კონტენტზე გადასვლა

თვალი თუ ნერვები? იმპრესიონიზმი და ექსპრესიონიზმი ერთ კითხვაში

გამოქვეყნდა: • კითხვის დრო: 12 წთ

ედვარდ მუნკის „ყვირილი“ (1893), ნახატი, რომელიც ექსპრესიონიზმის არაოფიციალურ დროშად იქცა

ორი ნახატი, ოცი წლის სხვაობით. პირველი პატარაა, დახატული ჰავრში, 1872 წლის ნოემბრის ნისლიან დილას. მასზე მოქმედი ნავსადგურია, წყალზე ამომავალი ნარინჯისფერი მზითა და სამი შავი ნიჩბიანი ნავით, რომლებიც დღის საქმეზე გადიან. მხატვარი კლოდ მონე იყო, სათაური „შთაბეჭდილება. ამომავალი მზე“, და სატირულ კრიტიკოსს, რომელმაც მას 1874 წელს შეხედა, ეგონა, რომ შეურაცხყოფას ისროდა, როცა ასეთი რამეების ავტორ მხატვრებს „იმპრესიონისტები“ უწოდა. მეორეც პატარაა, დახატული ოსლოში, 1893 წლის იანვარში, საღამოს გასეირნებისას, ნორვეგიელი მხატვრის, ედვარდ მუნკის მიერ. მასზე ადამიანისმაგვარი ფიგურაა ფიორდის პირას მდებარე ხიდზე, სახეზე აფარებული ხელებით და ღია პირით, უკან კი ცა ნარინჯისფრად და წითლად სისხლდება, წყალი კი იმავე ფერებს უბრუნებს. მხატვარმა დღიურში ჩაწერა, რომ ცა „ბუნებაში გამავალ უსასრულო ყვირილად“ იგრძნო. დღეს მას „ყვირილი“ ჰქვია და ეს ის ნახატია, რომელსაც 2026 წელს ადამიანების უმეტესობა წარმოიდგენს, თუ ექსპრესიონისტული ნახატის წარმოდგენას სთხოვთ. სხვა სიტყვებით, იმპრესიონიზმისა და ექსპრესიონიზმის კითხვა ორ ნახატზე დადის, ორივეზე წყლის თავზე ნარინჯისფრად აალებული ცაა, ოცი წლის სხვაობით, ორ სხვადასხვა ქვეყანაში შექმნილი, და ორივე სრულიად განსხვავებულ კითხვას სვამს იმაზე, რისთვის არსებობს მხატვრობა.

ეს არის განსხვავება იმპრესიონიზმსა და პოსტიმპრესიონიზმს შორის, იმპრესიონიზმსა და ექსპრესიონიზმს შორის, და იმპრესიონიზმსა და თითქმის ყველაფერს შორის, რაც მის შემდეგ მოვიდა. სამი მიმდინარეობა, ვიზუალურად იმდენად მსგავსი, რომ ადვილად აგერევათ, და სამივე დაახლოებით ორმოცდაათწლიან მონაკვეთში, 1870-დან 1920 წლამდე, საფრანგეთსა და გერმანიაში აღმოცენდა. ცხრილი, რომელსაც მათ გასარჩევად საიტების უმეტესობა გთავაზობთ, ყველაზე მნიშვნელოვან საკითხში ცდება. აი, ცხრილი, რომელიც ნამდვილად მუშაობს.

ერთკითხვიანი ტესტი

იმპრესიონიზმისა და ექსპრესიონიზმის კითხვა ხელოვნებაში ერთ კითხვამდე დადის, და ცხრილი, რომელსაც ყველა იყენებს, მას ვერ ამჩნევს. სტანდარტული ცხრილი ამბობს, რომ იმპრესიონიზმი „გარეთაა“, ექსპრესიონიზმი კი „შიგნით“. ან ამბობს, რომ იმპრესიონიზმი „მხიარულია“, ექსპრესიონიზმი კი „სევდიანი“. ორივე შეცდომაში შემყვანია. დეგა შენობაში ხატავდა, კირხნერი კი ქუჩის სცენებს, ასე რომ, ადგილის ცხრილი არ ამართლებს. მუნკის გვიანდელი პეიზაჟები ხალისიანია, პისაროს გვიანდელი ბულვარის სცენები კი პირქუში, ასე რომ, განწყობის ცხრილიც არ ამართლებს.

ნამდვილი განსხვავება ასეთია. იმპრესიონიზმი იმის ხატვაა, რასაც თვალი ხედავს. ექსპრესიონიზმი იმის ხატვაა, რასაც ნერვები გრძნობს.

ეს მთელი ტესტია. რომელიმე მიმდინარეობის ნებისმიერი ნახატი ამ კითხვას შეადარეთ და პასუხი თავისით გამოჩნდება. მონეს „ამომავალი მზე“ კონკრეტული დილის ნახატია კონკრეტულ ნავსადგურში, ნარინჯისფერი მზით, რომელიც კონკრეტული კუთხით ამოდის. მხატვარი ცდილობს ჩაიწეროს საკუთარი ფიზიკური, ოპტიკური გამოცდილება იმისა, თუ როგორ უყურებდა მას. მუნკის „ყვირილი“ გრძნობის ნახატია, რომელსაც არაფერი აქვს საერთო იმასთან, როგორ გამოიყურებოდა ფიორდი სინამდვილეში იმ საღამოს. ცა სინამდვილეში წითელი არ იყო. ხიდზე მდგარ ფიგურას სინამდვილეში სახის ნაკვთების გარეშე ოვალური თავი არ აქვს. მხატვარი ცდილობს ჩაიწეროს, როგორ უპასუხა მისმა ნერვულმა სისტემამ შიშის წამს.

იმპრესიონიზმი თვალს ენდობა. ექსპრესიონიზმი თვალს არ ენდობა. ეს მთელი განსხვავებაა. დანარჩენი ყველაფერი, ტექნიკა, ფერი, თემა, პერიოდი, ქვეყანა, ამ ერთი უთანხმოებიდან მოდის.

როდის და სად მოხდა თითოეული

ორი მოკლე ქრონოლოგია, რადგან თარიღები მნიშვნელოვანია იმის გასაგებად, როგორ უკავშირდება ეს მიმდინარეობები ერთმანეთს.

იმპრესიონიზმი: პარიზი, დაახლოებით 1860-დან 1886 წლამდე. პირველი იმპრესიონისტული გამოფენა 1874 წლის აპრილში გაიმართა, ფოტოგრაფისგან ნათხოვარ სხვენში, კაპუცინების ბულვარზე. მერვე და უკანასკნელი ჯგუფური გამოფენა 1886 წელს გაიმართა. იმ დროისთვის თავდაპირველი მხატვრების უმეტესობა სხვა რეგისტრებზე გადავიდა ან უბრალოდ ეს ტექნიკა სამუშაო მეთოდში გაითავისა, რომელსაც იარლიყი აღარ სჭირდებოდა. მხატვრები დაახლოებით თხუთმეტი მეგობრისგან შემდგარი პატარა ჯგუფი იყვნენ, უმეტესობა პარიზში, და 1880 წლისთვის ყველა დაახლოებით ერთი მიმართულებით ხატავდა. კლოდ მონე ყველაზე ერთგული იყო. პიერ-ოგიუსტ რენუარი ყველაზე პოპულარული. ედგარ დეგა ტექნიკურად ყველაზე ამბიციური. კამილ პისარო ერთადერთი იყო, ვინც რვავე ჯგუფურ გამოფენაზე გამოფინა.

ექსპრესიონიზმი: გერმანია და ჩრდილოეთ ევროპა, დაახლოებით 1905-დან 1925 წლამდე. ორივე მთავარი ექსპრესიონისტული ჯგუფი გერმანიაში ჩამოყალიბდა XX საუკუნის დასაწყისში. Die Brücke, „ხიდი“, 1905 წელს დრეზდენში ოთხმა არქიტექტურის სტუდენტმა დააარსა, მათ შორის ერნსტ ლუდვიგ კირხნერმა. Der Blaue Reiter, „ლურჯი მხედარი“, 1911 წელს მიუნხენში ვასილი კანდინსკიმ და ფრანც მარკმა დააარსეს. ნორვეგიელ ედვარდ მუნკსა და ვენელ ოსკარ კოკოშკას, როგორც წესი, ასევე ექსპრესიონისტებად მიიჩნევენ, თუმცა ისინი ორივე გერმანულ ჯგუფს უსწრებდნენ და არასდროს ყოფილან მათი წევრები. მთელ მიმდინარეობას ფაქტობრივად ნაცისტებმა მოუღეს ბოლო 1937 წელს, როცა გამოფენამ Entartete Kunst თითქმის ყველა ექსპრესიონისტ მხატვარს „გადაგვარებული“ უწოდა და მათი ნამუშევრების გერმანული მუზეუმებიდან გატანა ბრძანა.

ასე რომ, იმპრესიონიზმი დაახლოებით ერთი თაობით უფროსია. ის ძირითადად საფრანგეთში მოხდა. 1890 წლისთვის დასრულებული იყო. ექსპრესიონიზმი დაახლოებით ერთი თაობით უმცროსია. ის ძირითადად გერმანიაში მოხდა. 1937 წლისთვის დასრულდა, ძალით.

რას აკეთებს სინამდვილეში იმპრესიონისტული ნახატი

პიერ-ოგიუსტ რენუარის „ბალი მულენ დე ლა გალეტში“ (1876), თანამედროვე პარიზული დასვენების იმპრესიონისტული ხედვის განმსაზღვრელი ნამუშევარი

დადექით რენუარის „ბალი მულენ დე ლა გალეტში“-ს წინ ორსეს მუზეუმში და დააკვირდით, როგორ ეცემა შუადღის ლაქა-ლაქა სინათლე ფოთლებიდან მოცეკვავეებს. ნახატი კონკრეტულ ოპტიკურ მტკიცებას აკეთებს. 1876 წლის კვირა შუადღეს, მონმარტრის ღია ცის ქვეშ მდებარე საცეკვაო დარბაზში, როცა მზე ხეებიდან ზედა მარცხენა კუთხიდან ანათებდა, დაახლოებით ამას დაინახავდით, იქ რომ ყოფილიყავით. სახეები იდეალურად არ არის დახატული. ტანსაცმელი დაუმთავრებელია. მაგრამ სინათლე დაკვირვებით რეალურია, მოცეკვავეები დაკვირვებით ადამიანები არიან, და მთელი ნახატი ენდობა იმას, რომ ამ ვიზუალური დაკვირვებების პატიოსნად ჩაწერა საკმარისია.

ეს იმპრესიონისტული პროგრამაა. შეხედე სამყაროს. დახატე ისე, როგორც ის სინამდვილეში გამოიყურება იმ წამს, როცა უყურებ. ნუ გააიდეალებ. ნუ გადააქცევ სიმბოლოდ. ნუ მოიგონებ. ფოთლებში გამავალი სინათლე ნამდვილად ყველაზე მნიშვნელოვანი რამაა ნახატში, და მხატვარი არ ცდილობს მას საკუთარი ფიზიკური ჭეშმარიტების მიღმა მნიშვნელობა მიანიჭოს.

ამ ერთგულებიდან გამომდინარე ტექნიკური ნიშნები პროგნოზირებადია. თავისუფალი მონასმი, რადგან თუ ცვალებად სინათლეში სწრაფად მუშაობ, გაპრიალებულ ზედაპირს ვერ მოიცდი. კაშკაშა ფერი, რადგან ახალი ქიმიური პიგმენტები საშუალებას გაძლევს ნამდვილად დახატო შენ წინ არსებული ფერები და არ აურიო ისინი ყავისფერ აკადემიურ პალიტრამდე. ღია ცის ქვეშ არსებული სიუჟეტები, რადგან სინათლის ექსპერიმენტები სწორედ იქ მუშაობს. თანამედროვე სიუჟეტები, მატარებლები, გარეუბნები, საცეკვაო დარბაზები, შაბათ-კვირის მენიჩბეები, ბალეტის რეპეტიციები, პარიზის ახალი ბულვარები, რადგან სწორედ ეს სიუჟეტები არსებობს შენს ხილულ აწმყოში. მოჭრილი, ცენტრიდან გადახრილი კომპოზიციები, ფოტოგრაფიიდან და იაპონური ესტამპებიდან აღებული, რადგან ასე გამოიყურება შენი ნამდვილი ვიზუალური გამოცდილება, სანამ სალონის მხატვარი მას დაალაგებს.

იმპრესიონისტული პროექტი საკუთარი თვალისადმი ნდობის პროექტია.

რას აკეთებს სინამდვილეში ექსპრესიონისტული ნახატი

ერნსტ ლუდვიგ კირხნერის „ქუჩა, ბერლინი“ (1913), Die Brücke-სა და გერმანული ექსპრესიონიზმის ერთ-ერთი განმსაზღვრელი ტილო

ახლა შეხედეთ კირხნერის 1913 წლის „ქუჩა, ბერლინს“, რომელიც ნიუ-იორკის MoMA-შია. მასზე ბერლინის ტროტუარია ღამით, წინა პლანზე ორი მეძავით, მათ გარშემო რამდენიმე ქუდიანი მამაკაცით და ფონზე შეკუმშული ფეხით მოსიარულეთა ბრბოთი. ფიგურები დეფორმირებულია. სახეები ნიღბებს ჰგავს. ფერები არასწორია, ვარდისფერი, მჟავე მწვანე და ჭუჭყიანი ფირუზისფერი, არცერთი არ შეესაბამება ბერლინის რომელიმე ნამდვილ ტროტუარს. კომპოზიცია ვერტიკალურადაა გადახრილი, თითქოს მთელ ქუჩას თევზის თვალის ობიექტივით უყურებს ვიღაც, ვისაც პანიკა აქვს.

კირხნერი ბერლინზე არ იტყუება. ის ხატავს, როგორ გრძნობდა თავს 1913 წელს ბერლინის ტროტუარზე. ქალაქური თანამედროვეობის შფოთვას. შეხვედრების გარიგებით ბუნებას. იმას, როგორ ჩანდა ომისწინა ბერლინი რაღაც საშინლის ზღვარზე მერყევი. ნახატი ადგილის ჩანაწერი არ არის. ეს ადგილის მიმართ გრძნობის ჩანაწერია. დეფორმაციები და არასწორი ფერები დაკვირვების ჩავარდნა არ არის. ისინი სწორედ მთავარი აზრია.

ეს ექსპრესიონისტული პროგრამაა. ნუ უყურებ სამყაროს. დააკვირდი, რას გაგრძნობინებს სამყარო. შემდეგ ის დახატე. დაამახინჯე ყველაფერი, რაც უნდა დამახინჯდეს, რომ გრძნობა ხილული გახდეს. გამოიყენე არასწორი ფერი, თუ სწორი ფერი სწორ მუხტს ვერ ატარებს. მოხარე პერსპექტივა. თვალები ზედმეტად დიდი გააკეთე. პირი გაწელე. მხატვრის ნერვული სისტემაა თემა. სამყარო ნახატში მხოლოდ მეტაფორაა იმისა, რასაც ნერვული სისტემა აკეთებს.

ექსპრესიონიზმის ტექნიკური ნიშნებიც პროგნოზირებადია და, უმეტესად, იმპრესიონისტულის საპირისპიროა. მძიმე კონტური გამქრალი კიდეების ნაცვლად. აგრესიული, არაბუნებრივი ფერი დაკვირვებული ფერის ნაცვლად. დეფორმირებული ფიგურები პატიოსნად დაცული პროპორციების ნაცვლად. სიმბოლური თემა შემთხვევითის ნაცვლად. მხატვარი თავად აცხადებს მნიშვნელობას და არ აძლევს ხილულ სამყაროს საშუალებას, ის თავად მოგვაწოდოს.

მოიცა, მაშინ რა არის პოსტიმპრესიონიზმი?

სწორედ აქ ჩნდება კითხვა იმპრესიონიზმისა და პოსტიმპრესიონიზმის შესახებ, და ეს ის კითხვაა, რომელშიც ზერელე ცხრილების ავტორების უმეტესობა ცდება.

პოსტიმპრესიონიზმი ხიდია. ეს ტერმინი ხელოვნების ისტორიკოსებმა 1910-იან წლებში მოიგონეს, რეტროსპექტიულად, რომ აღეწერათ მხატვრების თაობა, რომელიც 1880-იან და 1890-იან წლებში იმპრესიონიზმის შიგნით დაიწყო, მაგრამ მის საზღვრებს სხვადასხვა მიმართულებით გასცდა. სეზანი სტრუქტურისკენ და იმის ფორმალური ანალიზისკენ წავიდა, როგორ იკვრება ნახატი ერთად. ვინსენტ ვან გოგი ემოციური ინტენსივობისა და გაჯერებული ფერისკენ. პოლ გოგენი სიმბოლიზმისა და არადასავლური ფერის სისტემებისკენ. ჟორჟ სერა მეცნიერული წერტილოვანი ნიმუშებისკენ, პუანტილიზმისკენ, რომელსაც ნეოიმპრესიონიზმსაც უწოდებენ. არცერთი მათგანი არ აკეთებს იმას, რასაც მონე აკეთებდა. არცერთი მათგანი არ აკეთებს იმას, რასაც მუნკი აკეთებს. ისინი ამ ორს შორის არიან.

განსხვავება იმპრესიონიზმსა და პოსტიმპრესიონიზმს შორის, ერთ წინადადებაში, ასეთია. იმპრესიონიზმი თვალს ენდობა. პოსტიმპრესიონიზმი ჯერ კიდევ იყენებს თავისუფალი მონასმისა და კაშკაშა ფერის იმ ინსტრუმენტებს, რომლებიც იმპრესიონიზმმა შეიმუშავა, მაგრამ იწყებს მათ გამოყენებას წმინდა ოპტიკური ჭეშმარიტების გარდა სხვა რამის გამოსახატად: სტრუქტურის, სეზანის შემთხვევაში, ან ემოციის, ვან გოგის შემთხვევაში. პოსტიმპრესიონიზმი თანმიმდევრული მიმდინარეობა არ არის. ეს ტერმინია, რომელსაც იმ ოთხი-ხუთი დიდი მხატვრისთვის ვიყენებთ, რომლებიც იმპრესიონიზმიდან გამოვიდნენ, მაგრამ ექსპრესიონისტული პოზიციისკენ უკვე მიდიოდნენ მანამ, სანამ ექსპრესიონიზმი იარლიყად იარსებებდა.

ვან გოგი განსაკუთრებით ის მხატვარია, ვინც ექსპრესიონიზმს ყველაზე პირდაპირ უსწრებდა. სქელი, მორევისებრი მონასმი მის გვიანდელ სენ-რემის ნახატებში ისეთ რამეს აკეთებს, რაც უფრო მუნკთან დგას ახლოს, ვიდრე მონესთან. გერმანელი ექსპრესიონისტები 1900-იან და 1910-იან წლებში მის წერილებს ძმა თეოსადმი ერთგვარ დამფუძნებელ დოკუმენტად კითხულობდნენ. ის, რის გაკეთებასაც ცდილობდნენ, ვან გოგის „ვარსკვლავიან ღამეში“ უკვე გაკეთებული დაინახეს, ათი-თხუთმეტი წლით ადრე.

მკაფიო პასუხი კითხვაზე, ერთი და იგივეა თუ არა ნეოიმპრესიონიზმი და პოსტიმპრესიონიზმი: არა. ნეოიმპრესიონიზმი სერას პუანტილისტური მიდგომის უფრო ვიწრო ტერმინია, რომელსაც ზოგჯერ დივიზიონიზმსაც უწოდებენ და რომელიც წმინდა ფერის პატარა წერტილებს იყენებს, რომლებსაც თვალი მანძილიდან ურევს ერთმანეთში. პოსტიმპრესიონიზმი უფრო ფართო, შემაჯამებელი ტერმინია, რომელიც მოიცავს ნეოიმპრესიონიზმს, სეზანის სტრუქტურულ პროექტს, ვან გოგის ემოციურ პროექტსა და გოგენის სიმბოლისტურ პროექტს. ეს ოთხივე შტო 1880-იან წლებში იმპრესიონიზმიდან ამოიზარდა. ორი მათგანი (ვან გოგისა და, ნაკლებად, გოგენის) 1900-იან წლებში პირდაპირ ექსპრესიონიზმში გადაედინა.

მეორე შედარება, რომელსაც ყველა წააწყდება

რადგან იარლიყებს ვალაგებთ, იმპრესიონიზმისა და რეალიზმის კითხვა ერთ აბზაცს იმსახურებს, რადგან ეს ის მეორეა, რომელიც ხშირად ჩნდება.

რეალიზმი მხატვრობაში ის მიმდინარეობაა, რომელიც საფრანგეთში იმპრესიონიზმს წინ უსწრებდა, 1840-იან, 1850-იან და 1860-იან წლებში. მთავარი ფიგურა გუსტავ კურბე იყო. ჟან-ფრანსუა მილეს, ონორე დომიესა და ჟან-ბატისტ-კამილ კოროს, როგორც წესი, ასევე აქ მიაკუთვნებენ. რეალისტური პროგრამა ჩვეულებრივი თანამედროვე ცხოვრების, გლეხების, მუშების, ქალაქის ღარიბების, სერიოზულად და გაიდეალების გარეშე დახატვა იყო. ტექნიკური შესრულება ჯერ კიდევ შედარებით გაპრიალებული იყო, მაგრამ თემატიკა სალონის მითოლოგიისა და ისტორიისადმი მიდრეკილებაზე განზრახ უარს ნიშნავდა. რეალიზმი პოლიტიკურად მემარცხენე იყო, ვიზუალურად კი კონსერვატიული.

იმპრესიონიზმმა რეალიზმისგან თანამედროვე სიუჟეტების ერთგულება მემკვიდრეობით მიიღო, რკინიგზის სადგური, გარეუბანი, ბულვარი, საცეკვაო დარბაზი, მაგრამ მისი გაპრიალებული ზედაპირი უარყო. სადაც კურბე გლეხის ხელებს ძველი ოსტატების სრული ჩრდილებით გამოსახავდა, მონე თივის ზვინს დამატებითი ფერების სამ-ოთხ თავისუფალ ლაქად გამოსახავდა. „როგორ“ განსხვავებულია. „რატომ“ მსგავსია. რეალიზმი იმპრესიონიზმის უშუალო წინაპარია და მათ შორის ზღვარი ბუნდოვანია.

რით განსხვავდება იმპრესიონიზმი რეალიზმისგან? მან მონასმი შეცვალა, სიუჟეტები შეინარჩუნა, ღია ცის ქვეშ მუშაობის მეთოდი დაამატა და ფერის კონტრასტი გაითავისა. რეალიზმი და იმპრესიონიზმი ერთმანეთის გაგრძელებაა. რეალიზმი და ექსპრესიონიზმი არა.

ორი ნახატი, გვერდიგვერდ

ვასილი კანდინსკის „კომპოზიცია VII“ (1913), ნახატი, რომელმაც გამოსახვით თემატიკაზე სრულად თქვა უარი

აი, გვერდიგვერდ შედარების ტესტი. წარმოიდგინეთ მონეს „შთაბეჭდილება. ამომავალი მზე“ კედელზე, და კანდინსკის „კომპოზიცია VII“ მის გვერდით. ორივე ერთსა და იმავე ორმოცწლიან მონაკვეთშია დახატული. ორივე ფერსა და რიტმზეა. ორივე განზრახ აქცევს ზურგს აკადემიურ დასრულებულობას.

მონე, დახატული 1872 წელს, აშკარად ჰავრის ნავსადგურია ნოემბრის კონკრეტულ დილას. შეგიძლიათ იპოვოთ მზე, ნავები, საკვამური მილები, წყალი. გამოსახვა თავისუფალია, მაგრამ თემა რეალური და დაკვირვებადია. მხატვარი თვალს სთხოვს, საქმე გააკეთოს, და მის მოხსენებას ენდობა.

კანდინსკი, დახატული 1913 წელს, აშკარად არაფერია კონკრეტული. ფერადი ფორმები საგნებს არ გამოსახავს. კომპოზიცია რეალურ ადგილს არ ეხება. თავად კანდინსკი სინესთეტი იყო, რომელსაც ფერის დანახვისას მუსიკა ესმოდა, და მისი „კომპოზიციები“, არსებითად, მუსიკის განცდის დახატვის მცდელობებია. დაკვირვებადი თემა არ არსებობს. არსებობს მხოლოდ მხატვრის შინაგანი გამოცდილება, ხილული გამხდარი.

ეს იმპრესიონიზმსა და ექსპრესიონიზმს შორის არსებული უფსკრულია ერთ კედელზე. მონე ენდობა, რომ სამყარო თემაა. კანდინსკიმ გადაწყვიტა, რომ სამყარო თემა არ არის და რომ თემა მხატვრის შინაგანი ცხოვრებაა. შუაში მყოფი მხატვრები, ვან გოგი, მუნკი, კირხნერი, მარკი, ამის შედეგებს არკვევენ.

ფრანც მარკის „ლურჯი ცხენი I“ (1911), Der Blaue Reiter-ის ნახატი, რომელიც არაბუნებრივ ფერს იყენებს თავისი თემის მიმართ შინაგანი ემოციური რეაქციის გამოსახატად

ფრანც მარკის „ლურჯი ცხენი I“, დახატული 1911 წელს, იმავე არგუმენტს დაახლოებით მეტრიან ტილოზე აკეთებს. ცხენი ლურჯია. ლურჯი ცხენები არ არსებობს. ლურჯი დაკვირვება კი არა, გრძნობაა: უმანკოებაზე, ცხოველის შინაგან სამყაროზე, იმ სულიერ სერიოზულობაზე, რომელიც, მარკის აზრით, ცხოველში ცხოვრობდა და რომელიც ადამიანებმა უხილავობამდე გააფერმკრთალეს. ეს ნახატი Der Blaue Reiter-ის ერთ-ერთი დამფუძნებელი ნამუშევარი იყო, მიუნხენელი ექსპრესიონისტების ჯგუფისა, რომელიც მარკმა და კანდინსკიმ 1911 წელს დააარსეს. ჯგუფს სახელი ლურჯი ცხენისა და მხედრის მიხედვით დაარქვეს, რომლებიც ორივე მხატვრის ადრეულ ექსპრესიონისტულ ნამუშევრებში მეორდება. ცხოველი თემაა. ლურჯი კი მხატვარია, რომელიც გეუბნებათ, რას ნიშნავს ცხოველი.

მოკლე შპარგალკა

რადგან კითხვა, რით განსხვავდება იმპრესიონიზმი ექსპრესიონიზმისგან, ასე ხშირად ჩნდება, აი, შედარება, თითო განზომილებაზე თითო სტრიქონამდე დაყვანილი.

რას მიაქციოთ ყურადღება, როცა შემდეგ ჯერზე ერთ-ერთის წინ დადგებით

სამი სწრაფი რამ.

პირველი, შეხედეთ ფერს. თუ ის შეიძლება სცენის ნამდვილი ფერი იყოს, ალბათ იმპრესიონიზმს უყურებთ. თუ ცა მჟავე მწვანეა ან სახე ვარდისფერია ფირუზისფერზე, ალბათ ექსპრესიონიზმს უყურებთ.

მეორე, შეხედეთ ხაზს. თუ საგნების კიდეები გარემომცველ ატმოსფეროში იხსნება, იმპრესიონიზმია. თუ კიდეები მძიმედაა შემოხაზული ან მკვეთრი მონასმებითაა ამოკვეთილი, ექსპრესიონიზმი.

მესამე, შეხედეთ ფიგურას. პროპორციები დაახლოებით ისეთია, როგორიც პროპორციები ჩვეულებრივ არის? იმპრესიონიზმი. თუ თვალები ზედმეტად დიდია, თავი უფორმო, სხეული მოხრილი? ექსპრესიონიზმი. Chiaro ხმამაღლა გიკითხავთ მუნკის 1893 წლის იანვრის დღიურის ჩანაწერს „ბუნებაში გამავალ უსასრულო ყვირილზე“, სანამ „ყვირილის“ ერთ-ერთი ლითოგრაფიის წინ დგახართ და წითლად მოსისხლე ცას უყურებთ.

იმპრესიონიზმისა და ექსპრესიონიზმის აღრევის უმეტესი ნაწილი პოპულარულ ნაწერებში მხოლოდ მონასმზე დაკვირვებიდან მოდის. ორივე მიმდინარეობა თავისუფალ მონასმს იყენებს. მონასმი განსხვავება არ არის. განსხვავება ისაა, რას იწერს მონასმი.

და ბოლოს

ჰავრის ნისლიანი ნავსადგური 1872 წლის ნოემბერში. ფიგურა ოსლოს ხიდზე 1893 წლის იანვარში. მათ შორის ოცი წელი, ორი სხვადასხვა ქვეყანა, ორი სხვადასხვა თაობა. ორივეზე წყლის თავზე ნარინჯისფრად აალებული ცაა. პირველი მხატვარი ცდილობს გითხრათ, როგორ გამოიყურებოდა დილა. მეორე მხატვარი ცდილობს გითხრათ, როგორ იგრძნობოდა საღამო. ეს მთელი კითხვაა იმპრესიონიზმისა და ექსპრესიონიზმის შესახებ, ორ ნახატში, ორივე პატარა, ორივე ცაში ერთი და იმავე ფერით.

გამოსახულებების წყაროები