την ταράτσα του ανακτόρου. Η κρήνη δείχνει τη θεά Λητώ να προστατεύει τα παιδιά της από μια ομάδα Λύκιων χωρικών που μεταμορφώνονται, πάνω στη μεταμόρφωση, σε βατράχια και σαύρες. Ο μύθος είναι από τον Οβίδιο. Η πολιτική αλληγορία είναι η Φροντά: ο Λουδοβίκος ΙΔ΄, που στα παιδικά του χρόνια τον χλεύασαν επαναστάτες ευγενείς, τους διώχνει και τους μετατρέπει σε γελοία πλάσματα. Η κρήνη είναι μια πράξη προσωπικής πολιτικής εκδίκησης, εκτελεσμένη σε πέτρα και μπρούντζο.

Πέμπτον, πάρτε τον μικρό δρόμο γύρω από τη δυτική πλευρά του ανακτόρου, περάστε το Πτι Τριανόν και βρείτε το Hameau de la Reine, το χωριουδάκι της Μαρίας Αντουανέτας. Είναι ένα σκόπιμα αγροτικό ψεύτικο χωριό με αχυρένιες στέγες, ένα γαλακτοκομείο σε λειτουργία, έναν μύλο και ένα μικρό αγρόκτημα, που η βασίλισσα έχτισε μεταξύ 1783 και 1787 και όπου αποσυρόταν από την επίσημη ζωή του κεντρικού ανακτόρου για να παίζει τη χωρική. Το χωριουδάκι είναι το αρχιτεκτονικό αντίθετο όλων όσων χτίστηκαν οι Βερσαλλίες για να είναι. Έξι χρόνια αφότου τελείωσε, εκείνη αποκεφαλίστηκε στο Παρίσι. Το χωριουδάκι είναι ακόμα εκεί, και έχει ακόμα αγελάδες.

Το ανάκτορο είναι ένα κομμάτι πολιτικού θεάτρου του 17ου αιώνα, διατηρημένο σε πέτρα και νερό. Οι καθρέφτες είναι ακόμα καθρέφτες. Οι κρήνες λειτουργούν ακόμα με το ίδιο σύστημα βαρύτητας. Οι κήποι βρίσκονται ακόμα στον αρχικό άξονα του Λε Νοτρ. Ο βασιλιάς έχει φύγει, και μαζί του η αυλή που είχε συγκεντρώσει, αλλά η αρχιτεκτονική κάνει ακόμα τη δουλειά της. Μπείτε από τις πύλες, διασχίστε τη μαρμάρινη αυλή, ανεβείτε τη Σκάλα της Βασίλισσας, περάστε από το Σαλόνι του Ηρακλή, και περπατάτε ακόμα τη διαδρομή που σχεδίασε για εσάς ο Λουδοβίκος ΙΔ΄. Παρευρίσκεστε ακόμα στο lever του βασιλιά. Ο βασιλιάς δεν είναι πια στο κρεβάτι του. Η αίθουσα ακόμα περιμένει τον επόμενο μονάρχη να ξαπλώσει.

Πηγές εικόνων