
რენესანსის თითქმის ყველა „მოგვების თაყვანისცემა“ პორტრეტის ხატვის საშუალება იყო. ბიბლიური ამბის მიხედვით, აღმოსავლეთის სამი მეფე შორი გზიდან მოვიდა ოქროთი, გუნდრუკითა და მურით. მეფეები ნებისმიერი სახით შეიძლებოდა დაეხატათ. ფლორენციელი დამკვეთები მხატვრებს რეგულარულად სთხოვდნენ, მოგვებისთვის დამკვეთის მეგობრების, ოჯახის წევრებისა და პოლიტიკური მოკავშირეების სახეები მიეცათ. მეფეების უკან მდგარი თვითმხილველები კიდევ უფრო ადგილობრივები შეიძლებოდა ყოფილიყვნენ. მთელი ნახატი შეიძლებოდა საოჯახო პორტრეტად ქცეულიყო, წმინდა სცენად შენიღბული.
ბოტიჩელის „მოგვების თაყვანისცემა“, დახატული 1470-იანი წლების შუა ხანებში და ახლა უფიცის გალერეაში დაცული, ამ ხრიკის ყველაზე ამბიციური ვერსიაა. ეს მედიჩების დინასტიის პორტრეტია, შენიღბული მეფეების ბაგასთან მისვლად. და ამავდროულად, ძალიან ჩუმად, ის იტალიურ ხელოვნებაში მხატვრის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ავტოპორტრეტია. ბოტიჩელიმ საკუთარი თავი ნახატის მარჯვენა კიდეზე მოათავსა, პირდაპირ მაყურებლისკენ მზერით.
ეს ესეა იმაზე, ვინ ვინ არის, რას აკეთებს ნახატი და რატომ აღმოჩნდება მხატვარი მარჯვნივ.
რას უყურებთ სინამდვილეში
მოქმედება ნახევრად დანგრეულ კლასიკურ შენობაში ხდება, ისეთ ჩამოშლილ ტრიუმფალურ თაღში, რომლითაც XV საუკუნის იტალიელი მხატვარი, ჩვეულებრივ, „ანტიკურ სამყაროზე“ მიანიშნებდა. ნანგრევებში, წინა პლანზე, დაბალ შემაღლებაზე ღვთისმშობელი ზის, მუხლზე ყრმა ქრისტე ჰყავს. იოსები მის გვერდით დგას ან დაჩოქილია, იმის მიხედვით, რომელ რესტავრაციას უყურებთ.
სამი მეფე მოსულა: ერთი მიწაზეა ყრმა ქრისტეს წინ, ორი ოდნავ უკან, სამივე დახვეწილ თანამედროვე ფლორენციულ სამოსშია, რომელიც დიდად არც ცდილობს, აღმოსავლეთის სამეფო მოსასხამს დაემსგავსოს. მათ გარშემო ორ ათეულამდე მამაკაცისა და რამდენიმე ქალის ბრბოა, ასევე ფლორენციულ სამოსში, ასევე 1470-იანი წლების შუა ხანების მოდით. ზოგი ყრმა ქრისტეს უყურებს. ზოგი ერთმანეთს. ზოგი რაღაცაზე მიუთითებს. ერთი მათგანი, ტილოს მარჯვენა კიდეზე, თქვენ გიყურებთ.
ნახატი ტემპერითაა შესრულებული დაფაზე, დაახლოებით 111 × 134 სანტიმეტრია და თავდაპირველად საკურთხევლის ხატი იყო. საკმაოდ პატარაა იმისთვის, რომ ახლოს მდგომმა ყველა ფიგურის სახე მკაფიოდ დაინახოთ. ეს მნიშვნელოვანია. სახეებია მთავარი.
ვინ შეუკვეთა
დამკვეთი იყო გასპარე დი ძანობი დელ ლამა, ფლორენციელი ბანკირი და მედიჩების წვრილი მოხელე. არისტოკრატული წარმომავლობა არ ჰქონდა. რამდენიმე ფინანსურ სკანდალში იყო გარეული. სურდა, მედიჩების წრეში თავისი მდგომარეობა განემტკიცებინა, და ეს საკურთხევლის ხატი, დაახლოებით 1475 წელს, შეუკვეთა თავისი ოჯახის სამლოცველოსთვის სანტა-მარია-ნოველას ეკლესიაში, ნავის სამხრეთ მხარეს. (თავად სამლოცველო აღარ არსებობს, 1565 წელს დაანგრიეს.)
ნახატი თვალსაჩინოებისთვის ბრძოლა იყო. როცა ბოტიჩელის მედიჩები მეფეებად დაახატვინა, მედიჩების ბიძაშვილები, მოკავშირეები და კლიენტები კი თვითმხილველებად, დელ ლამამ თავი სამუდამოდ და თვალსაჩინოდ დაუკავშირა ფლორენციის ყველაზე ძლიერ ოჯახს. გამოუვიდა. ყველა ფლორენციელი, ვინც მომდევნო ოთხმოცდაათი წლის განმავლობაში სანტა-მარია-ნოველაში შედიოდა, ხედავდა წმინდა სცენად შენიღბულ საოჯახო პორტრეტს და ხედავდა მასთან დაკავშირებულ დელ ლამას სახელს.
დელ ლამა თავადაც ნახატშია. ის წვერიანი ხანდაზმული კაცია მარჯვენა მხარეს ფიგურების მეორე რიგის შუაში, რომელიც მაყურებელს უყურებს და ერთი თითით ზემოთ მიუთითებს, თითქოს დარბაზს წარადგენს. ბოტიჩელის მხატვრული კამეო მარჯვენა კიდეზე გარკვეული აზრით დელ ლამას პასუხობს: დამკვეთი და მხატვარი, ორივე ჩუმად ამოსაცნობი, ტილოს ერთსა და იმავე მხარეს.
ვაზარის იდენტიფიკაცია
იმის უმეტესობა, რაც ვიცით, თუ ვინ ვინ არის ამ ნახატზე, ჯორჯო ვაზარის „მხატვართა ცხოვრების“ ერთი წინადადებიდან მოდის, რომელიც ნახატის დასრულებიდან დაახლოებით სამოცდათხუთმეტი წლის შემდეგ დაიწერა. ვაზარიმ, რომელსაც ფლორენციული კარის ტრადიციაზე ჰქონდა წვდომა და შეეძლო ეკითხა ადამიანებისთვის, რომლებიც უფროს თაობას იცნობდნენ, სამი მეფე პირდაპირ დაასახელა. თანამედროვე მკვლევრებმა მისი იდენტიფიკაციები დაადასტურეს და დააზუსტეს მედიჩების სხვა პორტრეტებთან, განსაკუთრებით კოზიმოს, პიეროსა და სხვების შემორჩენილ მედლებთან და ბრინჯაოს ქანდაკებებთან შედარებით.
აი, ვაზარის იდენტიფიკაცია, რომელიც დღემდე სამეცნიერო ამოსავალ წერტილად რჩება.
კოზიმო უფროსი, როგორც დაჩოქილი მეფე

მეფე, რომელიც პირდაპირ ყრმა ქრისტეს წინ დაჩოქილა, გვირგვინი გვერდით მიწაზე დაუდია და ყრმის პატარა ფეხი ხელში უჭირავს, არის კოზიმო უფროსი დე მედიჩი (Cosimo il Vecchio). 1389 წელს დაბადებულმა კოზიმომ ფაქტობრივად დააარსა მედიჩების პოლიტიკური დინასტია. როცა ბოტიჩელიმ ეს ნახატი შექმნა, კოზიმო უკვე თერთმეტი წლის გარდაცვლილი იყო, 1464 წელს გარდაიცვალა, მაგრამ ვაზარი ამბობს, და სახეც ადასტურებს, რომ ბოტიჩელიმ ის შემორჩენილი მედლებისა და ბიუსტ-პორტრეტების მიხედვით დახატა.
ეს ნახატში ყველაზე თვალსაჩინო ადგილია. უხუცესი მოგვი, ყრმა ქრისტეს ფერხთით დაჩოქილი. კოზიმოს იქ მოთავსებით ნახატი პატარა თეოლოგიურ არგუმენტს გამოთქვამს: მედიჩების დინასტია პირველი იჩოქებს ქრისტეს წინ. საოჯახო სანახაობა მოწიწებულია და არა ქედმაღალი.
კოზიმო მელოტია, ოდნავ კეხიანი ცხვირით და იმ მძიმე ყბით, რომელიც სიცოცხლეში ჰქონდა. პროფილშია. სახე ამოსაცნობია ყველასთვის, ვინც იცნობს მისი გარდაცვალების შემდეგ მოჭრილ ბრინჯაოს მედლებს.
პიერო ნიკრისიანი, როგორც მეორე მეფე
შუა მეფე, კოზიმოს ოდნავ უკან დაჩოქილი, ყარყუმით გაწყობილ წითელ მოსასხამში, ვედრებით აწეული ხელებით, არის პიერო ნიკრისიანი დე მედიჩი (Piero il Gottoso). პიერო კოზიმოს ვაჟი და მემკვიდრე იყო. ოჯახს მხოლოდ ხუთი წელი, 1464-დან 1469 წლამდე, განაგებდა და ორმოცდაცამეტი წლისა გარდაიცვალა იმ ნიკრისისგან, რომელმაც მეტსახელი შეარქვა. კოზიმოს მსგავსად, ისიც უკვე გარდაცვლილი იყო, როცა ბოტიჩელიმ ეს ნახატი შექმნა.
პიერო კოზიმოზე ახალგაზრდა ჩანს, უფრო სავსე სახით, უფრო განიერი პირით. უფროს კაცზე უფრო მდიდრულად, უფრო ჰერცოგივით აცვია. ნახატში მისი როლი ხიდობაა: კავშირი დამაარსებელსა და ოჯახის ამჟამინდელ თაობას შორის.
ჯოვანი დე მედიჩი, როგორც მესამე მეფე
მესამე მეფე, რომელიც მაყურებლისკენ ზურგით ნაწილობრივ შემობრუნებულია და ასევე დაჩოქილია, არის ჯოვანი დე მედიჩი, პიეროს უმცროსი ძმა და კოზიმოს მეორე ვაჟი. ჯოვანი ახალგაზრდა გარდაიცვალა, 1463 წელს, მამამისზეც და უფროს ძმაზეც ადრე. ბოტიჩელიმ ის ოჯახის მოგონებებისა და სიკვდილის შემდეგ მოჭრილი მედლის მიხედვით დახატა.
სამი მეფე, სამი მედიჩი, რომელთაგან ორი ნახატის შექმნამდე გარდაიცვალა: ეს დინასტიური ძეგლია. ნახატი ცოცხალ ოჯახთან ერთად გარდაცვლილ დამაარსებლებსაც პატივს მიაგებს.
ლორენცო დიდებული ფეხზე მდგარ ბრბოში
მარცხნივ მდგარ ფიგურებს შორის, ოდნავ მაღლა, მუქ სამოსში, პატარა შავი ქუდით, ხმალზე ერთი ხელით დაყრდნობილი, დგას ლორენცო დიდებული დე მედიჩი (Lorenzo il Magnifico), ნახატის შექმნის დროს ფლორენციის ფაქტობრივი მმართველი. 1475 წელს ლორენცო ოცდაექვსი წლისა იქნებოდა, ექვსი წლით ადრე, პიეროს სიკვდილის შემდეგ, ახლახან ჩაბარებული ოჯახის ქონების სათავეში.

ლორენცოს სახე ცნობილია. მტაცებლური პროფილი, გრძელი ყბა, მუქი თვალები. ბოტიჩელი ნატურიდან ხატავდა. (ლორენცო ყოველდღიურად იყო მედიჩების სასახლესა და მიმდებარე ვილებში; ბოტიჩელი ოჯახის წრის წევრი იყო ინტელექტუალურად და სოციალურად, თუნდაც არა როგორც ხელფასიანი მსახური.) ამ ნახატის ლორენცო იგივე ლორენცოა, რომელსაც ბოტიჩელი მოგვიანებით შენიღბული სახით მოათავსებდა „ვენერას დაბადებასა“ და „გაზაფხულში“. აქ კი ლორენცო უეჭველად თავად არის.
ჯულიანო დე მედიჩი მდგარ ფიგურებს შორის

მდგარ ფიგურებს შორის, ზოგი იდენტიფიკაციით ტილოს მარჯვენა მხარეს, უფრო მუქ სამოსში, ოდნავ დახრილი თავით, დგას ჯულიანო დე მედიჩი, ლორენცოს უმცროსი ძმა. ჯულიანო ლორენცოზე ოთხი წლით უმცროსი იყო, ნახატის შექმნისას ოცდაორი წლის. ლორენცოს შემდეგ ის ოჯახის სავარაუდო მემკვიდრე იყო. ამ ნახატის დასრულებიდან სამი წლის შემდეგ, 1478 წელს, ჯულიანოს პაციების შეთქმულებისას ფლორენციის საკათედრო ტაძარში მოკლავდნენ: სააღდგომო წირვაზე მკერდში ცხრამეტჯერ დაჭრეს. ლორენცო იმავე თავდასხმას გადაურჩებოდა, კისერზე დანის ჭრილობით.
ასე რომ, ეს ნახატი მედიჩების ოჯახს პაციების კატასტროფამდე ბოლო წლებში აფიქსირებს. ჯულიანო ჯერ კიდევ ცოცხალია, ჯერ კიდევ დგას, ჯერ კიდევ დინასტიური ჯგუფური პორტრეტის ნაწილია. სამ წელიწადში ის დუომოში მკვდარი იქნება. ბოტიჩელი, რომელიც ჯულიანოს კარგად იცნობდა, მოგვიანებით მის ცნობილ სიკვდილისშემდგომ პორტრეტს დახატავდა, რომელიც ახლა ბერლინის სურათების გალერეაშია (Gemäldegalerie).
ბოტიჩელის ავტოპორტრეტი მარჯვნივ

ტილოს უკიდურეს მარჯვენა მხარეს, მდგარი ფიგურების წინა რიგში, ყვითელ-ოქროსფერ მოსასხამში, პატარა მოწითალო-ქერა წვერით, პირდაპირ მაყურებლისკენ მზერით დგას თავად სანდრო ბოტიჩელი. ვაზარი მას პირდაპირ ასახელებს: „ნახატში არის თავად სანდროს პორტრეტი, რომელიც მარჯვნივ მდგარი ფიგურაა, მაყურებლისკენ შემობრუნებული“.
ამ ნახატის შექმნისას ბოტიჩელი დაახლოებით ოცდაათი წლისა იქნებოდა. სახე ემთხვევა. წვერი ემთხვევა. გამომეტყველება, ოდნავ სკეპტიკური, ოდნავ დაღლილი, ძალიან ფხიზელი, ემთხვევა იმ სახეს, რომელსაც მოგვიანებით სხვა კონტექსტებში დახატავდა.
მხატვრის კამეო მარჯვენა კიდეზე 1475 წელს ახალი ტრადიცია არ იყო. ჯოტო ფრესკების ბრბოში იმალებოდა. მაზაჩომ საკუთარი თავი ბრანკაჩის სამლოცველოში მოათავსა. გირლანდაიო ათი წლის შემდეგ იგივეს გააკეთებდა სანტა-მარია-ნოველაში. ბოტიჩელის ვერსიაში უჩვეულო მზერის პირდაპირობაა. ის წმინდა სცენას არ უყურებს. არც თავის დამკვეთს. ის მშვიდად და მტკიცედ მაყურებელს უყურებს.
საუკუნენახევრის შემდეგ კარავაჯო მსგავს რამეს გააკეთებდა თავის ავტოპორტრეტში გოლიათის მოკვეთილი თავის სახით, ბორგეზეს გალერეაში. გვაქვს მთელი ესე კარავაჯოს გვიანდელ თვითწარმოდგენებზე რომში, რომელიც ბოტიჩელის აქ გაკეთებულ სვლას ეხმიანება. და გვაქვს ესე რაფაელის ავტოპორტრეტზე „ათენის სკოლაში“, დახატული ამ „თაყვანისცემიდან“ ოცდათექვსმეტი წლის შემდეგ, სადაც იგივე ხრიკი, მხატვარი წმინდა სცენის მარჯვენა კიდიდან მაყურებელს უყურებს, გაცილებით დიდ მასშტაბზეა გამოყენებული.
ბოტიჩელი „მოგვების თაყვანისცემის“ მარჯვენა კიდეზე პროტოტიპია. რაფაელი ვატიკანში, ზოგი ინტერპრეტაციით, მას პატივს მიაგებს.
რას აკეთებს ნახატი პოლიტიკურად
ნახატი ყველა დონეზე მედიჩების პროპაგანდაა. დინასტიის სამი დამაარსებელი ბაგასთან დაჩოქილა, სცენის ყველაზე მოწიწებულ პოზებში. ოჯახის ამჟამინდელი მეთაურები მდგარ ბრბოში არიან, თავშეკავებულ თანამედროვე სამოსში, თანდასწრენი, მაგრამ თავს არ იწონებენ. დამკვეთი, დელ ლამა, მეორე რიგშია და ცისკენ მიმართული თითით ამოიცნობა. მხატვარი მარჯვნივაა და გარეთ იყურება.
1475 წლისთვის მედიჩები უკვე წუხდნენ, როგორ ემართათ თავიანთი სულ უფრო თვალსაჩინო ძალაუფლება ქალაქში, რომელიც, ნომინალურად მაინც, რესპუბლიკა იყო. მედიჩების ტრადიციული სტრატეგია იყო ძალაუფლების ფლობა მისი ფრიალის გარეშე: მოკრძალებულად ჩაცმა, საზეიმო ტიტულებზე უარის თქმა, იმის ფიქციის შენარჩუნება, რომ ისინი უბრალოდ კიდევ ერთი ფლორენციული ოჯახი იყვნენ. „მოგვების თაყვანისცემამ“, როგორც საჯარო ხელოვნების ნიმუშმა სანტა-მარია-ნოველაში, ეს ძაფი ზუსტად გაატარა ნემსში. ოჯახი საკუთარ თავს ფლორენციის მეფეებად არ ხატავდა. ის საკუთარ თავს ხატავდა აღმოსავლეთის მეფეებად, ქრისტეს წინ დაჩოქილებად. მოწიწება და თვალსაჩინოება, ერთი ჟესტით.
ხრიკი დაახლოებით ასი წელი მუშაობდა. მედიჩები ქალაქს, მეტ-ნაკლებად უწყვეტად, დინასტიის დასასრულამდე, 1737 წლამდე ფლობდნენ.
რატომ არის ეს ნახატი უფიცში
„მოგვების თაყვანისცემა“ დელ ლამას სამლოცველოში, სანტა-მარია-ნოველაში ეკიდა დაახლოებით 1475 წლიდან 1565 წლამდე, სანამ სამლოცველო ეკლესიის რეკონსტრუქციისას არ დაანგრიეს. ნახატი გადაარჩინეს, გადაიტანეს და საბოლოოდ მედიჩების კოლექციაში მოხვდა. უფიცში, სავარაუდოდ, XVII საუკუნის ბოლოს ჩამოკიდეს. მას შემდეგ მუზეუმშია, შედარებით მცირე გადაადგილებით.
ახლა ის ბოტიჩელის დარბაზებშია, „გაზაფხულისა“ და „ვენერას დაბადების“ გვერდით, 10–14 დარბაზში. ეს მუზეუმის ერთ-ერთი ყველაზე ხალხმრავალი დარბაზია. დამთვალიერებლების უმეტესობა ორი დიდი მითოლოგიური ნახატის წინ ჩერდება, ფოტოებს იღებს და „თაყვანისცემას“ გვერდს უვლის, რომ 35-ე დარბაზში ლეონარდოსა და მიქელანჯელოსთან მივიდეს.
ეს შეცდომაა. „თაყვანისცემა“ უფრო ბიოგრაფიულია, უფრო პოლიტიკურად დატვირთული და, შესაძლოა, უფრო მეტს ამხელს იმაზე, თუ როგორ ესმოდა ბოტიჩელის ქალაქში საკუთარი როლი, ვიდრე ორივე უფრო ცნობილი ნახატი. მის წინ დგომა და სახეების ამოცნობა, კოზიმო, პიერო, ჯოვანი, ლორენცო, ჯულიანო, დელ ლამა და თავად ბოტიჩელი, ნიშნავს 1475 წლის ფლორენციის ნაჭრის იშვიათი პირდაპირობით დანახვას.
Chiaro შვიდივე ამოცნობილ პორტრეტს, მედიჩების სამ მეფეს, ბრბოში მდგარ მედიჩების ორ ძმას, დამკვეთ დელ ლამას და მარჯვნივ მდგარ ბოტიჩელის, ერთ უწყვეტ ჯგუფურ ფოტოდ გაგატარებთ ადრეული ახალი დროის სამოსში, ასე რომ, ნახატი იკითხება როგორც საოჯახო პორტრეტი, რაც ის ყოველთვის იყო, და არა როგორც წმინდა სცენა, რომლადაც ჩაცმულია.
როგორ გააკეთა ეს ბოტიჩელიმ
ვაზარი კვლავ ამბობს, რომ ბოტიჩელიმ ამ ნახატში „ლამაზი და ცოცხალი სახეები“ შექმნა და რომ ნამუშევარმა მას „დიდი სახელი მოუტანა როგორც ფლორენციაში, ისე სხვაგან“. სწორედ ამ ნახატმა აქცია ბოტიჩელი იმ მხატვრად, რომელსაც მედიჩები თავიანთ ყველაზე პოლიტიკურ შეკვეთებს ანდობდნენ. ამ „თაყვანისცემის“ შემდეგ მან მიიღო სიქსტის კაპელის ფრესკები სიქსტუს IV-ისგან (1481), „გაზაფხულის“ შეკვეთა ლორენცო დი პიერფრანჩესკოსგან (1482) და მეორე „თაყვანისცემა“, რომელიც ბერლინშია. „ვენერას დაბადება“, 1480-იანი წლების შუა ხანებში, ამის გარეშე არ შედგებოდა.
ტექნიკა სუფთა ტემპერაა დაფაზე, ფიგურები დახვეწილ ფრიზადაა განლაგებული, რომელსაც თვალი ორი მიმართულებით კითხულობს: ცენტრალური წმინდა ოჯახიდან გარეთ, ფრთებისკენ, და წინ დაჩოქილებიდან უკან, მდგარი ბრბოს გავლით. არქიტექტურა, ნახევრად დანგრეული კლასიკური პავილიონი, ოდნავ ირიბადაა განთავსებული, რაც ნახატს სიღრმეს ანიჭებს ისე, რომ ფიგურები ფრიზისებრ ხასიათს არ კარგავენ.
ფერები თავშეკავებულია: ბევრი მუქი მწვანე, მუქი წითელი, ოხრა, ოქრო, ნათელი ლურჯისა და თეთრის შემთხვევითი ელვარებით. ეს შეესაბამება იმას, რაც ფლორენციულ მხატვრობაში მოდაში იყო 1470-იანი წლების შუა ხანებში, „გაზაფხულის“ უფრო ნათელ პალიტრამდე რამდენიმე წლით ადრე.
ბოლოს
შედით ბოტიჩელის დარბაზებში. ჩაუარეთ „ვენერას დაბადებას“. ჩაუარეთ „გაზაფხულს“. იპოვეთ პატარა, უფრო მუქი დაფა შემდეგ კედელზე. ახლა მარჯვენა კიდეს შეხედეთ. ოქროსფერმოსასხამიანი ქერა კაცი თვითმხილველი არ არის. ის მხატვარია, რომელიც ხუთას ორმოცდაათი წლის მიღმიდან თქვენ გიყურებთ. მის მარცხნივ ოჯახი, რომელიც ფლორენციას მართავდა, ბაგასთან დაჩოქილა. მთელი ნახატი სუნთქვაშეკრული მომენტია. სანდრო ბოტიჩელი, ოცდაათი წლისა, ხუმრობაში გაგაბამთ.
გამოსახულებების წყაროები
- Botticelli - Adoration of the Magi (Zanobi Altar) - Uffizi.jpg — სანდრო ბოტიჩელი (დაახ. 1445-1510). წყარო, საჯარო საკუთრება.
- Sandro Botticelli - The Adoration of the Magi (detail) - WGA2705.jpg — სანდრო ბოტიჩელი. წყარო, საჯარო საკუთრება.
- Sandro Botticelli - The Adoration of the Magi (detail) - WGA2703.jpg — სანდრო ბოტიჩელი. წყარო, საჯარო საკუთრება.
- Botticelli, Adoration of the Magi (Zanobi Altarpiece), 1474-76, Uffizi, detail.jpg — სანდრო ბოტიჩელი, ფოტო: Sailko. წყარო, CC BY 3.0.
- Botticelli, Adoration of the Magi (Zanobi Altarpiece), 1474-76, Uffizi, detail with self-portrait.jpg — სანდრო ბოტიჩელი, ფოტო: Sailko. წყარო, CC BY 3.0.