İçeriğe geç

Telefonunuzu Bir Tabloya Doğrulttuğunuzda Size Onu Anlatan Bir Uygulama Var mı?

Yayınlanma: • 7 dk okuma

Coyoacán'daki Frida Kahlo Müzesi'nde bir Frida Kahlo tablosunu tanıyan Chiaro; sesli rehber çalıyor, altta devam düğmeleri var.

Evet. Bunu yapabilen birkaç uygulama var. Telefonunuzu bir tabloya tutarsınız, kamera onu tanır ve ekran size eserin adını, ressamını ve tarihini söyler. İyileri bir adım daha ileri gider ve resmin önünde durmaya neden değdiğini anlatır.

Ama insanların genelde kastettiği soru biraz farklıdır. “Telefonum bu tablonun adını söyleyebilir mi?” değil, “Telefonum, ben hâlâ ona bakarken, iyi bir rehberin yapacağı gibi bana bu tabloyu anlatabilir mi?” Bu daha zor bir sorun ve uygulamalar bu konuda birbirinden çok farklı kamplara ayrılıyor.

Kısa cevap

Kameradan bir tabloyu size anlatan üç tür uygulama var:

Tek istediğiniz bir tablonun adıysa, hangisi olsa iş görür. Gözünüzü eserden ayırmadan neye baktığınızı anlamak istiyorsanız, bunun için yapılmış olan üçüncü türdür.

”Telefonu bir tabloya doğrultmak” neden göründüğünden zor

Bir tabloyu tanımak, görüntü tanımanın en kolay hâli gibi gelir. Düzdür, hareket etmez ve ünlü eserlerin internette binlerce referans fotoğrafı vardır. Pratikte ise bir galeri aynı anda pek çok sorun çıkarır.

Verniğin ve camın yansıması vardır. Pigmentleri korumak için ışık bilerek loş ve sıcaktır. Önünüzde biri durduğu için eğik bir açıdan bakarsınız. Tuvalin yarısını bir kafa kapatır. Üstelik pek çok tablonun neredeyse ikizi vardır: sanatçının atölyesinde yapılmış kopyalar, başka bir hami için boyanmış ikinci versiyon, tablodan sonra yapılmış gravür. David’in Napolyon’un Taç Giyme Töreni tablosunun biri Louvre’da, diğeri Versailles’da duran iki versiyonu bunun iyi bir örneği; önceki bir yazıda o kalabalıkta kimin kim olduğunu incelemiştik.

Asıl zorluk eşleştirmeden sonra başlar. Las Meninas’ın adını söylemek bir şeydir. Önünde geçireceğiniz o doksan saniyede, arkadaki kapı aralığında duran adamın gerçek bir saray görevlisi olduğunu, ressamın kendini resmin içine koyduğunu ve aynadaki bulanık çiftin tam sizin durduğunuz yerde duran kral ve kraliçe olduğunu anlatmak bambaşka bir şeydir. Bu hikâyeyi Las Meninas yazımızda uzun uzun anlattık. İyi bir sanat uygulaması ikisini birden yapmalı: tanımalı, sonra telefonu tutan kişiye uygun uzunlukta anlatmalı.

Chiaro bunu nasıl yapıyor

Chiaro’nun bütün fikri ana sayfasına sığıyor: Çekin. Dinleyin. Keşfedin. Kameranızı bir sanat eserine ya da bir simge yapıya doğrultursunuz ve hikâyesini saniyeler içinde dinlersiniz.

Bir fotoğraf girer, bir hikâye çıkar

Tek bir fotoğraf çekersiniz. Chiaro neye baktığınızı tanır; tablo, heykel ya da fresk fark etmez, ve anlatmaya başlar: ne olduğunu, kimin yaptığını ve neden önemli olduğunu. Ses saniyeler içinde başlar; böylece telefonu indirip ekrana değil tabloya bakmaya devam edebilirsiniz. Uygulamanın amacı da bu. Telefon aşağı değil, yukarı bakmanız için.

Cebinizde özel bir sanat tarihçisi

Bir müzede Chiaro duvar etiketinin çok ötesine geçer: kompozisyon, semboller, eserin ardındaki hikâye. Botticelli’nin Primavera’sı gibi bir tablo için bu, dokuz figürün kim olduğunu bilmek demek; bunları Primavera figürleri yazımızda çözmüştük. Bir de gözünüzü tam o an önemli olan figüre yöneltmek.

Merak mı ettiniz? Sorun yeter

Chiaro'nun Gustav Klimt'in Öpücük tablosu için rehberi; altın varak ve ayrıntılar hakkında önerilen sorularla.

İlk rehber, sohbetin başladığı yerdir. Devam düğmeleri bir sonraki konuyu önerir: tablonun parasını kimin ödediği ya da yapıldığı yıl şehirde neler olduğu gibi. Ya da kendi sorunuzu yazar veya söylersiniz. Chiaro sesli olarak cevap verir; cevap bugüne bağlıysa (salon açık mı, tablo ödünç mi verildi, bu akşam ne var) web’e bakar ve güncel cevabı getirir.

Paris'teki Zafer Takı'nda çalan Chiaro sesli rehberi; altta bölüm sekmeleri ve devam düğmeleri.

Daha önce gördüklerinizi hatırlar

Chiaro gününüzü takip eder. Hep teknik hakkında sorarsanız, daha çok teknik anlatır. Kısa versiyonu isterseniz, sonraki her rehber daha kısa olur. Daha önce dinlediğiniz bir tablonun fotoğrafını çekerseniz kendini tekrarlamaz: kaldığı yerden devam eder ve daha ileri gider.

Neredeyse nereye doğrultsanız çalışır

İndirilecek şehir paketleri ya da önce kontrol edilecek bir iş ortağı müze listesi yok. Chiaro neye doğrultursanız onu tanır: ünlü bir galerideki bir sunak resmi, hiçbir rehber kitabın yer vermediği bir yan şapeldeki fresk ya da bir arka sokaktaki duvar resmi. Bir hikâyesi varsa, Chiaro onu bulur.

18 dilde, seçtiğiniz seste

Chiaro İngilizce, İspanyolca, Fransızca, Almanca, Rusça, İtalyanca, Portekizce, Çince, Japonca, Korece, Felemenkçe, Türkçe, Arapça, Lehçe, Yunanca, Fince, Çekçe ve Gürcüce konuşuyor. Bir kadın ya da erkek sesi seçersiniz; İngilizce, İspanyolca ve Portekizce için aksanı da seçebilirsiniz. Yer adları hem sizin dilinizde hem de yerel dilde, yan yana görünür.

Önünüzdeki tablodan fazlası

Bir tabloyu tanımak, insanların bu soruyu sorarken hayal ettiği andır. Chiaro artık bu anın çevresindeki günün geri kalanını da kapsıyor:

Teotihuacán'da devam rehberi hazırlayan Chiaro; ekranda Ölüler Caddesi, sonraki bölüm yükleniyor.

Tanımanın nasıl çalıştığını görün

Bir şey yüklemeden önce Chiaro’nun ne yaptığını duymak isterseniz, Chiaro web sitesindeki müze ve simge yapı sayfaları bunun bir demosu: 80 yer, her birinde beş durak; uygulamanın tek bir fotoğraftan oluşturduğu türden bir rehber. Hesap gerekmeden tarayıcınızda çalışırlar. Louvre’u, Rijksmuseum’u, Ayasofya’yı ya da Prag Kalesi’ni deneyin. Uygulamanın kendisi bu 80 yerle sınırlı değil: neye doğrultursanız onda çalışır.

SSS

Tabloları tanıyan ücretsiz bir uygulama var mı?

Evet. Google Lens gibi genel görsel arama ücretsizdir ve ünlü bir tablonun adını genellikle söyler. Chiaro’yu iPhone’da ücretsiz deneyebilirsiniz; web sitesindeki müze ve simge yapı demo sayfaları da tarayıcınızda ücretsiz çalışır.

Bir şey yazmam gerekiyor mu?

Hayır. Chiaro kamera üzerine kurulu: tablonun fotoğrafını çekersiniz, rehber çalmaya başlar. Yazmak ya da konuşmak yalnızca bir devam sorusu sormak istediğinizde devreye girer.

Ünlü olmayan tablolarda da çalışıyor mu?

En iyi, bir rehbere en çok ihtiyaç duyacağınız yerlerde çalışır: müzeler, kiliseler, tarihî şehir merkezleri. Daha az bilinen eserler, yalnızca tanıma yapan bir uygulamanın genellikle pes ettiği yerdir; gördüğünü açıklayabilen ve araştırma yapabilen bir uygulama ise en çok orada işe yarar.

Android’de var mı?

Chiaro bugün iPhone için App Store’da.

Bütün bunların amacı

Eski müze sesli rehberi boyna asılan numaralı bir tuş takımıydı ve herkese aynı doksan saniyeyi anlatırdı. “Telefonumu bir tabloya doğrulttuğumda bana onu anlatan bir uygulama var mı?” sorusu aslında bundan daha iyi bir şeye duyulan bir istektir: hangi tabloya baktığınızı bilen, sizinle kendi dilinizde konuşan ve siz istediğinizde duran ya da devam eden bir rehber.

Chiaro tam da bunun için var. Chiaro, İtalyancada “açık, berrak” demek. App Store’dan indirin, yerini çıkaramadığınız bir sonraki tabloya doğrultun ve dinleyin.

Çekin. Dinleyin. Keşfedin.