Naar de inhoud

Is er een app die je over een schilderij vertelt als je je telefoon erop richt?

Gepubliceerd: • 9 min lezen

Chiaro herkent een schilderij van Frida Kahlo in het Museo Frida Kahlo in Coyoacán, met de audiogids die speelt en knoppen voor vervolgvragen eronder.

Ja. Verschillende apps kunnen dat. Je houdt je telefoon voor een schilderij, de camera herkent het en het scherm vertelt je de titel, de kunstenaar en het jaar. De goede apps gaan verder en vertellen je waarom het de moeite waard is om voor dat schilderij te blijven staan.

Meestal bedoelen mensen met die vraag toch iets anders. Niet ‘kan mijn telefoon dit schilderij een naam geven’, maar ‘kan mijn telefoon het me uitleggen terwijl ik er nog naar kijk, zoals een goede gids dat zou doen’. Dat is een lastiger probleem, en daarin lopen de apps flink uiteen.

Het korte antwoord

Drie soorten apps vertellen je via de camera iets over een schilderij:

Wil je alleen de naam van een schilderij weten, dan voldoet elk van deze apps. Wil je begrijpen waar je naar kijkt zonder je ogen ervan af te halen, dan is de derde soort daarvoor gemaakt.

Waarom ‘richt je telefoon op een schilderij’ lastiger is dan het klinkt

Een schilderij herkennen klinkt als de makkelijkste vorm van beeldherkenning. Het is plat, het beweegt niet, en van beroemde werken staan duizenden referentiefoto’s online. In de praktijk krijg je in een museum met een hoop problemen tegelijk te maken.

Er is schittering van het vernis en het glas. Het licht is bewust laag en warm, om de pigmenten te beschermen. Je staat schuin omdat er iemand voor je staat. De helft van het doek gaat schuil achter een hoofd. En veel schilderijen hebben een bijna-tweeling: kopieën uit het atelier van de kunstenaar, een tweede versie voor een andere opdrachtgever, de gravure die ernaar werd gemaakt. De twee versies van Davids Kroning van Napoleon, een in het Louvre en een in Versailles, zijn een goed voorbeeld. In een eerder artikel lieten we zien wie wie is in die menigte.

De grotere moeilijkheid is wat er na de herkenning gebeurt. Las Meninas een naam geven is één ding. In de negentig seconden die je ervoor hebt vertellen dat de man in de deuropening achterin een echte hofbeambte is, dat de schilder zichzelf in het schilderij heeft gezet en dat het wazige paar in de spiegel de koning en koningin zijn, die staan waar jij staat, is iets heel anders. Dat verhaal schreven we uitgebreid op in ons artikel over Las Meninas. Een goede kunstapp moet allebei kunnen: herkennen, en dan uitleggen in de lengte die past bij degene die de telefoon vasthoudt.

Hoe Chiaro het doet

Het hele idee achter Chiaro past op de homepage: Klik. Luister. Ontdek. Je richt je camera op een kunstwerk of monument en hoort binnen een paar seconden het verhaal.

Eén foto erin, een verhaal eruit

Je maakt één foto. Chiaro herkent waar je naar kijkt, of het nu een schilderij, een beeld of een fresco is, en begint te vertellen: wat het is, wie het maakte en waarom het ertoe doet. De audio begint binnen een paar seconden, dus je kunt je telefoon laten zakken en naar het schilderij blijven kijken in plaats van naar het scherm. Daar draait de app om. De telefoon is om mee op te kijken, niet om naar beneden te kijken.

Een eigen kunsthistoricus in je broekzak

In een museum gaat Chiaro verder dan het bordje aan de muur: de compositie, de symbolen, het verhaal achter het werk. Bij een schilderij als Botticelli’s Primavera betekent dat weten wie de negen figuren zijn, wat we ontrafelden in ons artikel over de figuren in de Primavera, en je blik richten op de figuur die er op dat moment toe doet.

Nieuwsgierig? Vraag het gewoon

De gids van Chiaro bij De kus van Gustav Klimt, met voorgestelde vragen over het bladgoud en de details.

De eerste gids is het begin van het gesprek. Knoppen voor vervolgvragen stellen de volgende draad voor, bijvoorbeeld wie het schilderij betaalde of wat er in de stad gebeurde in het jaar dat het werd gemaakt. Of je typt of spreekt je eigen vraag in. Chiaro antwoordt hardop, en als het antwoord van vandaag afhangt (is de zaal open, is het schilderij uitgeleend, wat is er vanavond te doen), dan kijkt het op het web en komt het met het actuele antwoord.

De audiogids van Chiaro speelt bij de Arc de Triomphe in Parijs, met hoofdstuktabs en knoppen voor vervolgvragen eronder.

Het onthoudt wat je al hebt gezien

Chiaro houdt je dag bij. Blijf je vragen naar techniek, dan krijg je meer techniek. Wil je de korte versie, dan wordt elke volgende gids korter. Maak je een foto van een schilderij waar je al over hebt gehoord, dan herhaalt het zich niet: het gaat verder waar het was gebleven en gaat dieper.

Werkt bijna overal waar je hem op richt

Er zijn geen stadspakketten om te downloaden en geen lijst met partnermusea om eerst te checken. Chiaro herkent waar je het op richt, of dat nu een altaarstuk in een beroemd museum is, een fresco in een zijkapel die in geen enkele reisgids staat, of een muurschildering in een achterafstraatje. Als het een verhaal heeft, vindt Chiaro het.

In 18 talen, met de stem die jij kiest

Chiaro spreekt Engels, Spaans, Frans, Duits, Russisch, Italiaans, Portugees, Chinees, Japans, Koreaans, Nederlands, Turks, Arabisch, Pools, Grieks, Fins, Tsjechisch en Georgisch. Je kiest een vrouwen- of mannenstem, en voor Engels, Spaans en Portugees kun je ook het accent kiezen. Plaatsnamen verschijnen zowel in jouw taal als in de lokale taal, naast elkaar.

Meer dan het schilderij voor je neus

Een schilderij herkennen is het moment dat mensen voor zich zien als ze deze vraag stellen. Chiaro dekt nu ook de rest van de dag eromheen:

Chiaro maakt een vervolggids bij Teotihuacán, met de Laan van de Doden op het scherm en het volgende hoofdstuk dat laadt.

Zie hoe herkenning werkt

Wil je horen wat Chiaro doet voordat je iets installeert, dan zijn de pagina’s over musea en monumenten op de website van Chiaro een demo ervan: 80 plekken, elk met vijf stops, het soort gids dat de app maakt van één foto. Ze spelen af in je browser, zonder account. Probeer het Louvre, het Rijksmuseum, de Hagia Sophia of de Praagse Burcht. De app zelf is niet beperkt tot die 80 plekken: hij werkt op alles waar je hem op richt.

Veelgestelde vragen

Is er een gratis app die schilderijen herkent?

Ja. Algemeen visueel zoeken zoals Google Lens is gratis en geeft een beroemd schilderij meestal wel een naam. Chiaro kun je gratis uitproberen op de iPhone, en de demopagina’s over musea en monumenten op de website spelen gratis af in je browser.

Moet ik iets typen?

Nee. Chiaro draait om de camera: je maakt een foto van het schilderij en de gids begint te spelen. Typen of spreken komt pas aan bod als je een vervolgvraag wilt stellen.

Werkt het ook bij schilderijen die niet beroemd zijn?

Het werkt het best waar je een gids het hardst nodig hebt: in musea, kerken en historische binnensteden. Bij minder bekende werken haakt een app die alleen herkent meestal af, en juist daar is een app die kan uitleggen wat hij ziet, en dingen kan opzoeken, het nuttigst.

Is het er voor Android?

Chiaro staat vandaag in de App Store voor de iPhone.

Waar het allemaal om draait

De ouderwetse audiogids in een museum was een genummerd toetsenpaneel aan een koord, en vertelde iedereen dezelfde negentig seconden. De vraag ‘is er een app die me over een schilderij vertelt als ik mijn telefoon erop richt’ is eigenlijk een wens naar iets beters: een gids die weet naar welk schilderij je kijkt, in je eigen taal tegen je praat, en stopt of doorgaat wanneer jij dat wilt.

Daar is Chiaro voor. Chiaro is Italiaans voor ‘helder’. Download het in de App Store, richt het op het volgende schilderij dat je niet kunt plaatsen, en luister.

Klik. Luister. Ontdek.