კონტენტზე გადასვლა

ბერნინის „დავითი“, რომელიც ტუჩს იკვნეტს, ავტოპორტრეტია

გამოქვეყნდა: • კითხვის დრო: 7 წთ

ჯან ლორენცო ბერნინის „დავითი“ ბორგეზეს გალერეაში: დავითის მარმარილოს ქანდაკება, რომელიც შურდულს ტენის

ბერნინის „დავითი“ ბორგეზეს გალერეაში ავტოპორტრეტია. დადექით მის წინ. შეხედეთ სახეს. შუბლი შეჭმუხნულია. თვალები მოჭუტული. ქვედა ტუჩი კბილებს შორისაა მოქცეული, იმდენად მაგრად, რომ ლოყის კუნთებში დაძაბულობა ჩანს. ახლა შეხედეთ ჯან ლორენცო ბერნინის გრავიურას დაახლოებით 1623 წლიდან, იმას, რომელიც ოტავიო ლეონიმ ნატურიდან დახატა. ეს იგივე სახეა. იგივე შუბლი, იგივე ყბა, იგივე ტუჩი. მოქანდაკე ოცდახუთი წლის იყო და საკუთარ თავს კვეთდა.

კარდინალი შიპიონე ბორგეზე მუშაობისას სარკეს უჭერდა. ეს დეტალი ფილიპო ბალდინუჩისგან მოდის, რომელმაც მოქანდაკის პირველი ბიოგრაფია დაწერა და ეს ამბავი იმ ადამიანებისგან გაიგო, ვინც სახელოსნოში იმყოფებოდა. შიპიონე, რომელიც ორმოცდაათს გადაცილებული იყო, მოთმინებით იდგა სარკით ხელში, სანამ ახალგაზრდა ხელოვანი მწყემს-მეფის სახეს კვეთდა, რომელიც გოლიათის მოკვლას აპირებდა. ასე შეიძინა სახე დაკვეთამ, რომელიც 1623 წელს დაიწყო.

რატომ განსაზღვრავს ბორგეზეს „დავითი“ თემას თავიდან

ყველამ იცოდა, როგორ გამოიყურებოდა დავითი. დონატელომ ის 1440 წელს მეოცნებე, შიშველ მოზარდად შექმნა. ვეროკიომ 1473 წელს თავდაჯერებულ მოზარდად, ფეხებთან გოლიათის თავით. მიქელანჯელოს „დავითი“, რა თქმა უნდა, 1504 წლიდან ფლორენციაში იდგა, ჩვიდმეტი ფუტის სიმაღლის, ლამაზი, მშვიდი, ბრძოლის წინ შემართული. 1623 წლამდე ყოველი დავითი ელოდა. ან გოლიათი უკვე მოკლული ჰყავდათ და გვამზე პოზირებდნენ, ან ჯერ არ მოეკლათ და ამაზე ფიქრობდნენ.

ახალგაზრდა მოქანდაკემ ეს უარყო. მისი დავითი სროლის შუაგულშია. ტორსი მთლიანადაა მობრუნებული. მარჯვენა მკლავი უკანაა გაწეული, მარცხენა წინ, წონა უკანა ფეხზეა გადატანილი, შურდული დატენილია და წინ გასატყორცნად მზადაა. ფიგურა ათლეტია, რომელიც ბრუნვით მოძრაობაში ექვსი დიუმითაა შესული. ერთი წამის შემდეგ ქვა ჰაერში იქნება. ქანდაკება დავითის პორტრეტი არ არის. ის დავითის ცხოვრების ერთი წამის პორტრეტია.

ბერნინი ოცდახუთი წლის იყო. მას ახლახან დაესრულებინა „პლუტონი და პროსერპინა“, „აპოლონი და დაფნე“ კი ჯერ კიდევ ხელში ჰქონდა. ეს შიპიონესთვის მისი მეოთხე დიდი დაკვეთა იყო. მან ის შვიდ თვეში გამოკვეთა. ეს ხელოვნების ისტორიაში ერთადერთი დავითია, რომლის წინაშეც გრძნობთ, რომ სროლა მოდის.

სახე, რომელიც მოქანდაკისაც არის

ბერნინის „დავითი“ პროფილში, ბორგეზეს გალერეა, რომი: მოკვნეტილი ტუჩი და კონცენტრირებული გამომეტყველება

შეხედეთ ქვედა ტუჩს. მას კვნეტენ. მასზე კბილების ნაკეცი ჩანს. ეს მთელ ფიგურაში ყველაზე კონკრეტული ფიზიკური დეტალია. მარმარილოს, როგორც წესი, დაჭყლეტილი ტუჩები არ აქვს. კლასიკურ ქანდაკებებს ტუჩები გახსნილი აქვთ, ან ბრტყლად მოკუმული, ან ოდნავ ღია. არავინ იკვნეტდა საკუთარ თავს. მოქანდაკემ ეს ზუსტი კბენა საკუთარი პირიდან გამოკვეთა. ყბის კუნთი მარჯვენა მხარეს დაჭიმულია. კისერი დაძაბულია. შუბლი დაშვებული.

ბალდინუჩი წერდა, რომ სარკეს შიპიონე უჭერდა, მაგრამ ამბის მიღმა ამბავი ასეთია: მოდელი, რომელიც თვეების მუშაობის განმავლობაში პოზას შეინარჩუნებდა, ათ წუთში ან გაიღიმებდა, ან ყურადღებას დაკარგავდა. ერთადერთი ადამიანი, ვისაც შეეძლო კონცენტრაციის, მრისხანების, მოქმედების წინა დაძაბულობის თვეობით, წყვეტილ სეანსებზე შენარჩუნება, თავად ხელოვანი იყო. ამიტომ ის საკუთარ სახეს უყურებდა. სარკე დეკორაცია არ არის. ეს ის ინსტრუმენტია, რამაც ქანდაკება შესაძლებელი გახადა. Chiaro ბალდინუჩის პასაჟს სრულად სახის წინ გიკითხავთ, რაც ერთადერთი ადგილია, სადაც სარკის ამბავი ნამდვილად აღიქმება.

არის კიდევ ერთი დეტალი წყაროდან. ფიგურის უკან, მიწაზე, პატარა ქნარია. ძველი აღთქმის დავითი ქნარზე უკრავდა. ქნარზე პაწაწინა არწივია ამოკვეთილი, ბორგეზეების ოჯახის ჰერალდიკური ცხოველი. კარდინალის ოჯახის გერბი რეკვიზიტშია დამალული. ქანდაკება ერთდროულად ხელოვანის ავტოპორტრეტიცაა და მფარველის დაშიფრული პორტრეტიც.

მიქელანჯელოს წინააღმდეგ, და რა შეიცვალა სინამდვილეში

წარმოიდგინეთ ისინი გვერდიგვერდ. მიქელანჯელოს „დავითი“, 1504 წელს დასრულებული, უძრავად მდგარი შიშველი კაცია, რომელიც მარცხნივ იყურება, შურდული მარცხენა მხარზე აქვს გადაკიდებული. მისი სხეული კონტრაპოსტოშია. კუნთები მოდუნებულია. სახე უემოციოა. ვერ გაიგებთ, უკვე იბრძოლა თუ ბრძოლას აპირებს. მიქელანჯელომ მოქმედების წინა პაუზა აიღო. მან გამოკვეთა ბიჭი, რომელიც მომავალ ბრძოლას წარმოიდგენს.

ბერნინის ვერსია, 1624 წელს დასრულებული, ბრუნვის შუაგულში მყოფი შიშველი კაცია. კომპოზიცია დიაგონალურია. კიდურები ასიმეტრიულია. კუნთები დაძაბულია. სახე კონცენტრაციისგან დაღრეჯილია. ის აბჯრით შემოსილ რვაფუტიან კაცს ქვის სროლას უპირებს. პაუზა არ არის. არის ძალადობის ერთი წამი, ქვაში შეკუმშული.

განსხვავება მხოლოდ ტექნიკაში არ არის. ეს ფილოსოფიაა. მიქელანჯელო ქანდაკებას ლოდიდან სრულყოფილი ფორმის ამოღებად მიიჩნევდა: ათავისუფლებ ფიგურას, რომელიც უკვე შიგნითაა. მოსვენებული სხეული სხეულია თავის ყველაზე არსებით მდგომარეობაში. ბერნინი ქანდაკებას მომენტის დაჭერად მიიჩნევდა: ადამიანის ცხოვრების ის ერთი წამი, როცა ყველაფერი, რაც ის არის, სხეულში ჩანს. ძალა, შიში, ნება, გადაწყვეტილება, ყველაფერი ერთ პოზაში ჩატენილი. მიქელანჯელო სულს კვეთს. მეორე ნერვულ სისტემას კვეთს.

ორივე მიდგომა სწორია. მაგრამ მოძრაობაში მყოფი ბაროკული დავითის ქანდაკება უფრო რთული ტექნიკური ამოცანაა, და ახალგაზრდა ხელოვანმა ის ოცდახუთი წლისამ გადაჭრა.

როგორ ამოძრავდება ქვის კაცი

ქანდაკებას ორი საინჟინრო ხრიკი იჭერს.

პირველი: დგომა. ფიგურა ორ ფეხზეა დაბალანსებული, მაგრამ ერთი ტერფი მთლიანად მიწაზეა დადებული, მეორე კი თითებზეა, ქუსლაწეული. სროლისას წონა წინა ფეხიდან უკანაზე გადადის, რაც ფიზიკურად სწორია. ნამდვილი ადამიანი, რომელიც შურდულს ტენის, ისე გადაინაცვლებს, როგორც ეს ფიგურა. ასე რომ, ქვა ზუსტ ბიომექანიკურ მომენტს გიჩვენებთ, ბერნინიმ კი ბიომექანიკა იცოდა, რადგან, სავარაუდოდ, ეს მოძრაობა თავად სცადა. ასეთ პოზას წარმოსახვიდან ვერ გამოკვეთ.

მეორე: ჩაჭრა. შურდული მარცხენა ხელშია, სხეულის გასწვრივ გადაჭიმული, ქვა კი მის ჯიბეშია ჩადებული. ჯიბე ღრმაა. ხელი ქსოვილს მაგრად უჭერს. მკლავი ნეკნებზეა მჭიდროდ მიკრული. მთელი მარცხენა მკლავი და შურდული ტორსისგან თავისუფლადაა გამოკვეთილი, რაც ნიშნავს, რომ მკლავსა და სხეულს შორის ჰაერია. გვერდიდან თუ შეხედავთ, ღრიჭოში სინათლე გადის. ეს კონსოლურად გამოწეული მარმარილოს ნაჭერია, რომელიც მოძრაობის შუაგულში საკუთარ წონას იჭერს, უკვე ოთხას წელზე მეტია, ერთი ბზარის გარეშე.

1624 წლის წარწერა, რომელიც მფარველმა დაუკვეთა

კვარცხლბეკზე, რა თქმა უნდა, ლათინური ორტაეპი ამოკვეთეს. ამჯერად ის მაფეო ბარბერინის არ დაუწერია, რადგან ბარბერინი ახლახან გახდა პაპი და დაკავებული იყო. შიპიონე ბორგეზემ ორტაეპი სხვაგან დაუკვეთა, წარწერა კი დაახლოებით ასე იკითხება: „უბიწო უბრალოების გამო დავითმა შურდულიდან ქვა ისროლა და გოლიათი მიწაზე გაშოტა“. ფრაზა, რომელიც აქ მთავარ სამუშაოს ასრულებს, „უბიწო უბრალოებაა“. ქანდაკება ყველაფერია, გარდა უბრალოისა. მაგრამ მფარველს სჭირდებოდა, რომ საჯარო წაკითხვა რელიგიური ყოფილიყო: თავმდაბალი დავითი, ღმერთის ძალით აღჭურვილი, გოლიათს ამარცხებს. მარმარილოს ფიგურა ძალადობაზე, კონცენტრაციასა და რისხვაზეა. კვარცხლბეკი თავმდაბლობაზე.

ამას აკეთებდნენ რომაელი კარდინალები 1620-იან წლებში. ისინი უკვეთავდნენ წარმართულ და ბიბლიურ თემებს არაჩვეულებრივი ფიზიკური ძალით, შემდეგ კი კვარცხლბეკზე მორალისტურ ლათინურ ორტაეპებს ამაგრებდნენ, რომ ნამუშევარს ქრისტიანულ ოჯახში ცხოვრება შეძლებოდა. ორტაეპები ერთგვარი ცენზორის ლიცენზია იყო.

რას აკეთებს სხეული ყოველი კუთხიდან

ბერნინის „დავითი“ ბორგეზეს გალერეაში: გადაგრეხილი ტორსი და აწეული უკანა ქუსლი, სროლის შუაგულში

შემოუარეთ მას. ეს შიპიონეს ზედიზედ მესამე დაკვეთაა, რომელიც გარშემო შემოსავლელად შეიქმნა. წინიდან სროლის დასაწყისს ხედავთ: მარჯვენა ხელი შურდულის თოკით უკანაა გაწეული, თვალები სამიზნეზეა მიჯაჭვული. მარცხენა მხრიდან მთელ დახვეულ ტორსსა და პოზის შეკუმშულ ენერგიას ხედავთ. უკნიდან ერთმანეთისკენ მიზიდულ ბეჭებსა და მარჯვენა მკლავზე ამავალ მყესებს ხედავთ. მარჯვნიდან სახეს პროფილში ხედავთ, ტუჩმოკვნეტილს, და მკერდზე გადაჭიმულ შურდულს.

ყოველი კუთხე სხვას აჩვენებს, რასაც სხეული აკეთებს. მოქანდაკემ ის ისეთ ფიგურად აქცია, რომელიც სრულ შემოვლას აჯილდოებს და არა მხოლოდ წინა ხედს. ეს კლასიკური და რენესანსული ტრადიციისგან განზრახ გადახვევა იყო, სადაც ქანდაკებას მთავარი ხედი ჰქონდა. მიქელანჯელოს დავითს ერთი სახე აქვს. ამას ოთხი.

კიდევ ერთი დეტალი, რომელიც დამთვალიერებლების უმეტესობას გამორჩება. საულის აბჯარი, რომლის ჩაცმაზეც დავითი ბიბლიაში უარს ამბობს, მის ფეხებთან ყრია. სამკერდე, ჩაფხუტი, ფეხის აბჯარი. მზად, უარყოფილი და მიწაზე დატოვებული. ბერნინიმ აბჯარი იმიტომ გამოკვეთა, რომ ის ამბის ნაწილია, მაგრამ ფუძესთან ჩამალა, რომ პირველი შეხედვისას ვერ დაინახოთ. ქვემოთ უნდა ჩაიხედოთ.

რატომ გვეჩვენება ეს ვერსია დღემდე თანამედროვედ

მიზეზი, რის გამოც ქანდაკება XVII საუკუნის ნამუშევრად არ აღიქმება, მიუხედავად იმისა, რომ ასეა, ისაა, რომ ბერნინიმ კუნთოვანი დაძაბულობისა და ემოციური ფოკუსის ერთდროულად გამოკვეთის ამოცანა გადაჭრა. ქანდაკებების უმეტესობა ერთს ან მეორეს გაძლევთ. ან სხეულია ექსპრესიული და სახე ცარიელი, როგორც ძველ ბერძენ ათლეტებთან, ან სახეა ექსპრესიული და სხეული ხისტი, როგორც შუა საუკუნეების წმინდანებთან. მან შექმნა ფიგურა, სადაც ყოველი კვადრატული დიუმი ერთსა და იმავე ემოციურ სამუშაოს ასრულებს: კეფა, თითები, მუცელი, შუბლი. ამ შიშველი სხეულის ყოველი ნაწილი სროლას აპირებს.

ქანდაკებას დღეს ბორგეზეს გალერეის მესამე დარბაზში ნახავთ, „აპოლონისა და დაფნეს“ გვერდით და „პროსერპინას“ პირდაპირ. ეს სამი ნამუშევარი ერთად ერთი ხელოვანის გზაა ოცდაერთიდან ოცდახუთ წლამდე, რაც მათ ქანდაკების ისტორიაში ყველაზე ნაყოფიერ ოთხ წლად აქცევს.

რას მიაქციოთ ყურადღება ვიზიტისას

ოთხი რამ.

პირველი: სახე. ახლოს მიდით. შეხედეთ ქვედა ტუჩს. შეადარეთ ეს სახე ჯან ლორენცო ბერნინის ნებისმიერ პორტრეტს. იგივე სახეა.

მეორე: ხელები. მარჯვენა ხელს შურდულის თოკი ცერსა და საჩვენებელ თითს შორის აქვს მოქცეული. მარცხენა ხელი დატენილ ჯიბეს უჭერს. ორივე მოჭიდება სწორია. ეს ქანდაკებაა ადამიანისა, რომელმაც იცის, როგორ მუშაობს შურდული.

მესამე: ფეხები. შეხედეთ აწეულ უკანა ქუსლს. ეს მოძრაობაა, რომელიც დასრულებას აპირებს. ქანდაკება გასროლამდე ერთი წამია.

მეოთხე: ქნარი მის უკან. იპოვეთ არწივი. ეს მფარველია, რომელიც თვალს გიკრავთ.

ბოლოთქმა

მოკვნეტილი ტუჩი. დატენილი შურდული. ოცდახუთი წლის ახალგაზრდა, რომელიც კარდინალის მიერ დაჭერილ სარკეში იყურება და სახეს კვეთს, რომელსაც ხედავს. ეს შვიდი თვის შრომაა, რომელმაც თავიდან დაწერა, როგორი შეიძლება ყოფილიყო დავითი ქვაში.

გამოსახულებების წყაროები