İçeriğe geç

Halka Önderlik Eden Özgürlük: Delacroix'nın Barikatında Kim Kimdir?

Yayınlanma: • 16 dk okuma

Kırmızı bir Frig başlığı takmış, göğsü açık bir kadın, kaldırım taşlarından ve cesetlerden oluşan bir barikatın üzerinden geçerken Fransız üç renkli bayrağını ve süngülü bir tüfeği havaya kaldırıyor; arkasından silindir şapkalı bir adam, kılıçlı bir işçi ve iki tabanca sallayan bir çocuk geliyor, sağda dumanın içinde Notre-Dame'ın kuleleri görünüyor.

28 Temmuz 1830’da biri Paris’teki Notre-Dame Katedrali’nin kulelerinden birine tırmandı ve tepesine üç renkli bir bayrak astı. Tırnak büyüklüğündeki o bayrağı Halka Önderlik Eden Özgürlük tablosunun köşesinde hâlâ görebilirsiniz. On beş yıl boyunca o bayrak yasaktı. Fransa’nın üzerinde Bourbon krallarının beyaz bayrağı dalgalanıyordu ve Devrim’in ve Napolyon’un mavi, beyaz ve kırmızısı çekmecede saklanan bir şeydi. Üç gün içinde onu yasaklayan kral, X. Charles, bitmişti.

Eugène Delacroix adında otuz iki yaşında bir ressam o üç gün boyunca Paris’teydi. O sonbahar bu günler üzerine bir tuvale başladı. Ona “28 Temmuz” adını verdi ve o küçük bayrağı Notre-Dame’ın üzerine, uzakta, dumanın içinde, sağ tarafa koydu. Tablo Louvre’da asılı ve önünden geçenlerin çoğu iki konuda yanılıyor. Tablonun 1789 Fransız Devrimi’ni gösterdiğini sanıyorlar. Ve silindir şapkalı adamın Delacroix olduğunu düşünüyorlar.

İkisi de doğru değil. Tablo kırk bir yıl sonraki başka bir devrimi anlatıyor ve silindir şapkalı adam neredeyse kesinlikle başka biri. Üstelik bu, Fransız devletinin satın aldığı, astığı, sonra paniğe kapıldığı ve sakladığı bir tablo.

1789 olmayan üç gün

Temmuz 1830’un sonlarında X. Charles basın özgürlüğünü askıya alan, yeni seçilmiş Temsilciler Meclisi’ni fesheden ve seçim kurallarını eski toprak aristokrasisi lehine yeniden yazan bir dizi kararname imzaladı. Kararnameler 26 Temmuz Pazartesi günü yayımlandı. Salı günü matbaacılar iş bıraktı, çünkü susturulmuş bir basın, iş yok demekti. Çarşamba gününe gelindiğinde Paris barikatlarla doluydu.

Fransızlar 27, 28 ve 29 Temmuz’a hâlâ “Üç Şanlı Gün” diyor. Öğrenciler, işçiler, esnaf ve sokak çocukları kaldırım taşlarını söküp pencerelerden kralın askerlerine ateş açtı. Birkaç yüz kişi öldü. 29’unda Louvre’un kendisi de ele geçirildi. Birkaç gün sonra X. Charles tahttan çekilip sürgüne gitti ve kuzeni Orléans Dükü Louis-Philippe, Fransızların Kralı oldu. Fransa’nın Kralı değil. Bütün mesele bu kelime değişikliğindeydi.

Yani bu, Bastille’in basılması değil. Bu barikatın yakınında hiçbir giyotin yok. Bu, doğmakta olan bir anayasal monarşinin resmi; üstelik çok geçmeden o monarşinin kamu binalarını süsleyecek bir adamın elinden çıkmış.

Halka Önderlik Eden Özgürlük, figür figür

Ana figürleri numaralanmış Halka Önderlik Eden Özgürlük: 1 Özgürlük, 2 iki tabancalı çocuk, 3 silindir şapkalı adam, 4 kılıçlı işçi, 5 École polytechnique öğrencisi, 6 mavili yaralı adam, 7 Ulusal Muhafız şapkalı çocuk, 8 yarı soyulmuş ölü adam, 9 Kraliyet Muhafızı'nın ölü askeri, 10 ölü zırhlı süvari, 11 üç renkli bayraklı Notre-Dame, 12 Delacroix'nın imzası, 13 kayıp ayakkabı.

Görseldeki numaralar bu anahtarla eşleşiyor. Bir tanımlama kesin değil de geleneğe dayanıyorsa, tablo bunu belirtiyor.

#FigürNerede bulunurKim olduğu
1ÖzgürlükOrtada, yalınayak, bayrak sağ elinde, tüfek sol elindeBir alegori, portre değil. Sonradan Marianne adını aldı
2İki tabancalı çocukÖzgürlük’ün sağında, ağzı açık, kalçasında bir fişeklikParisli bir sokak çocuğu. Adı Gavroche diye takılmış, Victor Hugo’nun otuz yıl sonra yarattığı bir karakterden
3Silindir şapkalı adamSolda, çifte namlulu bir tüfekle barikatın üzerinde diz çökmüşUzun süre Delacroix olduğu söylendi. Modern tarihçiler katılmıyor
4Kılıçlı işçiEn solda, beyaz gömlekli, kuşağında bir tabancaBir fabrika işçisi ya da amele
5PoliteknikliArka planda, silindir şapkanın arkasında, iki köşeli şapkalıÉcole polytechnique öğrencisi
6Mavili yaralı adamÖzgürlük’ün ayaklarının dibinde diz çökmüş, yukarı bakıyorMavi, beyaz ve kırmızı giyinmiş bir işçi
7Ulusal Muhafız şapkalı çocukEn solda, kaldırım taşlarının arkasında yarı gizliGanimet bir şapka takmış ikinci bir sokak çocuğu
8Yarı soyulmuş ölü adamSol altta, tek bir mavi çoraplaÇoktan soyulmuş bir isyancı
9Ölü Kraliyet MuhafızıSağ altta, sırtüstü, şakosu yuvarlanıp gitmişKralın askerlerinden biri
10Ölü zırhlı süvariSağ alt köşede, yüzüstü, göğüs zırhıylaKraliyet süvarisi
11Notre-DameEn sağda, dumanın içinde, kulede minicik bir üç renkli bayrakSahneyi 28 Temmuz’a tarihleyen bayrak
12İmzaSağda, orta yükseklikte, kırmızıyla: “Eug. Delacroix 1830”Barikata grafiti gibi boyanmış
13Kayıp ayakkabıSol alt köşe, ölü adamın elinin yanında2024’e kadar verniğin altında gizliydi

Kadın kim? Bir portre değil, Özgürlük

Gözünüzün zaten gittiği yerden başlayın. O, bir bulutun üzerindeki bir tanrıça değil. İri, güçlü, güneşten yanmış bir sokak kadını; yalınayak, elbisesi omuzlarından kayıyor, ölülerin üzerinden tırmanıyor. Başı profilden görünüyor, kalabalığa doğru arkaya dönmüş, sanki “haydi” diye bağırıyor. Sağ elinde üç renkli bayrak var. Solunda süngülü bir piyade tüfeği, bir askerin elinden alınan türden bir silah.

Başındaki kırmızı başlık Frig başlığı; antik Roma’da azat edilmiş kölelerin başlığı ve 1789 devrimcilerinin simgesi. Bu, tablonun tamamında önceki devrime yapılan tek doğrudan gönderme ve gerçek bir kişinin değil, bir alegorinin başında duruyor. Delacroix bu konuda dikkatliydi.

Eleştirmenler 1831’de ona yüklendi. Klasik alegorilerin pürüzsüz, beyaz ve idealize olması gerekiyordu. Bunun teninde kir, kaldırdığı kolunun altında kıl vardı. Journal des artistes’teki bir eleştirmen, Delacroix’nın “güzel devrimimizi çamurla” resmettiğini yazdı. Bu bir hakaret olarak söylenmişti. Ama aynı zamanda Delacroix’nın yapmaya çalıştığı şeyin oldukça iyi bir tarifi.

Kırmızı Frig başlıklı, yüzü profilden görünen Özgürlük'ün ayrıntısı; tahta bir direğe takılı üç renkli bayrağı kaldırıyor, elbisesi omuzlarından kayıyor ve belinde sarı-gri bir tunik toplanmış.

Sonraki yüzyıl boyunca Fransa Cumhuriyeti’nin ulusal kişileştirmesi olan Marianne’a dönüştü ve bu imge ulusun kanına karıştı. 1978’den 1995’e kadar yüz franklık banknotun üzerinde, bir Delacroix portresinin yanında yer aldı.

Gavroche olmayan iki tabancalı çocuk

Özgürlük’ün sağında belki on iki, on üç yaşında bir çocuk koşuyor. Siyah kadife bir bere ve yelek giymiş, iki elinde birer tabanca var, biri havada biri aşağıda, ve bağırıyor. Göğsünden çapraz geçen beyaz bir kayış, yetişkin bir askere yetecek büyüklükte bir fişekliği taşıyor. Artık ona ihtiyacı kalmamış birinden ödünç alınmış gibi duruyor.

Siyah bereli ve koyu yelekli, ağzı açık bir çocuğun ayrıntısı; sağ elinde bir tabancayı yukarı kaldırmış, sol elinde bir diğerini aşağıda tutuyor, kalçasında bir asker fişekliği sallanıyor.

Herkes ona Gavroche diyor. Gavroche, Victor Hugo’nun Sefiller romanındaki, ölü askerlerden fişek toplarken bir barikatta şarkı söyleyerek ölen sokak çocuğu. Benzerlik o kadar güçlü ki Hugo’nun bu çocuğu düşündüğüne yaygın biçimde inanılıyor. Ama tarihlere bakın. Sefiller 1862’de yayımlandı. Hugo’nun barikatı başka bir ayaklanmada, Haziran 1832’de geçiyor. Delacroix kendi çocuğunu 1830’da resmetti. Ödünç alan biri varsa, o Hugo’ydu. Louvre’un 19. yüzyıl Fransız resmi küratörü Côme Fabre tam olarak bunu vurguluyor: Hugo’nun karakteri çok sonra ortaya çıkmış olsa da çocuğun lakabı Gavroche.

2024 restorasyonu çocuğun durduğu yeri de değiştirdi. Eski verniğin altında Özgürlük’ün yanında yürüyor gibi görünüyordu. Vernik inceltilince, onun biraz önünde koştuğu anlaşıldı. Özgürlük’ü izlemiyor. Ona önderlik ediyor.

Silindir şapkalı adam: Delacroix mı?

Şimdi o meşhur soru. Solda, barikatta diz çökmüş, uzun siyah bir silindir şapka, siyah bir redingot ve gevşek bir boyunbağı takmış, elinde çifte namlulu bir tüfek tutan bir adam var. Yüzü portreye benzeyecek kadar özenle çizilmiş tek figür o. Uzun zaman boyunca rehber kitaplar onun Delacroix’nın kendisi olduğunu, ressamın kendini barikata koyduğunu söyledi.

Güzel bir fikir. Büyük olasılıkla yanlış. Modern sanat tarihçileri otoportre yorumunu reddediyor. Tiyatro yöneticisi Étienne Arago ve Delacroix’nın arkadaşı olup sonradan Louvre’da küratör olan Frédéric Villot da dahil başka isimler de öne sürüldü. Bir uzlaşı yok ve Delacroix’ya ait hiçbir belge meseleyi çözmüyor.

Tablonun sol tarafının ayrıntısı: kılıcını kaldırmış, kuşağında tabanca olan beyaz gömlekli bir işçi, yanında çifte namlulu tüfek tutan siyah silindir şapkalı ve redingotlu bir adam, aşağıda kaldırım taşlarının üzerinden bakan uzun şapkalı bir çocuk.

Elimizde olan, Delacroix’nın nasıl hissettiğine dair kendi anlatımı. Ekim 1830’da emekli bir general olan kardeşi Charles’a şunu yazdı: “Modern bir konuya, bir barikata giriştim ve vatanım için zafer kazanmadıysam bile, en azından onun için resim yapacağım.” Bu cümleyi bir daha okuyun. Bu, bir savaş yerine bir resim sunan bir adamın cümlesi. Tarihçilerin çoğu bunu barikatta bulunmadığının sessiz bir itirafı olarak okuyor ve kardeşine bunu yazan bir adamın kendini oraya elinde silahla resmetmiş olması pek olası değil.

Silindir şapkanın daha iyi bir okuması var ve bu okuma kıyafetlerden geliyor. Şapka, redingot ve boyunbağı burjuva, beyefendi diyor. Ama daha aşağıya bakın. Pantolonu bir işçi pantolonu ve bir işçi kemeri takıyor. Molozların arasında diz çökmüş. Figür bilinçli olarak karışık, biraz beyefendi biraz amele, ve mesaj da bu karışımda. 1830’da orta sınıf ile işçi sınıfı üç gün boyunca aynı tarafta savaştı. Silindir şapkalı adam, tek bir bedende o ittifak.

Kılıçlı işçi ve iki köşeli şapkalı öğrenci

Silindir şapkanın solunda onun zıttı duruyor. Beyaz gömlekli, başında bere, yumruğunda havaya kalkmış bir kılıç ve kırmızı bir mendille bağlanmış kuşağına sıkıştırılmış bir tabanca taşıyan, sert yüzlü bir adam. Genellikle bir fabrika işçisi olarak tanımlanır. Salıdan beri savaşan bir adama benziyor.

Arkalarında, küçük ve kolayca gözden kaçan, iki köşeli şapkalı genç bir adam var. Bu, öğrencileri 1830’da isyancılara katılan ve bunun için övülen seçkin mühendislik okulu École polytechnique’in üniformasıdır. Üçünü bir araya koyun, bilinçli bir set elde edersiniz: işçi, burjuva, öğrenci. Delacroix, Paris’in toplumsal sınıflarını barikatının sol tarafına bir oyuncu listesi gibi dizdi.

Ve onların altında, neredeyse gömülü, çoğu insanın hiç fark etmediği bir figür var. Bir çocuk iki eliyle kaldırım taşlarına tutunarak onların üzerinden bakıyor. Başında, önünde boru biçiminde bir rozet olan uzun siyah bir şapka var; Ulusal Muhafız’ın voltigeur birliklerinin şapkası. Bu bir çocuk şapkası değil. Kime ait olduğunu ancak tahmin edebiliriz. Bu tabloda bir değil iki sokak çocuğu var ve korkmuş görünen ikincisi.

Mavi, beyaz ve kırmızılı yaralı adam

Özgürlük’ün ayaklarının dibinde bir adam taşların arasından doğrulmaya çalışıyor ve ona bakmak için dönüyor. Başı düğümlü bir mendille sarılı. Mavi bir ceket, beyaz bir gömlek ve kırmızı bir kuşak giymiş.

Düğümlü pembe bir mendil, mavi ceket ve kırmızı kuşak takmış, barikatta doğrulup Özgürlük'e doğru yukarı bakan yaralı bir adamın ayrıntısı.

Mavi, beyaz ve kırmızı. Bayrağı giymiş. Aynı zamanda tablodaki, Özgürlük’ün ötesine ya da bize değil, doğrudan ona bakan tek figür. Ölmekte olan bir adam uğruna savaştığı şeye bakıyor ve onun renklerini taşıyor.

Restoratörler, Delacroix’nın bayraktan uzakta, tuvalin her yerine minicik mavi, beyaz ve kırmızı dokunuşlar serpiştirdiğini buldu. İki restoratörden biri olan Laurence Mugniot, ressamın “bayrağı yankılamak için her yere ince bir serpinti hâlinde minicik mavi, beyaz ve kırmızı fırça darbeleri sakladığını” söyledi. Bayrak sadece Özgürlük’ün elinde değil. Kıyafetlerde, yaralarda ve dumanda.

Barikatın dibindeki ölüler

Tablonun alt üçte biri, insanların önünden geçip gittiği kısım.

Solda pantolonu çıkarılmış, gömleği yukarı sıyrılmış, bir ayağında hâlâ mavi bir çorap olan genç bir adam yatıyor. Barikatlardaki cesetler giyilebilecek her şey için soyulurdu ve bu da çoktan didiklenmiş. Delacroix bu duruşu kısmen ölü kahraman geleneğinden, kısmen de içini dışını bildiği bir tablodan aldı. Genç bir adamken, Medusa’nın Salı tablosundaki figürlerden biri için Théodore Géricault’ya modellik yapmıştı. O tablo bugün bununla aynı salonda asılı.

Tablonun sol altındaki ölü genç adamın ayrıntısı; yarı soyulmuş, yırtık beyaz bir gömlekle kaldırım taşlarının üzerinde yatıyor, bir ayağında mavi bir çorap var ve elinin yanında gölgede eski, yıpranmış bir ayakkabı duruyor.

Sağda kralın adamlarından ikisi yatıyor. Biri, gri paltosu açık, sırtüstü yatan bir Kraliyet Muhafızı askeri. Uzun askerî başlığı olan şakosu yerde yuvarlanıp gitmiş. Yanında, çelik göğüs zırhı içinde yüzüstü yatan bir zırhlı süvari var; beyaz apoletinden tanınan bir ağır süvari.

Tablonun sağ alt kısmının ayrıntısı: gri paltolu, sırtüstü yatan ölü bir Kraliyet Muhafızı askeri, siyah şakosu yerde yuvarlanmış, yanında çelik göğüs zırhlı bir süvari yüzüstü yatıyor.

Delacroix’nın iki tarafın ölülerine de aynı ağırlığı, aynı ışığı ve aynı özeni verdiğine dikkat edin. Bu yığında kimse kötü adam değil. Louvre’un tablo hakkındaki kendi yazıları onun gerçekçiliğinden, sokaklarda günlerce bırakılan cesetlerin korkunç görüntüsünden söz ediyor. 1830’da Parisliler tam olarak bunu görmüştü. Özgürlük bulutların üzerinde yürümüyor. İnsanların üzerinde yürüyor.

Notre-Dame ve tam oturmayan bir şehir

Çocuğun ötesine, omzunun üzerinden dumanın içine bakın. Orada Notre-Dame’ın iki kare kulesi var ve birinin üzerinde, yaklaşırsanız, tırnak büyüklüğünde bir bayrak. Mavi, beyaz ve kırmızı. Bu, 28 Temmuz sabahı asılan bayrak ve Delacroix’nın tablosunun adının sadece “Bir Barikat” değil de “28 Temmuz” olmasının nedeni.

Bir sıra yüksek ev cephesinin üzerinde dumanın içinden yükselen Notre-Dame kulelerinin ayrıntısı; sol kulenin tepesinde minicik üç renkli bir bayrak, sağ altta ateş eden askerler.

Kulelerin altında nehir kıyısında bir sıra yüksek ev var. Restorasyon, her cephenin yanındakinden farklı olduğunu ve pencerelerden gelen silah ateşinin dumanın içinde minicik pembe çizgiler olarak boyandığını gösterdi. Coğrafya gevşek. Paris’te tam olarak bu manzarayı görebileceğiniz tek bir nokta yok ve tarihçiler barikatın nerede olması gerektiğini hâlâ tartışıyor. Delacroix bir harita yapmıyordu. Katedrali kadrajda istiyordu, çünkü katedral Paris’ti. Binanın kendi hikâyesini merak ediyorsanız, Notre-Dame rehberimiz oradan devam ediyor.

Halka Önderlik Eden Özgürlük’ün anlamı: devlet onu neden sakladı

Tablo, ilkbaharda açılan 1831 Salonu’na “28 Temmuz. Halka Önderlik Eden Özgürlük” adıyla gönderildi. Aynı anda hem bir başarı hem de bir skandaldı. Ağustos 1831’de Louis-Philippe hükümeti onu Delacroix’dan 3.000 franka satın aldı. Yeni kralı kral yapan devrimi onurlandırması amaçlanıyordu.

Sorun, devrimlerin bittiği yerde kalmamasıydı. Bir yıl içinde Paris’te bir kolera salgını ve Haziran 1832’de, Hugo’nun yazacağı başka bir ayaklanma yaşandı. Göğsü açık bir Özgürlük’ün silahlı işçileri kraliyet askerlerinin cesetleri üzerinden yönettiği bir resim, hükümetin bir kutlaması gibi görünmeyi bıraktı. Talimat gibi görünmeye başladı.

Tablo indirildi. Delacroix’ya iade edildi ve yıllarca gözden kayboldu. 1848’de eleştirmen Champfleury, fazla devrimci olduğu için bir tavan arasında saklandığını yazdı. Aynı yıl yeni bir devrim İkinci Cumhuriyet’i getirdi ve tablo kısa bir süre için gün yüzüne çıktı. 1855’teki büyük Paris dünya fuarında, Delacroix’ya bütün bir salonun ayrıldığı sergide yeniden gösterildi. Delacroix’nın öldüğü yıl olan 1863’te, yaşayan sanatçıların ulusal müzesi Luxembourg Müzesi’ne gitti. 1874’te, Üçüncü Cumhuriyet döneminde Louvre’a girdi. O zamana kadar bir Cumhuriyet onu nihayet irkilmeden asabiliyordu.

1830’dan sonraki her Fransız hükümeti bu tablonun kendilerini mi anlattığına, yoksa kendilerine karşı mı olduğuna karar vermek zorunda kaldı. Cevap sürekli değişti.

2024 restorasyonunun geri getirdikleri

  1. yüzyılın büyük bölümünde Halka Önderlik Eden Özgürlük kahverengi bir tabloydu. Ziyaretçiler sarı bir elbise, çamurlu bir gökyüzü ve donuk bir bayrak gördü ve Delacroix’nın bu olduğunu düşündü. Değildi. Vernikti.

2024 restorasyonundan önceki tablo; genel tonu sararmış ve daha koyu, gökyüzü kahverengimsi ve Özgürlük'ün elbisesi daha düz bir sarı.

2023 sonbaharında Louvre’un restoratörleri Bénédicte Trémolières ve Laurence Mugniot çalışmaya başladı. Yaklaşık altı ay çalıştılar ve oksitlenmiş sekiz vernik katmanını, içlerinde hapsolmuş kirle birlikte kaldırdılar. 1949’daki son kapsamlı restorasyon kalın bir vernik ve kendi rötuşlarını eklemişti. Louvre resim bölümü başkanı Sébastien Allard etkiyi basitçe ifade etti: beyazlar ve gölgeler sarımsı katmanların altında birbirine karışıp erimişti.

Geri gelen başka bir tabloydu. Gökyüzü kahverengi bir pus değil, beyaz bulut ve beyaz duman. Bayrak keskin. Ve Özgürlük’ün onlarca yıldır herkesin sarı diye tarif ettiği elbisesi açık gri çıktı. Delacroix onu baştan sona gri boyamış, sonra üzerine sarı sürmüştü; en yoğun göğsünde, bacaklarına doğru solarak. Düz sarı, 1949’dan kalma bir rötuştu. Sol alt köşede, kaldırım taşlarına karışıp kaybolmuş eski, yıpranmış, deri bir ayakkabı ortaya çıktı. Tablo 2024 ilkbaharında duvarına geri döndü.

Fark en kolay köşelerde görülüyor. Bir kenarda durun, kayıp ayakkabıyı bulun, sonra Özgürlük’ün kalkık kolunun arkasındaki gökyüzüne bakın. Chiaro, siz o gökyüzüne bakarken sekiz vernik katmanının hikâyesini anlatıyor; restoratörlerin neyi kaldırdığını gerçekten görebileceğiniz tuvalin tek bölümü orası.

Halka Önderlik Eden Özgürlük Louvre’da nerede?

Tablo Louvre’un Denon kanadında, birinci katta, müzenin 700 numaralı salon olarak numaralandırdığı Salle Mollien’de. Burası büyük Fransız romantik tablolarının bulunduğu uzun kırmızı salon. Tablo yaklaşık 2,6 metre yüksekliğinde ve 3,25 metre genişliğinde, yani onu kapıdan görürsünüz. Géricault’nun Medusa’nın Salı tablosu aynı salonda asılı ve David’in Napolyon’un Taç Giyme Töreni yakındaki Salle Daru’da; Taç Giyme Töreni’ndeki kalabalık rehberimiz sizi o salonda figür figür gezdiriyor.

Louvre'un Salle Mollien'inde koyu kırmızı bir duvarda ağır yaldızlı çerçevesi içinde asılı Halka Önderlik Eden Özgürlük; ön planda ziyaretçiler onu fotoğraflıyor.

Louvre’un resmî sitesine göre müze pazartesi, perşembe, cumartesi ve pazar günleri 09.00-18.00, çarşamba ve cuma günleri 09.00-21.00 arasında açık. Salı günleri kapalı. Biletler Avrupa Ekonomik Alanı’nda yaşayanlar için 22 euro, diğer ziyaretçiler için 32 euro ve müze önceden bir giriş saati ayırtmayı öneriyor. Çarşamba ve cuma akşamları bu salon için en iyi zaman. Mona Lisa kuyruğu dağıldığında kalabalık azalıyor ve Salle Mollien onun salonuna birkaç adım uzaklıkta.

Bu tablo çoğundan fazla seyahat etti. 1999’da bir jumbo jet için fazla büyük olduğundan bir Airbus Beluga kargo uçağının içinde Tokyo’ya uçtu. Şubat 2013’te, yeni Louvre-Lens’e ödünç verilmişken bir keçeli kalemle tahrip edildi. Bir restoratör onu iki saatten kısa sürede temizledi.

Kalabalık bir tuvali bu şekilde okumayı seviyorsanız, Rafael’in Atina Okulu freski için de aynı numaralı anahtar var; serinin tamamı Ünlü Tablolar, Tüm Figürler Tek Tek yazısında bir araya getirildi.

Önünde dururken nelere bakmalı

Ona on dakika verin.

Önce sağ kenara yaklaşın ve imzayı bulun: “Eug. Delacroix 1830”, barikatın kerestesi üzerinde kırmızı boyayla, aşağı yukarı çocuğun dizi hizasında. Sokakta bir duvara karalama yapar gibi imzalamış.

İkinci olarak, Notre-Dame’ın üzerindeki küçük üç renkli bayrağı bulun. Minicik. Tablonun tarihi o.

Üçüncü olarak, silindir şapkaya bakın, sonra gözünüzü pantolonuna ve kemerine indirin. Sınıf meselesinin tamamı, başı ile dizleri arasındaki o boşlukta.

Son olarak sol alta inin ve ayakkabıyı bulun. Onlarca yıl kimse onu göremedi. Şimdi Louvre’un en gürültülü tablosundaki en sessiz nesne. Tablonun hikâyesinin devamını, burada durak yapan ücretsiz Louvre sesli rehberimizde dinleyebilirsiniz.

Delacroix otuz üç yıl daha yaşadı. Fransa’nın en çok onurlandırılan ressamlarından biri oldu ve barikatını bir tavan arasında saklamış olan aynı devlet için tavanlar ve kütüphaneler boyadı. Ama bir daha buna benzer bir şey resmetmedi. Nehrin üzerindeki dumanın bir yerinde, bir katedral kulesinde, tırnak büyüklüğünde bir bayrak hâlâ 28 Temmuz’u işaret ediyor.