Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γυρίστε: Ο γάμος της Κανά είναι ένας ολόκληρος τοίχος

Δημοσίευση: • 14 λεπτά ανάγνωσης

Ο γάμος της Κανά του Πάολο Βερονέζε, ο μεγαλύτερος πίνακας του Λούβρου, που δείχνει ένα βενετσιάνικο γαμήλιο τραπέζι με 130 μορφές

Ποιος είναι ο πίνακας απέναντι από τη Μόνα Λίζα; Είναι ο Γάμος της Κανά (Le Nozze di Cana) του Πάολο Βερονέζε, που ολοκληρώθηκε το 1563: ο μεγαλύτερος πίνακας του Λούβρου, στον τοίχο ακριβώς απέναντι από τη Μόνα Λίζα, στην Αίθουσα των Κρατών (Salle des États), Αίθουσα 711.

Σταθείτε στην Αίθουσα των Κρατών (Salle des États) μια οποιαδήποτε Τρίτη στις έντεκα το πρωί. Τριάντα χιλιάδες άνθρωποι θα περάσουν από αυτή την αίθουσα σήμερα. Όλοι τους κοιτάζουν προς την ίδια κατεύθυνση: νότια, προς την αλεξίσφαιρη γυάλινη προθήκη που φυλάει τη Μόνα Λίζα του Λεονάρντο. Κινητά ψηλά, αγκώνες ανοιχτοί, υπομονετικό σούρσιμο των ποδιών.

Τώρα γυρίστε.

Ο πίσω τοίχος είναι ένα ζωγραφισμένο δωμάτιο ύψους έξι και τρία τέταρτα μέτρων και πλάτους σχεδόν δέκα. Εκατόν τριάντα άνθρωποι ντυμένοι με βενετσιάνικο μετάξι τρώνε μέσα σε αυτό. Υπάρχει ένας σκύλος κάτω από το τραπέζι και ένας παπαγάλος στον καρπό κάποιου. Τέσσερις μουσικοί στο πρώτο πλάνο παίζουν βιόλα ντα γκάμπα, βιολόνε, κορνέτο και βιόλα. Ο Ιησούς είναι στη μέση. Μόλις έχει μετατρέψει μια στάμνα νερό σε κρασί. Αυτός είναι ο Γάμος της Κανά του Πάολο Βερονέζε, και σε κάθε δεδομένη στιγμή στην Αίθουσα των Κρατών περίπου εννέα στους δέκα ανθρώπους στέκονται με την πλάτη γυρισμένη σε αυτόν.

Δεν είναι κάποια σύμπτωση της ροής του πλήθους. Είναι το καθοριστικό γεγονός της αίθουσας. Η Μόνα Λίζα έχει ύψος εβδομήντα επτά εκατοστά. Ο καμβάς του Βερονέζε έχει εξήντα επτά τετραγωνικά μέτρα. Η αναλογία επιφάνειας είναι περίπου διακόσια προς ένα. Το μικρότερο έργο είναι πίσω από αλεξίσφαιρο τζάμι και ένα μπρούντζινο κιγκλίδωμα σε απόσταση τεσσάρων μέτρων. Το μεγαλύτερο είναι ακριβώς εκεί. Μπορείτε να πλησιάσετε και να διαβάσετε την ετικέτα.

Ο γάμος της Κανά σε αριθμούς

Ας βάλουμε τους αριθμούς στο τραπέζι, γιατί οι αριθμοί είναι όλο το στήσιμο.

Ο καμβάς έχει ύψος έξι κόμμα εβδομήντα επτά μέτρα. Πλάτος εννέα κόμμα ενενήντα τέσσερα μέτρα. Εξήντα επτά κόμμα είκοσι εννέα τετραγωνικά μέτρα ζωγραφισμένης επιφάνειας. Μαζί με την επένδυσή του και το σύγχρονο τελάρο ζυγίζει κάπου γύρω στους ένα κόμμα τρία τόνους. Για σύγκριση: η Στέψη του Ναπολέοντα του Ζακ-Λουί Νταβίντ, που κρέμεται δύο αίθουσες πιο πέρα και είναι κι αυτή ένα τέρας, έχει διαστάσεις περίπου έξι επί δέκα μέτρα. Του Βερονέζε είναι μεγαλύτερος. Είναι ο μεγαλύτερος πίνακας του Λούβρου, τελεία, και είναι ο μεγαλύτερος από το 1798.

Ο Πάολο Καλιάρι, που ονομάστηκε Βερονέζε επειδή γεννήθηκε στη Βερόνα γύρω στο 1528, ήταν ένας από τους τρεις άνδρες που κυριαρχούσαν στη βενετσιάνικη ζωγραφική του δέκατου έκτου αιώνα. Ο Τιτσιάνο ήταν ο γηραιός μάστορας και ζωγράφος της αυλής αυτοκρατόρων. Ο Τιντορέτο ήταν ο άνθρωπος της ταχύτητας, που δούλευε γρήγορα και φτηνά σε τεράστιες επιφάνειες. Ο Βερονέζε ήταν ο άνθρωπος του χρώματος και της αρχιτεκτονικής. Ζωγράφιζε σκηνές συμποσίων. Οι Βενεδικτίνοι του Σαν Τζόρτζιο Ματζόρε, ενός μοναστηριού σε ένα δικό του μικρό νησί μέσα στη λιμνοθάλασσα της Βενετίας, του ανέθεσαν τον Ιούνιο του 1562 ένα έργο που θα κάλυπτε ολόκληρο τον πίσω τοίχο της νέας τους τραπεζαρίας. Τον τοίχο τον είχε σχεδιάσει ο Αντρέα Παλλάντιο. Ο Βερονέζε ήταν λίγο πάνω από τα τριάντα.

Υπέγραψε το συμβόλαιο για τριακόσια είκοσι τέσσερα δουκάτα, συν ένα βαρέλι κρασί, συν διαμονή και διατροφή όσο το ζωγράφιζε. Του πήρε δεκαπέντε μήνες. Παρέδωσε τον τελειωμένο καμβά στις 8 Σεπτεμβρίου 1563.

Δείπνο στην τραπεζαρία του Παλλάντιο

Αυτό είναι που πρέπει να κρατήσετε στο μυαλό σας. Το έργο δεν προοριζόταν ποτέ να γίνει μουσειακό αντικείμενο. Ήταν ένας τοίχος. Οι μοναχοί του Σαν Τζόρτζιο Ματζόρε έμπαιναν στην τραπεζαρία δύο φορές τη μέρα, κάθονταν σε μακριούς πάγκους και έτρωγαν το ψωμί και το ψάρι τους σιωπηλά, κοιτάζοντας ένα γαμήλιο τραπέζι που είχε σχεδόν τις ακριβείς διαστάσεις της πραγματικής τους αίθουσας. Οι πραγματικοί κίονες του Παλλάντιο στη δική τους πλευρά του τοίχου συνέχιζαν, ζωγραφισμένοι, από την άλλη πλευρά. Το ζωγραφισμένο κιγκλίδωμα ευθυγραμμιζόταν με το πραγματικό δάπεδο. Αν ήσουν δόκιμος μοναχός, δεκαοκτώ χρονών και πεινασμένος, θα πρέπει να ένιωθες ότι οι Βενετοί ευγενείς του πίνακα ήταν έτοιμοι να σου δώσουν ένα πιάτο.

Ο Βερονέζε ζωγράφισε τον εαυτό του μέσα στη σκηνή. Αυτόν και τρεις φίλους του. Είναι οι τέσσερις μουσικοί στο πρώτο πλάνο, αυτοί με τα λευκά μεταξωτά σακάκια, που παίζουν ένα σύνολο εγχόρδων και πνευστών τη στιγμή που το νερό γίνεται κρασί. Η παραδοσιακή ταύτιση, για την οποία το Λούβρο κρατά ακόμα επιφυλάξεις στη δική του ετικέτα, είναι ότι ο Βερονέζε είναι αυτός που παίζει βιόλα ντα γκάμπα αριστερά, ο Τιτσιάνο είναι το κοντραμπάσο δεξιά, ο Γιάκοπο Μπασάνο κρατά το κορνέτο και ο Τιντορέτο είναι πίσω τους και παίζει βιόλα. Τέσσερις από τους μεγαλύτερους ζωγράφους του βενετσιάνικου cinquecento παίζουν σε κουαρτέτο σε έναν γάμο στη Γαλιλαία που είναι επίσης ένα δείπνο της βενετσιάνικης υψηλής κοινωνίας που είναι επίσης ένα θαύμα. Αν αυτό δεν είναι μια κίνηση που παίρνει θέση, τίποτα δεν είναι.

Λεπτομέρεια των τεσσάρων μουσικών στο πρώτο πλάνο του Γάμου της Κανά, που παραδοσιακά ταυτίζονται με τον Βερονέζε, τον Τιτσιάνο, τον Μπασάνο και τον Τιντορέτο

Εκατόν τριάντα καλεσμένοι

Η σκηνή είναι από το Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, κεφάλαιο δεύτερο. Ο Ιησούς, η μητέρα του και οι μαθητές του πηγαίνουν σε έναν γάμο στην πόλη Κανά. Το κρασί τελειώνει. Η Μαρία το λέει στον Ιησού. Ο Ιησούς λέει στους υπηρέτες να γεμίσουν τις πέτρινες υδρίες με νερό. Αυτοί σερβίρουν κρασί. Είναι το πρώτο του δημόσιο θαύμα. Όλη η αφήγηση είναι έντεκα στίχοι.

Ο Βερονέζε της δίνει γύρω στις εκατόν τριάντα μορφές. Βενετούς πατρίκιους με μετάξια. Τούρκους πρέσβεις με τουρμπάνια. Αφρικανούς υπηρέτες που κουβαλούν πιάτα. Έναν νάνο αριστερά που κρατά έναν παπαγάλο. Έναν σκύλο κάτω από το τραπέζι. Μια γάτα που χτυπά με το πόδι της μια κανάτα στο πρώτο πλάνο. Έναν άνδρα δεξιά που σκαλίζει τα δόντια του με μια οδοντογλυφίδα. Ο Ιησούς είναι ακριβώς στο κέντρο, μικρός μέσα στο κάδρο, ήσυχος, με έναν κόκκινο μανδύα. Η Μαρία είναι δίπλα του. Η νύφη και ο γαμπρός είναι σπρωγμένοι σχεδόν έξω από την άκρη του καμβά, τέρμα αριστερά, πράγμα θεολογικά τολμηρό. Ο Βερονέζε λέει, χωρίς να το λέει ακριβώς, ότι αυτός ο γάμος δεν αφορά το ζευγάρι. Αφορά τον καλεσμένο που μόλις άλλαξε τη χημεία των ποτών.

Πάνω από το τραπέζι, στο πάνω τρίτο, φαίνεται ο ουρανός και η αναγεννησιακή αρχιτεκτονική ενός βενετσιάνικου παλάτσο σε ύφος Παλλάντιο. Οι χασάπηδες πάνω στο μπαλκόνι τεμαχίζουν ένα αρνί. Ούτε αυτό είναι τυχαίο. Το αρνί είναι το σημείο των Παθών, τοποθετημένο στο φόντο του πρώτου θαύματος, τρία χρόνια πριν από το γεγονός στο οποίο παραπέμπει.

Αν θέλετε έναν οδηγό μιας γραμμής για την ομάδα των αυτοπροσωπογραφιών στον Γάμο της Κανά, ορίστε: είναι οι πιο καλοντυμένοι άνθρωποι στην αίθουσα και οι μόνοι που πραγματικά δουλεύουν.

Ο Ναπολέων τον κόβει

Στις 11 Σεπτεμβρίου 1797, Γάλλοι στρατιώτες που ενεργούσαν με διαταγές του στρατηγού Ναπολέοντα Βοναπάρτη μπήκαν στην τραπεζαρία του Σαν Τζόρτζιο Ματζόρε και τον κατέβασαν από τον τοίχο.

Δεν μπορούσαν, φυσικά, να τον μεταφέρουν ακέραιο. Είχε το μέγεθος τοίχου. Έτσι έκοψαν με πριόνι τον καμβά σε κομμάτια, κατευθείαν μέσα από τη μπογιά, τύλιξαν τα κομμάτια, τα έβαλαν σε κιβώτια και τα έστειλαν στο Παρίσι. Αυτό ήταν μέρος της εκστρατείας λεηλασίας που διεξήγαγαν οι γαλλικοί στρατοί στην Ιταλία από το 1796 ως το 1798 βάσει των όρων της Συνθήκης του Τολεντίνο, μιας συνθήκης που οι Γάλλοι είχαν υπαγορεύσει υπό την απειλή των όπλων στον Πάπα Πίο ΣΤ΄ λίγους μήνες νωρίτερα. Η συνθήκη έδινε στη Γαλλία νομική κάλυψη για να πάρει πάνω από πεντακόσιους πίνακες και γλυπτά από την Ιταλία. Αυτός ήταν το μεγαλύτερο μεμονωμένο αντικείμενο της λίστας.

Οι τυλιγμένοι καμβάδες έφτασαν στο Παρίσι το 1798. Οι συντηρητές έραψαν ξανά το έργο και το τοποθέτησαν σε νέα τελάρα. Εγκαταστάθηκε στο Μουσείο Ναπολέων, όπως λεγόταν το Λούβρο όσο ο Ναπολέων κυβερνούσε τη Γαλλία, και βρίσκεται εκεί από τότε. Αν έχετε αναρωτηθεί ποτέ πώς πάει η ιστορία του Γάμου της Κανά στο Λούβρο, αυτή είναι. Ο πίνακας δεν ήρθε στο Παρίσι. Κόπηκε και στάλθηκε στο Παρίσι.

Το εσωτερικό του Σαν Τζόρτζιο Ματζόρε στη Βενετία, σχεδιασμένο από τον Παλλάντιο, του μοναστηριού που παρήγγειλε τον Γάμο της Κανά

Η ανταλλαγή με τον Λε Μπρεν που η Βενετία ακόμα δεν έχει χωνέψει

Το 1815, ο Ναπολέων ηττήθηκε στο Βατερλό. Η Συνθήκη των Παρισίων υποχρέωνε τη Γαλλία να επιστρέψει τα έργα τέχνης που είχε λεηλατήσει τις δύο προηγούμενες δεκαετίες. Ο Αντόνιο Κανόβα, ο μεγάλος νεοκλασικός γλύπτης, στάλθηκε από τη Ρώμη ως παπικός απεσταλμένος, επιφορτισμένος να πάρει πίσω τους πίνακες του Βατικανού. Προς έκπληξη όλων, τα κατάφερε σε μεγάλο βαθμό. Τα περισσότερα από τα ιταλικά λάφυρα του Ναπολέοντα γύρισαν σπίτι τους.

Η Βενετία ζήτησε πίσω τον Βερονέζε.

Η Γαλλία είπε όχι.

Η επίσημη γαλλική θέση ήταν ότι ο καμβάς ήταν πλέον πολύ εύθραυστος για να μετακινηθεί. Είχε ήδη κοπεί με πριόνι, τυλιχτεί, μεταφερθεί, ραφτεί και ξανατοποθετηθεί μία φορά. Το να κατέβει από τον τοίχο του Λούβρου και να φορτωθεί σε μια άμαξα για τη Βενετία θα τον κατέστρεφε, έλεγε το επιχείρημα. Ως δώρο παρηγοριάς η Γαλλία έστειλε στη Βενετία ένα διαφορετικό έργο: Το δείπνο στο σπίτι του Σίμωνος του Φαρισαίου του Σαρλ Λε Μπρεν, έναν γαλλικό πίνακα του τέλους του δέκατου έβδομου αιώνα που δείχνει ένα άλλο συμπόσιο της Καινής Διαθήκης. Αυτό το υποκατάστατο κρέμεται σήμερα στον τοίχο της τραπεζαρίας του Σαν Τζόρτζιο Ματζόρε όπου κρεμόταν άλλοτε ο Βερονέζε. Οι περισσότεροι επισκέπτες δεν προσέχουν ποτέ την ανταλλαγή. Οι Βενετοί δεν έπαψαν ποτέ να την προσέχουν. Ακόμα και στον εικοστό πρώτο αιώνα, Ιταλοί υπουργοί Πολιτισμού έχουν ρίξει την ιδέα να ζητηθεί ξανά, και η απάντηση από το Παρίσι είναι πάντα η ίδια: πολύ εύθραυστος για να μετακινηθεί.

Και εδώ είναι το κόλπο με το επιχείρημα της ευθραυστότητας. Το 2007 το ιταλικό εργαστήριο Factum Arte, με ανάθεση από το Ίδρυμα Τζόρτζιο Τσίνι, δημιούργησε ένα ψηφιακό πανομοιότυπο σε πλήρη κλίμακα και το εγκατέστησε πίσω στην τραπεζαρία του Παλλάντιο. Χρειάστηκαν τριάντα άνθρωποι και δεκαπέντε μήνες. Το πανομοιότυπο βρίσκεται στην τραπεζαρία αυτή τη στιγμή. Μπορείτε να το επισκεφθείτε. Μπορείτε να καθίσετε στην αίθουσα για την οποία ζωγραφίστηκε, με τους κίονες του Παλλάντιο ευθυγραμμισμένους με τους ζωγραφισμένους όπως το ήθελε ο Βερονέζε, και να απολαύσετε τη θέα που απολάμβαναν οι μοναχοί επί διακόσια τριάντα χρόνια.

Δεν είναι το πρωτότυπο. Το πρωτότυπο είναι στο Παρίσι.

Οι ελευθερίες των ποιητών και των τρελών

Δέκα χρόνια αφού τελείωσε αυτόν τον καμβά, ο Βερονέζε βρέθηκε σε μπελάδες με την Ιερά Εξέταση.

Η υπόθεση δεν αφορούσε την ίδια την Κανά. Αφορούσε έναν άλλο πίνακα τραπεζαρίας, έναν Μυστικό Δείπνο που είχε τελειώσει για τους Δομινικανούς στο Σάντι Τζοβάνι ε Πάολο. Σε εκείνο το έργο είχε βάλει Γερμανούς στρατιώτες, γελωτοποιούς, νάνους, έναν άνδρα με ματωμένη μύτη και έναν σκύλο στο πρώτο πλάνο. Οι ιεροεξεταστές ήθελαν να μάθουν ποιος είχε εγκρίνει τις άπρεπες λεπτομέρειες. Στις 18 Ιουλίου 1573, ο Βερονέζε κλήθηκε ενώπιον του δικαστηρίου.

Τα πρακτικά σώζονται. Είναι ένα από τα σπουδαία τεκμήρια ενός καλλιτέχνη που υπερασπίζεται το έργο του απέναντι σε έναν θρησκευτικό λογοκριτή, και ο πυρήνας του διαλόγου πάει κάπως έτσι. Ο ιεροεξεταστής ρωτά γιατί ο Βερονέζε έβαλε Γερμανούς, νάνους και καραγκιόζηδες σε μια σκηνή του Μυστικού Δείπνου. Ο Βερονέζε απαντά, και καταγράφεται: «Εμείς οι ζωγράφοι παίρνουμε τις ίδιες ελευθερίες που παίρνουν οι ποιητές και οι τρελοί». Προσθέτει ότι έβαλε τις μορφές ως διάκοσμο, στα άδεια σημεία του καμβά, όπως έκαναν πάντα οι ζωγράφοι.

Η Ιερά Εξέταση τον διέταξε να το διορθώσει. Ο Βερονέζε δεν ξαναζωγράφισε τίποτα. Αντί γι’ αυτό άλλαξε τον τίτλο. «Ο Μυστικός Δείπνος» έγινε «Το γεύμα στο σπίτι του Λευί», η ιστορία του Ιησού που τρώει στο σπίτι ενός τελώνη, μια σκηνή όπου είναι θεολογικά αποδεκτό να κάθονται στο τραπέζι Γερμανοί και γελωτοποιοί. Νέος τίτλος και τέλος. Εκείνος ο καμβάς βρίσκεται σήμερα στην Ακαδημία της Βενετίας.

Ο λόγος που η ιστορία με την Ιερά Εξέταση ανήκει στην ιστορία του πρώτου πίνακα και όχι μόνο στο δικό της κεφάλαιο για Το γεύμα στο σπίτι του Λευί είναι ο εξής: η αρχή που υποστήριξε ο Βερονέζε μπροστά στο δικαστήριο το 1573 είναι ακριβώς η αρχή που είχε ήδη ζωγραφίσει δέκα χρόνια νωρίτερα στον τοίχο της βενεδικτίνικης τραπεζαρίας στο Σαν Τζόρτζιο Ματζόρε. Ένα θρησκευτικό θαύμα ντυμένο με βενετσιάνικο μετάξι του δέκατου έκτου αιώνα, γεμάτο σκύλους και παπαγάλους και μουσικούς που δουλεύουν. Η Ιερά Εξέταση τον κάλεσε για το έργο του Σάντι Τζοβάνι. Θα μπορούσε να τον είχε καλέσει για την Κανά, και το επιχείρημα θα ήταν πανομοιότυπο.

Η μέρα που σκίστηκε

Η δεύτερη ουλή μετά το κόψιμο του 1797 είναι αυτή που το Λούβρο παραδέχτηκε το 1992.

Το 1989 ο καμβάς μπήκε σε ένα μακρύ προγραμματισμένο πρόγραμμα συντήρησης. Οι συντηρητές ήθελαν να καθαρίσουν δύο αιώνες βερνίκι, να σταθεροποιήσουν σημεία όπου ξεφλούδιζε η μπογιά και να ξανατεντώσουν την επένδυση. Οι εργασίες θα γίνονταν στην ίδια την Αίθουσα των Κρατών, πίσω από σκαλωσιές. Τη νύχτα της 8ης Ιουνίου 1992, κατά τη διάρκεια μιας χειριστικής επέμβασης, ένα μέρος του πλαισίου στήριξης που κρατούσε τον πίνακα υποχώρησε. Ο πίνακας έπεσε και σκίστηκε. Το Λούβρο γνωστοποίησε τη ζημιά. Η αποκατάσταση, που υποτίθεται ότι θα τελείωνε εκείνη τη χρονιά, χρειάστηκε παράταση. Οι συντηρητές μπάλωσαν το σκίσιμο και ενίσχυσαν την επένδυση. Ο καμβάς ξανακρεμάστηκε.

Το σκίσιμο του 1992 δεν θα το βρείτε στις περισσότερες αγγλόφωνες περιλήψεις της ιστορίας της Κανά ή του νοήματός της. Είναι εύκολο να σας ξεφύγει. Ούτε το ίδιο το Λούβρο το αναφέρει πρώτο στην ετικέτα της αίθουσας. Είναι όμως μέρος αυτού που κοιτάτε όταν στέκεστε μπροστά του σήμερα. Ο καμβάς κόπηκε σε κομμάτια από στρατιώτες το 1797 και έπεσε από το ίδιο του το πλαίσιο στήριξης το 1992. Έχει επισκευαστεί δύο φορές.

Βρίσκοντας την Αίθουσα 711, απέναντι από τη Μόνα Λίζα

Οι διαστάσεις του Γάμου της Κανά δεν χωρούν σε μια κανονική αίθουσα, γι’ αυτό το Λούβρο του έδωσε ένα συγκεκριμένο σπίτι. Βρίσκεται στην Αίθουσα των Κρατών, επίσημα Αίθουσα 711, στην πτέρυγα Denon, στον πρώτο όροφο. Εκεί βρίσκεται και η Μόνα Λίζα. Αν έχετε ρωτήσει ποτέ πού βρίσκεται ο Γάμος της Κανά, η απάντηση είναι απλή: στην ίδια αίθουσα με τον πιο φωτογραφημένο πίνακα του κόσμου, στον απέναντι τοίχο.

Το να φτάσετε εκεί είναι το πιο εύκολο πρόβλημα προσανατολισμού του μουσείου. Ακολουθήστε τις πινακίδες για τη Μόνα Λίζα. Αυτό είναι όλο. Κάθε διάδρομος από κάθε είσοδο καταλήγει κάποια στιγμή στην Αίθουσα των Κρατών. Μόλις μπείτε στην αίθουσα, η Μόνα Λίζα είναι ο τοίχος με το πλήθος πίσω από τα σχοινιά. Ο Βερονέζε είναι ο τοίχος πίσω από το πλήθος.

Μια πρακτική σημείωση για το πώς να δείτε τον Γάμο της Κανά στην Αίθουσα των Κρατών. Η πρωινή κοσμοσυρροή, από τις εννιάμισι ως τις έντεκα, είναι η ώρα που η ουρά για τη Μόνα Λίζα είναι πιο πυκνή και ο απέναντι τοίχος πιο άδειος. Μπορείτε να φτάσετε σε απόσταση ενός μέτρου από τον Βερονέζε και να κοιτάξετε ψηλά, στη μέση του καμβά, τον Ιησού και τη Μαρία χωρίς κανέναν μπροστά σας. Το πλήθος είναι τρία μέτρα πίσω σας, όλοι στραμμένοι προς την άλλη μεριά. Οι φύλακες του Λούβρου δεν θα σας εμποδίσουν να στέκεστε εκεί αρκεί να μην αγγίζετε το κιγκλίδωμα. Θα έχετε έναν από τους μεγαλύτερους ελαιογραφικούς πίνακες που έγιναν ποτέ ουσιαστικά δικό σας, στην πιο πολυσύχναστη αίθουσα τέχνης της Γης, σε ώρα αιχμής – και οι ετικέτες της αίθουσας δεν θα σας πουν για τους τέσσερις μουσικούς, για τις γραμμές του πριονιού του 1797 ή για το σκίσιμο του 1992. Το Chiaro σας εξηγεί και τα τρία.

Γυρίστε

Αν θυμάστε ένα πράγμα για αυτόν τον καμβά, ας είναι η γεωμετρία. Το μεγαλύτερο έργο του κτιρίου βρίσκεται στο Παρίσι από το 1798. Το πήραν από ένα βενετσιάνικο μοναστήρι Γάλλοι στρατιώτες με πριόνια. Η Γαλλία αρνείται να το επιστρέψει εδώ και πάνω από δύο αιώνες. Κρέμεται σήμερα στον τοίχο ακριβώς απέναντι από τη Μόνα Λίζα. Περίπου τριάντα χιλιάδες άνθρωποι στέκονται μπροστά του κάθε μέρα και σχεδόν κανείς τους δεν ξέρει ότι στέκεται μπροστά του. Κοιτάζουν από τη λάθος μεριά.

Ο τοίχος στη Βενετία είναι ακόμα χωρίς αυτόν. Ο τοίχος στο Παρίσι είναι σκεπασμένος από αυτόν. Και στην πιο πολυσύχναστη αίθουσα του πιο πολυσύχναστου μουσείου της Γης, ο μεγαλύτερος πίνακας στον μεγαλύτερο τοίχο είναι το μόνο πράγμα που δεν κοιτάζει κανείς. Κάντε το ένα πράγμα που δεν κάνει κανείς άλλος στην Αίθουσα των Κρατών. Γυρίστε.

Πηγές εικόνων