
1874 წლის 15 აპრილს, პარიზში, კაპუცინების ბულვარის 35 ნომერში, ფოტოგრაფის ნათხოვარ სტუდიაში, ლე ჰავრელმა ოცდაცამეტი წლის მხატვარმა დროებით კედელზე პატარა ტილო ჩამოკიდა. ნახატი ორმოცდარვა სამოცდასამ სანტიმეტრზე იყო. მასზე ნაცრისფერ-ცისფერ დილას მოქმედ ნავსადგურზე ამომავალი ნარინჯისფერი დისკო ჩანდა, წინა პლანზე სამი პატარა შავი ნავი იყო მონახაზით გადმოცემული, უკან კი ნისლში ჩაკარგული საკვამურები და ამწეები. ის თითქმის ორი წლით ადრე დაასრულა და გვერდზე გადადო. ახლა კატალოგისთვის სათაური სჭირდებოდა. კედელზე შეხედა, შეყოყმანდა და მბეჭდავს უთხრა, დაერქმია Impression, soleil levant. „შთაბეჭდილება. ამომავალი მზე“. ეგონა, სიტყვა „შთაბეჭდილება“ მას ნახატის სათანადოდ დასრულების ვალდებულებისგან ათავისუფლებდა. ვერ წარმოიდგენდა, რომ ახლახან მთელ მიმდინარეობას დაარქვა სახელი და რომ „ამომავალი მზის“ გამოცანაზე — რას გამოსახავს სინამდვილეში ეს ნახატი და რატომ სძულდა ის ყველას — ას ორმოცდაათი წლის შემდეგაც იკამათებდნენ.
ეს ის ნახატია, რომელმაც იმპრესიონიზმს სახელი მისცა. არა რენუარი, არა დეგა, არა მონეს წყლის შროშანები. ლე ჰავრის ნავსადგურის პატარა, სწრაფი, თითქმის დაუსრულებელი ხედი, 1872 წლის ზამთრის დილას სასტუმროს ფანჯრიდან დახატული. დღეს ის მარმოტან-მონეს მუზეუმის მესამე სართულზე კიდია, პატარა, ქალაქის სახლის ზომის მუზეუმში XVI ოლქის დასავლეთ კიდეზე, რომელსაც მონეს კიდევ ოთხმოცდათოთხმეტი ნამუშევარი ეკუთვნის და რომელიც მსოფლიოში ყველაზე მეტად ჰგავს მონეს სალოცავს. პარიზის სტუმრების უმეტესობა ასე შორს დასავლეთით ვერასდროს აღწევს. ისინი ორანჟერიში „ნიმფეებისთვის“ მიდიან, ორსეში სეზანისა და ვან გოგისთვის, და ნახატი, რომელმაც სახელი ამ ყველაფერს მისცა, ის აღმოჩნდება, რომლის სანახავადაც სერიოზულ სტუმარს ტროკადეროს იქით ავტობუსით ან მეტროთი ოცი წუთი მოუწევს გზა.
დილა, როცა მონემ ფანჯარაში გაიხედა
აი, რა ვიცით იმაზე, როგორ შეიქმნა ნახატი. 1872 წლის ნოემბერში კლოდ მონე ოცდათერთმეტი წლის იყო, ახლახან დაბრუნებულიყო ლონდონიდან, სადაც საფრანგეთ-პრუსიის ომი გადაიტანა, ახლახან ხელახლა დაქორწინებულიყო და ფული არ ჰქონდა. ოჯახის მოსანახულებლად ლე ჰავრში ჩავიდა და სასტუმრო Hôtel de l’Amirauté-ში დაბინავდა, მუშათა კლასის სასტუმროში შიდა ნავსადგურის სამხრეთ მხარეს. მისი ოთახის ფანჯარა ბასენ დიუ კომერსს გადაჰყურებდა, ლე ჰავრის სამი ნავსადგურის აუზიდან ყველაზე დატვირთულს, სადაც წლის ამ დროს მზე პირდაპირ წყლის გადაღმა ამოდიოდა.
ხედი დაახლოებით ერთ ჯერზე დახატა. ტილო თხლად არის დამუშავებული, ზოგან თითქმის აკვარელივით თხლად, და თუ ახლოს მიხვალთ, ქვედა კიდეზე დღემდე ჩანს ფანქრის ბადე, რომლითაც ნავები მონიშნა. ნარინჯისფერი მზე ვერმილიონის ერთი ლაქაა. წყალში არეკლილი სხივი იმავე წითლის ექვსი თუ შვიდი ჰორიზონტალური მოსმაა. ცა ნაცრისფერ-ცისფერია, ბრტყელი ფუნჯით ჰორიზონტალურად წასმული. ნავები შავი სილუეტებია, სველ საღებავზე სველით დამატებული. ხელი ქვემოთ მარჯვნივ მოაწერა და თარიღად 72 დაუსვა.
რაც ბოლომდე დანამდვილებით არ ვიცით, ეს დღეა. ათწლეულების განმავლობაში ითვლებოდა, რომ ნახატი 1873 წლით, გამოფენამდე ერთი წლით, თარიღდებოდა. შემდეგ, 2014 წელს, მარმოტანმა გამოაქვეყნა ამერიკელი ასტროფიზიკოსის, დონალდ ოლსონის ანალიზი, რომელმაც მოქცევის ცხრილების, ამინდის ჩანაწერებისა და ნავსადგურის გადაღმა ამომავალი მზის მდებარეობის მიხედვით გამოთვალა, რომ ნახატი 1872 წლის 13 ნოემბრის დილას უნდა შექმნილიყო, 7:30-სა და 8:00-ს შორის, აუზის გადაღმა ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ მიმართული მზერით. შუა პლანზე ორთქლის ბუქსირის კვამლი იმ დღის ქარის შესაბამისი მიმართულებით მიდის. მოქცევა იმ სიმაღლეზეა, რაზეც ნავსადგურის ჩანაწერების მიხედვით უნდა ყოფილიყო. წყალზე მზის ანარეკლის დამსხვრევის ხასიათიც კი ემთხვევა ძალიან კონკრეტულ ატმოსფერულ ფრონტს, რომელიც იმ ღამეს ლა-მანშზე გადაიარა.
სხვა სიტყვებით, ნახატი, რომელმაც იმპრესიონიზმს სახელი დაარქვა, ოთხშაბათ დილას, საუზმემდე დაიხატა.
გამოფენა, რომლის მასპინძლობაზეც სალონმა უარი თქვა
იმის გასაგებად, რატომ არის ეს ნახატი მნიშვნელოვანი, უნდა გაიგოთ, რა ოთახში ჩამოკიდეს. 1874 წლისთვის დაახლოებით ოცდაათმა მხატვარმა, რომლებიც პარიზის ოფიციალურ სალონში ვერ ხვდებოდნენ, საკუთარი გამოფენის მოწყობაზე დაიწყო ლაპარაკი. ოფიციალური სალონი საფრანგეთში ნახატების გაყიდვის ერთადერთი მნიშვნელოვანი ადგილი იყო, მის ჟიურის კი სახვითი ხელოვნების აკადემია ქმნიდა, რომელსაც კონკრეტული და კონსერვატიული წარმოდგენა ჰქონდა იმაზე, როგორ უნდა გამოიყურებოდეს დასრულებული ნახატი. მკვრივი ფუნჯის მოსმები. გლუვი ზედაპირი. ისტორიული ან მითოლოგიური სიუჟეტები. გაპრიალებული. მხატვრები, რომელთა წრეშიც მონე ტრიალებდა — რენუარი, პისარო, სისლეი, დეგა, ბერტ მორიზო, სეზანი და კიდევ რამდენიმე — 1860-იანი წლების ბოლოს სალონმა არაერთხელ უარყო. ზოგიერთი მათგანი 1863 წელს ხანმოკლედ გამოფენილიყო „უარყოფილთა სალონში“, ალტერნატიულ გამოფენაზე, რომელიც ნაპოლეონ III-მ უარყოფილი ნამუშევრების საჩვენებლად მოაწყო, მაგრამ ეს უფრო ერთჯერადი დამცირება იყო, ვიდრე ასაფრენი ბაქანი.
1873 წლის დეკემბერში ჯგუფი დარეგისტრირდა როგორც Société Anonyme des Artistes Peintres, Sculpteurs, Graveurs, etc. — მხატვრების, მოქანდაკეების, გრავიორების და ა.შ. ანონიმური საზოგადოება. განზრახ ბიუროკრატიული სახელი სალონის მედიდურობაზე ხუმრობა იყო. მათ იქირავეს ნადარის ძველი ფოტოსტუდია, მინისსახურავიანი სხვენი კაპუცინების ბულვარზე, ოპერიდან ორი კვარტლის მოშორებით. გამოფენა 1874 წლის 15 აპრილს გაიხსნა, სალონამდე ორი კვირით ადრე. შესვლა ერთი ფრანკი ღირდა, კატალოგი ორმოცდაათი სანტიმი.
ოცდაათმა მხატვარმა ას სამოცდახუთი ნამუშევარი გამოფინა. მონემ თორმეტი გაგზავნა, მათ შორის ხუთი ზეთის ნახატი და შვიდი პასტელი. მეხუთე ზეთის ნახატი ლე ჰავრის ნავსადგურის ის პატარა ეტიუდი იყო, რომელსაც თითქმის ორი წელი თან დაატარებდა.
ხუმრობა, რომელმაც მიმდინარეობას სახელი დაარქვა
გამოფენა პოპულარული არ ყოფილა. ოთხი კვირის განმავლობაში დღეში საშუალოდ დაახლოებით 175 სტუმარი მოდიოდა. რეცენზიები არაერთგვაროვანი, მაგრამ უმეტესად მტრული იყო. ყველაზე მეტ დაცინვას მონეს ნავსადგურის ხედი იწვევდა. სალონის სტანდარტებით ის აშკარად დაუსრულებელი იყო. ფუნჯის მოსმები უბრალოდ თავისუფალი კი არა, თითქმის ზიზღით სავსე სისწრაფით იყო შესრულებული. არ ჩანდა არც ნახაზის ოსტატობა, არც ანატომია, არც არქიტექტურა, არც სიუჟეტი ჩვეულებრივი გაგებით. ეს იყო ფანჯარა სამუშაო დილაზე. კრიტიკოსებს ეს აღიზიანებდა.
1874 წლის 25 აპრილს, გამოფენის გახსნიდან ათი დღის შემდეგ, სატირულმა ჟურნალმა „ლე შარივარიმ“ კრიტიკოს ლუი ლერუას რეცენზია დაბეჭდა. ლერუამ რეცენზია გამოგონილ დიალოგად ააგო თავისა და მეგობარ აკადემიურ მხატვარს, ჟოზეფ ვენსანს შორის. ვენსანი გამოფენაზე დადის და სულ უფრო ღელავს. ის მონეს ტილოსთან ჩერდება და სათაურს კითხულობს. „შთაბეჭდილება… ვიცოდი. ჩემთვის ვთქვი: რაკი ასე შთაბეჭდილების ქვეშ ვარ, აქ რაღაც შთაბეჭდილება უნდა იყოს… და რა თავისუფლებაა, რა თავხედობა შესრულებაში! ჩანასახოვან მდგომარეობაში მყოფი შპალერიც კი უფრო დასრულებულია, ვიდრე ეს ზღვის პეიზაჟი“. სათაური, რომელიც ლერუამ სტატიას მისცა, იყო „L’Exposition des Impressionnistes“. იმპრესიონისტების გამოფენა.
ეს შეურაცხყოფად იყო ჩაფიქრებული. მხატვრები „იმპრესიონისტები“ არ იყვნენ. ისინი ადამიანები იყვნენ, რომლებიც „შთაბეჭდილებებს“ ხატავდნენ — ანუ ესკიზებს, ანუ დაუსრულებელს, ანუ უმნიშვნელოს. სიტყვას ისე უნდა ემოქმედა, როგორც სერიოზული რომანისტისთვის „შავი ვარიანტების“ ავტორის დაძახებას.
მხატვრებმა სახელი შეინარჩუნეს.

რა არის სინამდვილეში ნახატზე
დადექით ტილოს წინ მარმოტანში და სცადეთ, ის წაიკითხოთ, როგორც ადგილის აღწერა და არა როგორც ხელოვნების ისტორიის ნაწილი. თქვენ უყურებთ ლე ჰავრის შიდა ნავსადგურს, სამუშაო აუზს, სადაც ქვანახშირის ორთქლმავლები და სათევზაო ნავები იცლებოდა, ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ, საუთჰემპტონის სანაპიროს ფანჯრიდან. ნარინჯისფერი მზე აღმოსავლეთის მოლის ზემოთ ამოდის. შუა პლანი უფრო დიდი გემების აღჭურვილობითაა სავსე, ათი თუ თორმეტი მათგანის, ანძები და რეები ნაცრისფერ-ცისფერ მიჯღაბნილ ხაზებად ქცეულა. მარჯვნივ, ნისლში ჩაკარგული, სამრეწველო სანაპიროს საკვამურებია — რკინის ქარხნები, შაქრის ქარხნები, სენ-ნიკოლას მშრალი დოკები. წინა პლანზე შავი სილუეტები ორი პატარა ნიჩბიანი ნავია, თითოში ორი ფიგურით, თითქმის უეჭველად მეთევზეები, დილით ზღვაში რომ გადიან.
ნახატში ყველაზე მეტ სამუშაოს წყალი ასრულებს. მონემ ის ჰორიზონტალური მოსმების რიგით გადმოსცა, რომლებიც სულ უფრო პატარა და დაკუწული ხდება, რაც უფრო უახლოვდება მზერა ნავებს. ნარინჯისფერი ანარეკლი დაახლოებით შვიდ ცალკეულ მოსმად იშლება. ნიჩბიანი ნავების გარშემო ოდნავ აღელვებული წყლის ორი ზონაა, ოდნავ სქელი ფუნჯით დახატული. ეს ყველაფერი ერთგვარ ოპტიკურ ღელვას ქმნის, რის გამოც უძრავი გამოსახულება ისე აღიქმება, თითქოს რეალურ დროში მოძრაობს.
მზე ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტია. თუ მას სიკაშკაშის სკალაზე გარშემო ცას შეადარებთ, ნარინჯისფერი დისკო თითქმის ზუსტად იმავე ტონისაა, რაც ნაცრისფერ-ცისფერი ღრუბლები. სხვა სიტყვებით, მზე ცაზე კაშკაშა არ ჩანს, ის იმავე სიკაშკაშისაა, ოღონდ სხვა ფერის. ეს არის ნახატის ხრიკი. რეპროდუქციები ამას ვერ აჩვენებს, რადგან ნარინჯისფერს აძლიერებს. ცოცხლად მზე ფერთა კონტრასტის წყალობით ანათებს და არა სიკაშკაშის. ჰარვარდელმა ნეირომეცნიერმა მარგარეტ ლივინგსტონმა 2003 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომი, სადაც ამტკიცებდა, რომ ეს იგივე ხრიკია, რომელსაც ადამიანის მხედველობითი სისტემა სუსტ სინათლეზე მოძრაობის აღმოსაჩენად იყენებს, და ამიტომაც გვგონია, რომ ნახატში რაღაც ხდება და არა უბრალოდ გამოსახულია.
Chiaro ხმამაღლა წაგიკითხავთ მონეს 1872 წლის დეკემბრის წერილს მისი მფარველისთვის, პოლ დიურან-რუელისთვის, იმას, სადაც ის აღწერს „ამომავალი მზის შთაბეჭდილებას“, რომლის დაჭერასაც ცდილობდა, სანამ ნახატის წინ დგახართ და ნარინჯისფერ ლაქასა და წითლის შვიდ მოსმას უყურებთ.
მზის ჩასვლა, რაც ნახატი კინაღამ იყო
აი, ხელოვნების ისტორიის ერთ-ერთი პატარა საიდუმლო. არსებობს ძლიერი არგუმენტი, რომელიც 2014 წელს მარმოტანის კურატორმა მარიან მათიემ წამოაყენა, რომ „შთაბეჭდილება. ამომავალი მზე“ სინამდვილეში მზის ამოსვლა არ არის. ის შეიძლება მზის ჩასვლა იყოს.
არგუმენტი ტექნიკურია, მაგრამ ერთ წუთად ღირს. ლე ჰავრის შიდა ნავსადგური სამხრეთ-დასავლეთისკენ იხსნება. თუ Hôtel de l’Amirauté-ის ფანჯარასთან დგახართ და აუზს უყურებთ, ნოემბერში მზე სამხრეთ-აღმოსავლეთით ამოდის, თქვენი მარჯვენა მხრის უკან. ის წყლის გადაღმა კი არ ამოდის, არამედ თქვენ უკან. ნახატზე კი მზე პირდაპირ თქვენ წინ ამოდის. ასე რომ, ან მონემ სცენა კომპოზიციური მიზეზით შეაბრუნა, რასაც მხატვრები ჩვეულებრივ აკეთებენ, ან მზის ჩასვლას ხატავდა, რომელიც ნოემბერში სწორედ იმ ფანჯრიდან წყლის გადაღმა ჩანდა.
ქარის მიმართულება მზის ჩასვლის ვერსიას უჭერს მხარს. ბუქსირის კვამლი მარცხნიდან მარჯვნივ მიდის. ნოემბრის ქარი ლე ჰავრში უმეტესად სამხრეთ-დასავლეთისაა, რომელიც ნავსადგურში შემომავალი ბუქსირის კვამლს მარჯვნივ წაიღებდა. ეს მიმართულება დილასაც შეესაბამება და საღამოსაც. მაგრამ ნახატზე ნარინჯისფერი მზე ტილოს მარცხენა მხარესაა, რაც გვიან შუადღისას დასავლეთის ჰორიზონტი იქნებოდა, სადაც ნოემბრის მზე ჩადის. ოლსონის ასტროფიზიკური ნაშრომი საპირისპიროს ამტკიცებს და მოქცევისა და ღრუბლების მიმართულების მიხედვით მზის ამოსვლას ემხრობა. დავა გადაწყვეტილი არ არის. თავად მონეს ეს არასდროს დაუზუსტებია.
მან ნახატს „შთაბეჭდილება. ამომავალი მზე“ დაარქვა. სინამდვილეში მზის ამოსვლა იყო თუ ჩასვლა, არასდროს უთქვამს. დილა, როცა ის დახატა, ალბათ იმდენად ნისლიანი იყო, რომ სრული დარწმუნებით ვერც ერთს გეტყოდათ და ვერც მეორეს.
ქურდობა და დაბრუნება
ნახატი კერძო კოლექციონერს, ერნესტ ოშედეს ეკუთვნოდა, რომელიც 1878 წელს გაკოტრდა. მარმოტანამდე მან კიდევ სამი კერძო მფლობელი გამოიცვალა, მუზეუმმა კი ის 1940 წელს მიიღო მხატვრის შვილის, მიშელ მონეს ანდერძით. ომის დროს ის პარიზში კიდა, გერმანული ოკუპაციისას საფრანგეთის სამხრეთში დამალეს, 1945 წელს კი მარმოტანში დაბრუნდა.
1985 წლის 27 ოქტომბერს ხუთი შეიარაღებული მამაკაცი ჩვეულებრივ სამუშაო საათებში მარმოტანში შევიდა, თანამშრომლებს იატაკზე დაწოლა უბრძანა და ცხრა ნახატით გავიდა, მათ შორის „შთაბეჭდილება. ამომავალი მზით“. მუზეუმში შვიდ წუთზე ნაკლები დაყვეს. ნახატებმა ხუთი წელი კორსიკაზე გაატარა, სარდაფსა და რამდენიმე კერძო ავტოფარეხში დამალულმა, სანამ 1990 წლის დეკემბერში ფრანგულმა პოლიციამ ისინი პორტო-ვეკიოში სპეცოპერაციით არ დაიბრუნა. XX საუკუნის ბოლოს ნახატი, რომელმაც იმპრესიონიზმს სახელი დაარქვა, ნახევარი ათწლეულით გაქრა მსოფლიოში ერთადერთი მუზეუმიდან, რომელსაც ის ეკუთვნოდა. ის დაუზიანებელი დაბრუნდა. 1991 წელს ხელახლა ჩამოკიდეს. მას შემდეგ შენობა არ დაუტოვებია.
რატომ ეს ნახატი და არა სხვა
ეს კითხვა ყოველთვის ისმის. 1874 წლის გამოფენაზე ას სამოცდახუთი ნამუშევარი იყო. მარტო მონემ თორმეტი გამოფინა. რატომ გამოარჩია კრიტიკოსმა სწორედ ნავსადგურის ეს ეტიუდი?
რამდენიმე მიზეზის გამო. ის პატარა იყო, რის გამოც ფუნჯის მოსმების თავისუფლება უფრო თვალში საცემი იყო — ესკიზური დიდი ნახატი ამბიციურად აღიქმება, ესკიზური პატარა კი დაუდევრად. მის სათაურში სიტყვა „შთაბეჭდილება“ იყო, რომელიც მონემ, როგორც ჩანს, სწორედ ამ ტილოსთვის გამოიყენა მხოლოდ იმიტომ, რომ ფაქტობრივად ვერ მოიფიქრა, სხვა რა დაერქმია რაღაცისთვის, რაც ასეთი თავისუფალი იყო. და ეს სამუშაო სცენა იყო, ლე ჰავრის ნავსადგურის ეტიუდი სამრეწველო საკვამურებითა და ნიჩბიანი ნავებით, და არა გაპრიალებული პეიზაჟი გლეხით წინა პლანზე. კრიტიკოსებმა ვერცერთ მიღებულ კატეგორიაში ვერ მოათავსეს. ამიტომ „შთაბეჭდილება“ უწოდეს.
იარლიყი გავრცელდა. ხუთ წელიწადში მხატვრები ბეჭდურად უკვე თავად უწოდებდნენ თავს იმპრესიონისტებს. 1877 წლის მესამე ჯგუფურ გამოფენაზე კატალოგი ამ სიტყვას შესავალში იყენებდა. 1880 წლისთვის ეს ტერმინი ამ რეგისტრში მომუშავე მხატვართა მთელი თანავარსკვლავედის აღსანიშნავად სტანდარტული გახდა. შემდეგ ჯერზე, როცა წაიკითხავთ მონესა და იმპრესიონიზმზე, იმპრესიონისტულ მიმდინარეობაზე ან ხელოვნებაში იმპრესიონიზმის რომელიმე ათეულობით ვარიაციაზე, რომლებსაც დღეს იყენებენ, გახსოვდეთ, რომ სიტყვა საბოლოოდ ერთ ნოემბრის დილას უკავშირდება ლე ჰავრში, 1872 წელს, და სატირულ კრიტიკოსს, რომელიც 1874 წლის აპრილში ხუმრობას ცდილობდა.

როგორ აჩვენებს მას მარმოტანი

ნახატი მესამე სართულზე, მკრთალად განათებულ დარბაზშია, ოთახში, რომელიც მუზეუმის მონეს ყველაზე ადრეულ ნამუშევრებს ეძღვნება. ოთახი პატარაა. ორი სკამია. განათება განზრახ არის მორგებული ტილოს ნაცრისფერ-ცისფერ პალიტრაზე, რის გამოც ნარინჯისფერი მზე კიდევ უფრო ძლიერად ჩანს, ვიდრე რეპროდუქციაში.
მას ათი წუთი უნდა დაუთმოთ. ჯერ შორეულ კედელთან სკამზე დაჯექით და ნახატს ოთახის სიღრმიდან შეხედეთ. შემდეგ მიდით და დადექით სტანდარტულ, დაახლოებით 1,8 მეტრის მანძილზე. შემდეგ მიუახლოვდით დაახლოებით 45 სანტიმეტრამდე და წყალზე ფუნჯის მოსმებს დააკვირდით. შემდეგ ისევ 1,8 მეტრზე დაიხიეთ. ყოველ მანძილზე ნახატი ხასიათს იცვლის. შორიდან ეს მთლიანი ატმოსფერული ეტიუდია. ახლოდან ის უმეტესად ცარიელი ტილოა რამდენიმე გადამწყვეტი მოსმით. სწორედ ამ ორ წაკითხვას შორის სხვაობაა ის ხრიკი, რომელსაც ნახატი რეალურ დროში იგონებდა.
თუ დრო გაქვთ, შემოიარეთ იმავე სართული და შენობაში მონეს დანარჩენ ოთხმოცდათოთხმეტ ნამუშევარს შეხედეთ. მარმოტანს მონეს ნამუშევრების მსოფლიოში უდიდესი კოლექცია აქვს, რომელიც მიშელ მონემ 1966 წელს უანდერძა. მათი უმეტესობა ჟივერნის გვიანდელი ნამუშევრებია, წყლის შროშანები, ტირიფები და იაპონური ხიდები. „ამომავალი მზე“ მათ შორის ისე ზის, როგორც თესლი, რომლიდანაც ყველა ამოიზარდა. მონეს ასეთ სიმჭიდროვეს სხვაგან ვერსად ნახავთ, ვერც ორანჟერიში, ვერც ორსეში, ვერც თავად ჟივერნიში.
რას მიაქციოთ ყურადღება
ნარინჯისფერ ლაქას. წყალზე წითლის შვიდ მოსმას. ქვედა კიდეზე დღემდე ხილულ ფანქრის ბადეს. მარჯვნივ მიმავალ ბუქსირის კვამლს. ორ შავ ნიჩბიან ნავს. ორმოცდარვა სამოცდასამ სანტიმეტრზე ტილოს, მოსალოდნელზე პატარას, რეპროდუქციების უმეტესობის შთაბეჭდილებაზე პატარას.
და სათაურს კედლის ეტიკეტის კუთხეში. Impression, soleil levant. სიტყვას, რომელიც კრიტიკოსებმა ისროლეს, მხატვრებმა კი დაიჭირეს.
და ბოლოს
1872 წლის ნოემბერში, ოთხშაბათ დილას, მხატვარმა ლე ჰავრში სასტუმროს ფანჯრიდან გაიხედა და ერთი საათი სწრაფად იმუშავა. ორი წლის შემდეგ ტილო პარიზში გაგზავნა, რადგან სხვა გასაგზავნი არაფერი ჰქონდა. 1874 წლის აპრილში ჟურნალისტმა ის კედელზე ნახა და სათაური წარუმატებლობის აღიარებად მიიჩნია. სიტყვა შემორჩა. შთაბეჭდილება მიმდინარეობად იქცა, მიმდინარეობა ხედვის წესად, ხედვის წესი კი იმად, როგორც დღეს ჩვენი უმეტესობა სინათლის, ამინდისა და წყლის ნახატებს ხედავს. ყველაფერი ერთი სწრაფი დილიდან მოქმედ ნავსადგურში და ერთი ცუდი ხუმრობიდან, რომლის შეურაცხყოფად მიღებაზეც მხატვრებმა უარი თქვეს.
გამოსახულებების წყაროები
- Claude Monet, Impression, soleil levant.jpg — კლოდ მონე (1840-1926). წყარო, საჯარო საკუთრება.
- Eugène Boudin. Le Havre. Der Außenhafen bei Sonnenuntergang.jpg — ეჟენ ბუდენი (1824-1898). წყარო, საჯარო საკუთრება.
- ‘Le Havre, Bâteaux de Peche Sortant du Port’ by Claude Monet, 1874.JPG — კლოდ მონე (1840-1926). წყარო, საჯარო საკუთრება.
- Musée Marmottan Monet, Paris, from street.jpg — Wikimedia Commons-ის მეშვეობით. წყარო, CC BY-SA.