
Στις 9 Ιουλίου 1923, ο Αμερικανός συλλέκτης Ντάνκαν Φίλιπς συμφώνησε να καταβάλει 125.000 δολάρια στους γιους του Παριζιάνου εμπόρου τέχνης Πωλ Ντυράν-Ρυέλ για έναν και μόνο καμβά του Ρενουάρ. Ο Ντυράν-Ρυέλ τον είχε αγοράσει απευθείας από τον καλλιτέχνη στις 14 Φεβρουαρίου 1881 έναντι 6.000 φράγκων, τον είχε πουλήσει για λίγο στον Παριζιάνο τραπεζίτη Ερνέστ Μπαλενσί, τον είχε ξαναγοράσει τον Απρίλιο του 1882 και τον είχε κρατήσει στο προσωπικό του διαμέρισμα στο Παρίσι ώσπου πέθανε σαράντα χρόνια αργότερα. Γράφοντας την επομένη της συμφωνίας, ο Φίλιπς προέβλεψε ότι «οι άνθρωποι θα ταξιδεύουν χιλιάδες μίλια ως το σπίτι μας για να τον δουν», την πλινθόκτιστη οικογενειακή κατοικία κοντά στο Ντιπόν Σέρκλ στην Ουάσινγκτον την οποία είχε ανοίξει ως μουσείο το φθινόπωρο του 1921.
Και εξακολουθούν να το κάνουν. Στον επάνω όροφο, στην Αίθουσα 201 της πτέρυγας Goh Annex της Συλλογής Φίλιπς, στην οδό 1600 21st Street NW, πέντε λεπτά με τα πόδια από τον σταθμό μετρό Dupont Circle, ένα μαλακό παγκάκι βλέπει προς «Το γεύμα των βαρκάρηδων» μέσα σε ένα ζεστό, οικείο δωμάτιο. Ο ηθοποιός και συλλέκτης Έντουαρντ Τζ. Ρόμπινσον έλεγε πως το επισκεπτόταν επί περισσότερα από τριάντα χρόνια, μένοντας όρθιος μπροστά του «ώρα την ώρα, μέρα τη μέρα, καταστρώνοντας σχέδια για να το κλέψει». Η Συλλογή Φίλιπς έχει στήσει την Αίθουσα 201 σαν δωμάτιο ιδιωτικής κατοικίας, χωρίς αριθμημένο διάγραμμα δίπλα στην κορνίζα, οπότε ανοίγοντας το Chiaro σε εκείνο το παγκάκι μπορείτε να αντιστοιχίσετε σχεδόν κάθε πρόσωπο γύρω από τα μπουκάλια του κρασιού με το αληθινό του όνομα χωρίς να παίρνετε τα μάτια σας από το χρώμα. Το ωράριο λειτουργίας είναι 10:00 π.μ. έως 5:00 μ.μ. από Τρίτη έως Σάββατο και 11:00 π.μ. έως 5:00 μ.μ. την Κυριακή, με τις Δευτέρες κλειστά, δωρεάν είσοδο κάθε τρίτη Πέμπτη του μήνα από τις 5:00 μ.μ. έως τις 8:00 μ.μ., και κανονικό εισιτήριο στα 20 δολάρια για ενήλικες, 10 δολάρια για φοιτητές και δωρεάν για νέους έως 18 ετών.
Γιατί αυτό το γεύμα δεν έγινε ποτέ μία και μόνη Κυριακή
Το ηλιόλουστο απόγευμα στο «Le Déjeuner des canotiers» ήταν μια ψευδαίσθηση χτισμένη σε βάθος μηνών. Ξεκινώντας στα τέλη του καλοκαιριού του 1880, ο τριανταεννιάχρονος Πιερ-Ωγκύστ Ρενουάρ χρωστούσε ενοίκια, είχε κουραστεί από τα κοσμικά πορτρέτα και κουβαλούσε έναν μεγάλο καμβά είκοσι λεπτά δυτικά του Παρισιού με το τρένο, στο εστιατόριο Maison Fournaise στο Σατού. Σε επιστολή του τον Σεπτέμβριο του 1880 προς τον προστάτη του Πωλ Μπεράρ, ο Ρενουάρ έγραφε ότι λαχταρούσε εδώ και καιρό να ζωγραφίσει εκεί μια σκηνή με βαρκάρηδες: «Δεν ξανανιώνω, και δεν ήθελα να αναβάλω αυτή τη μικρή γιορτή την οποία αργότερα δεν θα έχω πια την οικονομική άνεση να αντέξω».
Οι φίλοι του έρχονταν στο Σατού σε διαφορετικές μέρες ως το φθινόπωρο, καθώς ο καιρός άλλαζε και τα μοντέλα έχαναν τα τρένα, προτού το κρύο αναγκάσει τον Ρενουάρ να επιστρέψει στο εργαστήριό του στο Παρίσι τον χειμώνα. Οι τεχνικές απεικονίσεις της Ελίζαμπεθ Στιλ, επικεφαλής συντήρησης της Συλλογής Φίλιπς, δείχνουν πόσα άλλαξε ο Ρενουάρ στην πορεία. Οι ακτινογραφίες αποκαλύπτουν μια άλλη γυναίκα στραμμένη μπροστά, με φόρεμα με μανίκια τριών τετάρτων, ζωγραφισμένη αρχικά στην καρέκλα σε πρώτο πλάνο αριστερά· σε επιστολή του προς τον Μπεράρ, ο Ρενουάρ παραπονέθηκε για ένα μοντέλο που τον εκνεύριζε, την έξυσε από τον καμβά και έβαλε στη θέση της την Αλίν Σαριγκό. Ακόμη και η ερυθρόλευκη ριγέ τέντα από πάνω περάστηκε αργά με το πινέλο πάνω από ήδη ζωγραφισμένο ουρανό και παραποτάμια δέντρα.
Ενώ ο Ρενουάρ ζούσε ακόμη, το 1912, ο Γερμανός ιστορικός τέχνης Γιούλιους Μάιερ-Γκρέφε δημοσίευσε τα ονόματα δεκατριών από τα μοντέλα, αφήνοντας ανώνυμο ένα μουστακαλήδικο προφίλ στο βάθος και ανεβάζοντας την παρέα του μπαλκονιού στους δεκατέσσερις. Εκείνο το προσκλητήριο του 1912 μετέτρεψε τη βεράντα του Σατού σε έναν από τους σπάνιους καμβάδες του δέκατου ένατου αιώνα όπου σχεδόν κάθε καλεσμένος συνοδεύεται από αληθινή βιογραφία, πλάι στα ομαδικά πορτρέτα που συγκεντρώνονται στο άρθρο Διάσημοι πίνακες: Κάθε μορφή ταυτοποιημένη.
Ποιοι κάθονται στο τραπέζι του Maison Fournaise

Διαβάζοντας τη σκηνή από το κιγκλίδωμα του ποταμού στα αριστερά έως τη σκιερή γωνιά στα δεξιά, κάθε αριθμός αντιστοιχεί σε έναν από τους παρακάτω συνδαιτυμόνες.
| # | Μοντέλο | Ποιος ήταν στην πραγματική ζωή | Πώς θα τον ξεχωρίσετε |
|---|---|---|---|
| 1 | Αλφόνς Φουρνέζ ο νεότερος | Γιος του ιδιοκτήτη του εστιατορίου, υπεύθυνος για την ενοικίαση βαρκών | Τέρμα αριστερά, ακουμπά στο κιγκλίδωμα με λευκή αμάνικη φανέλα κωπηλασίας και ψάθινο καπέλο |
| 2 | Αλίν Σαριγκό | Εικοσιμιάχρονη μοδίστρα από το Εσουά· παντρεύτηκε τον Ρενουάρ το 1890 | Σε πρώτο πλάνο αριστερά με λουλουδάτο καπέλο, σηκώνει ένα μικροσκοπικό σκυλάκι αφενπίνσερ στο μάγουλό της |
| 3 | Λουίζ-Αλφονσίν Φουρνέζ | Κόρη του ιδιοκτήτη, αδελφή του Αλφόνς | Κέντρο-αριστερά, ακουμπά στο ξύλινο κιγκλίδωμα με κίτρινο ψάθινο καπέλο, στηρίζοντας το πηγούνι στο χέρι της |
| 4 | Βαρόνος Ραούλ Μπαρμπιέ | Πρώην αξιωματικός του ιππικού, ιππέας και τέως δήμαρχος της αποικιακής Σαϊγκόν | Στο κέντρο, καθιστός με γυρισμένη την πλάτη, με καφέ σακάκι και στρογγυλό καπέλο |
| 5 | Ζυλ Λαφόργκ | Εικοσάχρονος συμβολιστής ποιητής, κριτικός και γραμματέας του Σαρλ Εφρουσί | Στο βάθος στο κέντρο, με μαλακό σκούρο κασκέτο και καφέ σακάκι |
| 6 | Ελέν Αντρέ | Δημοφιλής Παριζιάνα ηθοποιός του θεάτρου και μίμος, γεννημένη Ελέν Αντρέ | Στο μεσαίο πλάνο στο κέντρο, φέρνει ένα διάφανο ποτήρι κρασιού στα χείλη της |
| 7 | Σαρλ Εφρουσί | Εύπορος ιστορικός τέχνης, συλλέκτης και μελλοντικός διευθυντής της Gazette des Beaux-Arts | Στο βάθος κέντρο-δεξιά, ντυμένος επίσημα με μαύρο ημίψηλο καπέλο και σκούρο παλτό |
| 8 | Αταύτιστος άνδρας σε προφίλ | Ο δέκατος τέταρτος καλεσμένος, απών από τη λίστα του Μάιερ-Γκρέφε του 1912, πιθανώς ο κριτικός Ζωρζ Ριβιέρ | Μουστακαλήδικο προφίλ μισοκρυμμένο πίσω από τον δεξιό ώμο του Αντριέν Ματζόλο |
| 9 | Ανζέλ Λεγκώ | Πρώην ανθοπώλισσα, τραγουδίστρια καφέ-κονσέρ, ηθοποιός και μοντέλο ζωγράφων | Δεξιά από το κέντρο στο τραπέζι, στα μπλε με λευκό βολάν στον γιακά, κοιτάζει ψηλά προς τα αριστερά της |
| 10 | Αντριέν Ματζόλο | Φιλοβασιλικός δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας La France nouvelle | Όρθιος με ανοιχτόχρωμο ριγέ σακάκι, σκύβει πάνω από τον ώμο της Ανζέλ |
| 11 | Γκιστάβ Καγιεμπότ | Εύπορος ιμπρεσιονιστής ζωγράφος, μαικήνας και ιστιοπλόος αγώνων | Σε πρώτο πλάνο δεξιά, κάθεται καβάλα σε αναποδογυρισμένη καρέκλα με λευκή φανέλα και επίπεδο ψάθινο καπέλο |
| 12 | Εζέν Πιερ Λεστρινγκέζ | Δημόσιος υπάλληλος στο Υπουργείο Εσωτερικών και μελετητής του αποκρυφισμού | Επάνω δεξιά, φορά σκούρο καπέλο μπόουλερ και γελά προς τη Ζαν Σαμαρί |
| 13 | Πωλ Λοτ | Στενός φίλος του Ρενουάρ, δημοσιογράφος, διηγηματογράφος και κοσμογυρισμένος ταξιδιώτης | Επάνω δεξιά με γερμένο ψάθινο καπέλο και ριγέ πουκάμισο, σκύβει κοντά στη Σαμαρί |
| 14 | Ζαν Σαμαρί | Διάσημη εικοσιτριάχρονη κωμική ηθοποιός της Κομεντί Φρανσαίζ | Τέρμα επάνω δεξιά με σκούρο καπελάκι με φτερά, πιέζει τα μαυρογαντοφορεμένα χέρια στα αυτιά της |
Μοδίστρες, βαρκάρηδες και ένας συλλέκτης με μεταξωτό ημίψηλο καπέλο
Οι νέες σιδηροδρομικές γραμμές που ξεκινούσαν από τον σταθμό Σαιν-Λαζάρ ανακάτευαν κάθε Κυριακή τις κοινωνικές τάξεις του Παρισιού στις όχθες του ποταμού, και ο Ρενουάρ χώρεσε όλο αυτό το κράμα σε μία βεράντα. Κάτω αριστερά, με σκούρο μπλε φόρεμα και λουλουδάτο καπέλο, η Αλίν Σαριγκό σηκώνει ένα μικροσκοπικό σκυλάκι αφενπίνσερ στη μύτη της. Γεννημένη στο χωριό Εσουά της Καμπανίας, είχε εγκατασταθεί με τη μητέρα της στη Μονμάρτρη το 1874 και γνώρισε τον Ρενουάρ κοντά στο εργαστήριό του στην οδό Σαιν-Ζωρζ το 1879. Εννέα χρόνια μετά το Σατού, στις 14 Απριλίου 1890, παντρεύτηκαν και μεγάλωσαν τρεις γιους, ανάμεσά τους τον σκηνοθέτη Ζαν Ρενουάρ, μένοντας μαζί ως τον θάνατό της το 1915.

Πάνω από την Αλίν γέρνει ο Αλφόνς Φουρνέζ ο νεότερος, του οποίου ο πατέρας Αλφόνς ο πρεσβύτερος, ναυπηγός ποταμόπλοιων, είχε αγοράσει αυτό το εστιατόριο δίπλα στη γέφυρα του Σατού το 1857. Η κατάλευκη φανέλα κωπηλασίας του απαντά χρωματικά στην αντίστοιχη φανέλα του Γκιστάβ Καγιεμπότ κάτω δεξιά.

Πιο μέσα κατά μήκος του κιγκλιδώματος, η αδελφή του Αλφόνς, Λουίζ-Αλφονσίν, ακουμπά το μάγουλό της στο χέρι της ακούγοντας τον βαρόνο Ραούλ Μπαρμπιέ, πρώην αξιωματικό του ιππικού και τέως δήμαρχο της αποικιακής Σαϊγκόν, ο οποίος βοηθούσε τον Ρενουάρ να πείθει μοντέλα να έρθουν από το Παρίσι. Πίσω της, το διαγώνιο ξύλινο στηθαίο χωρίζει τον αέρα του ποταμού από την ανθρώπινη βουή ακριβώς όπως τα μαρμάρινα κιγκλιδώματα του Πάολο Βερονέζε στο έργο Ο Γάμος στην Κανά στο Λούβρο, μια μνημειακή σκηνή συμποσίου που ο Ρενουάρ λάτρευε.
Πέρα από τον ώμο του Μπαρμπιέ, ένας καλεσμένος είναι ντυμένος για σαλόνι των παρισινών βουλεβάρτων αντί για λεμβαρχείο. Ανάμεσα στα ψάθινα καπέλα και τα γυμνά μπράτσα, ο Σαρλ Εφρουσί φορά μαύρο μεταξωτό ημίψηλο καπέλο και σκούρο παλτό. Γόνος τραπεζικής οικογένειας εμπόρων σιτηρών από την Οδησσό, συνέλεξε τα ιαπωνικά γλυπτά νετσούκε που έγιναν διάσημα στο χρονικό του Έντμουντ ντε Βάαλ «Ο λαγός με τα κεχριμπαρένια μάτια», διηύθυνε την επιθεώρηση Gazette des Beaux-Arts και ενέπνευσε εν μέρει τον Σαρλ Σουάν του Μαρσέλ Προυστ. Οι υπέρυθρες σαρώσεις της Στιλ δείχνουν ότι ο Ρενουάρ ζωγράφισε αρχικά τον Εφρουσί στραμμένο προς τα έξω σε στάση τριών τετάρτων, προτού τον γυρίσει σε προφίλ προς τον ντροπαλό εικοσάχρονο γραμματέα του, τον συμβολιστή ποιητή Ζυλ Λαφόργκ.

Ακριβώς από κάτω τους, η θεατρική ηθοποιός Ελέν Αντρέ πίνει μια γουλιά από ένα διάφανο ποτήρι κρασιού. Στην ταινία «Αμελί» του Ζαν-Πιερ Ζενέ το 2001, ένας μοναχικός ζωγράφος αντιγράφει αυτόν τον καμβά κάθε χρόνο επί είκοσι χρόνια και παραδέχεται πως εκείνη είναι η μόνη μορφή που εξακολουθεί να του ξεφεύγει, παρούσα στη γιορτή κι όμως βυθισμένη στις δικές της σκέψεις.
Ακριβώς δεξιά της Ελέν, ξεπροβάλλοντας πίσω από τον ώμο του Αντριέν Ματζόλο, βρίσκεται ο μυστηριώδης δέκατος τέταρτος καλεσμένος. Η επιμελήτρια της Συλλογής Φίλιπς Ελίζα Ράθμποουν επισημαίνει πόσο στενά ταιριάζουν το λεπτό μουστάκι και το μέτωπό του με το πορτρέτο σε προφίλ του κριτικού Ζωρζ Ριβιέρ που είχε φιλοτεχνήσει ο Ρενουάρ το 1877.
Το κληροδότημα του Καγιεμπότ και οι θαμώνες της Μονμάρτρης
Ο Γκιστάβ Καγιεμπότ αγκυροβολεί το πρώτο πλάνο δεξιά, καθισμένος καβάλα σε μια αναποδογυρισμένη ψάθινη καρέκλα με επίπεδο καπέλο. Υπήρξε ο πιο σταθερός σύμμαχος του Ρενουάρ: νονός του πρωτότοκου γιου του Πιερ, ο φίλος που όρισε τον Ρενουάρ εκτελεστή της διαθήκης του και ο συλλέκτης του οποίου το κληροδότημα από περισσότερα από εξήντα έργα των Μονέ, Ντεγκά, Μανέ, Σεζάν, Πισαρό, Σισλέ και Ρενουάρ υποχρέωσε τη Γαλλία να εκθέσει τους ιμπρεσιονιστές ζωγράφους σε δημόσια μουσεία.

Πάνω από την πλάτη της καρέκλας του Καγιεμπότ, η ηθοποιός και μοντέλο Ανζέλ Λεγκώ γέρνει το κεφάλι της προς τον φιλοβασιλικό δημοσιογράφο Αντριέν Ματζόλο, διευθυντή της La France nouvelle, τον οποίο παλαιότερα αγγλόφωνα βιβλία αποκαλούσαν συχνά εσφαλμένα Αντόνιο. Πίσω από τον Ματζόλο στην επάνω δεξιά γωνία, ο υπάλληλος του Υπουργείου Εσωτερικών Εζέν Πιερ Λεστρινγκέζ και ο συγγραφέας Πωλ Λοτ σκύβουν κοντά στο αστέρι της Κομεντί Φρανσαίζ, Ζαν Σαμαρί. Ο Λοτ πόζαρε ξανά το 1883 ως ο καβαλιέρος στον «Χορό στην εξοχή» του Ρενουάρ, και οι δύο άνδρες υπέγραψαν αργότερα ως μάρτυρες στον γάμο του Ρενουάρ και της Αλίν το 1890. Η Σαμαρί πιέζει τα μαυρογαντοφορεμένα χέρια της στα αυτιά της με προσποιητή αγανάκτηση· πέθανε από τυφοειδή πυρετό το 1890 σε ηλικία τριάντα τριών ετών.

Στο επίκεντρο και των δεκατεσσάρων βλεμμάτων απλώνεται το ίδιο το τσαλακωμένο λευκό τραπεζομάντιλο. Κρίνοντας την Έβδομη Έκθεση των Ιμπρεσιονιστών στις 11 Μαρτίου 1882, ο τεχνοκριτικός Αρμάν Σιλβέστρ εξήρε το «αληθινό σχέδιο» του Ρενουάρ, χτισμένο από «την αντιπαράθεση των αποχρώσεων και όχι της γραμμής», πουθενά πιο ευδιάκριτο απ’ ό,τι στα μισοάδεια μπουκάλια κρασιού, τα ποτήρια του κονιάκ, τα σταφύλια και τα ροδάκινα που σκορπίζουν έγχρωμο φως πάνω στο λινό ύφασμα.

Τέσσερα καλοκαίρια πριν από το Σατού, ο Ρενουάρ είχε ζωγραφίσει αρκετούς από αυτούς τους ίδιους θαμώνες της Μονμάρτρης στον «Χορό στο Μουλέν ντε λα Γκαλέτ», ένα από τα δώρα του Καγιεμπότ στη Γαλλία που σήμερα κρέμεται στον τελευταίο όροφο του Μουσείου Ορσέ. Ο οδηγός μας για το Μουσείο Ορσέ καλύπτει εκείνη την αίθουσα του τελευταίου ορόφου, όπου ο Λεστρινγκέζ, ο Λοτ, ο Ζωρζ Ριβιέρ και η μικρότερη αδελφή της Ζαν Σαμαρί, Εστέλ, εμφανίζονται όλοι τέσσερα καλοκαίρια νεότεροι. Εκεί όπου ο χορός του 1876 λιώνει τα περιγράμματα κάτω από τη σκιά των ακακιών, το Σατού κλειδώνει την παρέα του σε στέρεες πυραμίδες, πολύ πιο ζεστές από τον μοναχικό παρισινό πάγκο που ζωγράφισε ο Εντουάρ Μανέ την επόμενη χρονιά στο έργο Ένα μπαρ στο Φολί-Μπερζέρ.

Πάνω στο Νησί των Ιμπρεσιονιστών στο Σατού, το αναστηλωμένο Maison Fournaise εξακολουθεί να σερβίρει μεσημεριανό πάνω από το νερό. Ο ίδιος ο Ρενουάρ μετά βίας έμεινε να δει το χρώμα να στεγνώνει. Δεκαοκτώ ημέρες αφότου παρέδωσε τον καμβά στον Ντυράν-Ρυέλ στις 14 Φεβρουαρίου 1881, αποβιβάστηκε από ένα πλοίο στο Αλγέρι στις 4 Μαρτίου για να ζωγραφίσει το φως της Βόρειας Αφρικής.